200 Year Old Ramayana Manuscript Ahmedabad: ભગવાન શ્રીરામ અને રામાયણ સંબંધિત પવિત્ર અને દુર્લભ હસ્તપ્રતો (પાંડુલિપિ) ને સાચવવા માટે દેશભરમાં ચાલી રહેલો ‘પાંડુલિપિ સંરક્ષણ યજ્ઞ’ હવે પૂર્ણતા તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. આ જ અભિયાન અંતર્ગત અયોધ્યાના આંતરરાષ્ટ્રીય રામકથા સંગ્રહાલયને અમદાવાદથી 18મી સદીની લિથોગ્રાફી દ્વારા મુદ્રિત થયેલી રામાયણની એક અત્યંત પ્રાચીન પાંડુલિપિ (હસ્તપ્રત) સાચવવા માટેનો પ્રસ્તાવ મળ્યો છે.
મહેશ પંડ્યાએ સંગ્રહાલયનો કર્યો સંપર્ક
નવી દિલ્હીના પ્રધાનમંત્રી સંગ્રહાલય દ્વારા ચલાવવામાં આવી રહેલા આ ખાસ અભિયાન હેઠળ રામકથા સંગ્રહાલયના રિપોઝિટરી સેન્ટર (સંગ્રહણ કેન્દ્ર) ને અમદાવાદના રહેવાસી મહેશ પંડ્યા તરફથી આ દુર્લભ પાંડુલિપિ અર્પણ કરવાનો પ્રસ્તાવ મળ્યો છે. સંગ્રહણ કેન્દ્રના સંયોજક અને રામકથા સંગ્રહાલયના ડિરેક્ટર ડૉ. સંજીવ કુમાર સિંહે જણાવ્યું કે, મહેશ પંડ્યાએ તેમની સાથે વોટ્સએપ પર સંપર્ક કરી આ 200 વર્ષ જૂની હસ્તલિખિત રામાયણને સુરક્ષિત રાખવાની વિનંતી કરી છે.
200 થી 250 વર્ષ જૂની હોઈ શકે હસ્તપ્રત
ડૉ. સંજીવ કુમાર સિંહે જણાવ્યું કે, આ પુસ્તકની ખાસિયત એ છે કે તેનું મુદ્રણ લિથોગ્રાફી પદ્ધતિથી કરવામાં આવ્યું છે, અને તેમાં ગુજરાતી તેમજ અંગ્રેજી ભાષામાં ચોપાઈ, દોહા અને શ્લોક લખાયેલા છે. દેશમાં લિથોગ્રાફી પદ્ધતિ આશરે 1856 ની આસપાસ ચલણમાં આવી હતી. જો મહેશ પંડ્યાનો દાવો સાચો સાબિત થાય, તો આ પાંડુલિપિ 200 થી 250 વર્ષ જેટલી પ્રાચીન હોઈ શકે છે.
ડૉ. સંજીવ કુમાર સિંહે વધુ માહિતી આપતા જણાવ્યું કે, કુમારગંજના જંગજીત સિંહની 300 વર્ષ જૂની હસ્તપ્રત અંગે નિર્ણય લેવાયા બાદ, તંત્ર દ્વારા મહેશ પંડ્યાનો સંપર્ક કરીને તેમની આ પુસ્તક સ્વીકારવાની દિશામાં આગળની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવશે. સંગ્રહાલય દ્વારા આ 200 વર્ષ જૂની પાંડુલિપિની પ્રાચીનતાની ઝીણવટભરી ચકાસણી કર્યા બાદ જ તેને ઔપચારિક રીતે સ્વીકારવામાં આવશે.
લખનૌથી 150 વર્ષ જૂની રામચરિતમાનસ
આ જ ક્રમમાં ડૉ. સંજીવ સિંહે જણાવ્યું કે, તાજેતરમાં કારસેવકપુરમ ખાતે એક વૃદ્ધે પણ લખનૌથી સંપર્ક કરીને પોતાની પાસે દોઢસો વર્ષ જૂની હસ્તલિખિત રામચરિતમાનસ હોવાનો દાવો કરી તેને સુરક્ષિત રાખવા આગ્રહ કર્યો છે. તેમના આ દાવાની પણ સત્યતા તપાસવામાં આવશે.
આ પણ વાંચો: અમદાવાદમાં અમિત શાહે કલાકાર માટે સમય ફાળવ્યો, 'જય શ્રી રામ'ના પેઈન્ટિંગ પર ઑટોગ્રાફ આપ્યો
અયોધ્યાનું આંતરરાષ્ટ્રીય રામકથા સંગ્રહાલય
દેશભરમાં વિખરાયેલી આવી દુર્લભ પાંડુલિપિઓને સુરક્ષિત અને સંગ્રહિત કરવા તેમજ તેમને પ્રદર્શિત કરવા માટે પ્રધાનમંત્રી સંગ્રહાલયના અધ્યક્ષ નૃપેન્દ્ર મિશ્ર દ્વારા રામકથા સંગ્રહાલયમાં આ ખાસ રિપોઝિટરી સેન્ટર બનાવવામાં આવ્યું છે.
અત્યાર સુધીમાં રામકથા સંગ્રહાલયને આવા પાંચ-છ જેટલા પ્રસ્તાવો મળી ચૂક્યા છે, જેમાં રામાયણ અને રામચરિતમાનસની અત્યંત પ્રાચીન અને દુર્લભ પાંડુલિપિઓ હોવાની માહિતી મળી છે. જોકે, સંપૂર્ણ ચકાસણી પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી હજુ કોઈ પાંડુલિપિ સત્તાવાર રીતે સ્વીકારાઈ નથી.