Vagh Baras Meaning in Gujarati: વાઘ બારસ એટલે કે ગૌવત્સ દ્વાદશી (Govatsa Dwadashi 2025) નું હિંદુ ધર્મમાં અનેરું મહત્વ છે. આ પર્વનો ઉલ્લેખ હિંદુ ધર્મગ્રંથ 'ભવિષ્ય પુરાણ'માં કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં દિવ્ય ગાય નંદિનીની કથા વર્ણવવામાં આવી છે. હિંદુ ધર્મમાં ગાયને માતા તરીકે પૂજનીય સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. આ વર્ષે વાઘ બારસ 17 ઓક્ટોબર 2025, શુક્રવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે.
આ ઉત્સવ ગુજરાતી કેલેન્ડર પ્રમાણે, આસો માસના કૃષ્ણ પક્ષની દ્વાદશી તિથિએ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસને નંદિની વ્રત તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે મહિલાઓ પોતાના સંતાનોના લાંબા આયુષ્ય માટે વ્રત રાખે છે અને સાંજે ગોધુલી મુહૂર્તમાં ગાય અને તેના વાછરડાની પૂજા કરે છે. ખાસ માન્યતા મુજબ, જો કોઈ સંતાનહીન મહિલા ભક્તિભાવથી આ વ્રત કરે તો તેને વહેલી તકે સંતાન સુખની પ્રાપ્તિ થાય છે.
ધાર્મિક વિધિઓ અને પૂજન
વાઘ બારસ (Vagh Baras 2025) ના દિવસે ભગવાન દત્તાત્રેયના અવતાર વલ્લભની પણ પૂજા કરવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે આ પૂજા સમગ્ર દેશમાં ગાયોના સંરક્ષણ માટે સહાયરૂપ બની છે.
પૂજા વિધિના ભાગરૂપે, આ દિવસે ગાયોને પવિત્ર જળથી સ્નાન કરાવીને તેમને વસ્ત્રોથી સજાવવામાં આવે છે અને પછી તેમની પૂજા કરવામાં આવે છે. જો આસપાસ ગૌમાતા ઉપલબ્ધ ન હોય, તો શ્રદ્ધાળુઓ માટીની ગાય અને વાછરડાની મૂર્તિ બનાવીને પૂજા કરે છે. મૂર્તિઓ પર કુમકુમ અને હળદર અર્પણ કરવામાં આવે છે. સાંજે ગૌમાતાની આરતી કરવામાં આવે છે. ગાયની સાથે સાથે, ભગવાન શ્રી કૃષ્ણની પણ પૂજા થાય છે કારણ કે તેઓ ગાયો પ્રત્યે વિશેષ સ્નેહ ધરાવતા હતા. ભક્તો માને છે કે વાઘ બારસની પૂજા કરવાથી ભગવાન તેમની દરેક મનોકામના પૂર્ણ કરે છે.
વેપારી વર્ગ માટે વિશેષ મહત્વ
વાઘ બારસનો અર્થ 'કોઈનું નાણાકીય દેવું ચૂકવવું' એવો પણ થાય છે. ધાર્મિક આસ્થાની સાથે આ ઉત્સવ વેપારી પરંપરાઓનો પણ એક સ્તંભ છે. વેપારી વર્ગ આ દિવસે પોતાના જૂના ખાતા-બહી જોઈને તમામ ઉધારી ચૂકવવાનું કાર્ય પૂર્ણ કરે છે અને ત્યારબાદ નવા ખાતા-બહીની શરૂઆત કરે છે. આ રીતે, તેઓ લેવડ-દેવડની નવી પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે.
ગુજરાતમાં ઉજવણી અને મુહૂર્ત
વાઘ બારસનો ઉત્સવ સમગ્ર દેશમાં ઉત્સાહથી ઉજવવામાં આવે છે, અને ગુજરાતીઓ માટે પણ તેનું વિશેષ મહત્વ છે. ગુજરાતમાં આ પર્વ દિવાળી (Diwali 2025 Gujarati Calendar) ઉત્સવના પ્રથમ દિવસે ધૂમધામથી મનાવવામાં આવે છે. આંધ્ર પ્રદેશના પીઠાપુરમમાં દત્ત મહાસંસ્થાનમાં આ દિવસે 'પાદ વલ્લભ આરાધના ઉત્સવ' નું આયોજન થાય છે, જ્યારે ગુજરાતમાં તે વાઘ બારસ તરીકે પ્રચલિત છે.
વાઘ બારસ 2025 તારીખ (Vagh Baras 2025 Date)
આ વર્ષે વાઘ બારસ 17 ઓક્ટોબર 2025, શુક્રવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે.
વાઘ બારસ 2025 શુભ મુહૂર્ત (Vagh Baras 2025 Muhurat)
પંચાંગ મુજબ, વાઘ બારસ અને ગોવત્સ દ્વાદશીની પૂજા માટે પ્રદોષકાળ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
- પ્રદોષકાળ મુહૂર્ત – 06:10 PM થી 08:39 PM (સમય – 02 કલાક 29 મિનિટ)
- બ્રહ્મ મુહૂર્ત – 04:55 AM થી 05:45 AM
- પ્રાત: સંધ્યા – 05:20 AM થી 06:34 AM
- અભિજિત – 11:59 AM થી 12:46 PM
- વિજયા મુહૂર્ત – 02:18 PM થી 03:05 PM
- ગોધુલી મુહૂર્ત – સાંજે 06:10 થી 06:35 સુધી પીએમ
- સાંય સંધ્યા – સાંજે 06:10 થી સાંજે 07:25 સુધી
- અમૃત કલામ – 11:26 AM થી 01:07 PM
- નિશિતા મુહૂર્ત – 11:58 PM થી 12:47 AM, 18 ઓક્ટોબર