Shravan Month 2026: શ્રાવણ મહિનામાં અને દરરોજ મહાદેવની પૂજા કરતી વખતે શાસ્ત્રોક્ત વિધિઓનું પાલન કરવું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. ભગવાન શિવ માત્ર એક લોટા જળથી પણ પ્રસન્ન થઈ જાય છે, પરંતુ પૂજા દરમિયાન થતી કેટલીક નાની ભૂલો પૂજાના ફળથી વંચિત રાખી શકે છે. શિવપુરાણ અને શાસ્ત્રો અનુસાર શિવલિંગ પર અમુક વસ્તુઓ અર્પણ કરવી વર્જિત માનવામાં આવે છે. શિવ પૂજા દરમિયાન ટાળવી જોઈએ તેવી 10 મુખ્ય બાબતો અને તેના પૌરાણિક કારણો નીચે મુજબ છે:
તુલસીના પાન
તુલસીજી અત્યંત પવિત્ર માનવાય છે અને ભગવાન વિષ્ણુની પૂજામાં તેમનું સ્થાન મુખ્ય છે. પરંતુ શિવપુરાણ અનુસાર ભગવાન શિવની પૂજામાં તુલસી અથવા તેના પાંદડાનો ઉપયોગ કરવો વર્જિત છે.
હળદર અને કુમકુમ
ભગવાન શિવ તપસ્વી અને વૈરાગી દેવ છે, જ્યારે હળદર અને કુમકુમ સૌભાગ્ય, ગૃહસ્થ જીવન અને શૃંગારનું પ્રતીક છે. તેથી શિવલિંગ પર ક્યારેય હળદર કે કુમકુમ ચઢાવવું જોઈએ નહીં. શિવજીને ભસ્મ અને ચંદન અર્પણ કરવું શુભ માનવામાં આવે છે.
કેતકી અને કેવડાના ફૂલ
શાસ્ત્રો અનુસાર એક શ્રાપના કારણે ભગવાન શિવને કેતકી અને કેવડાના સુગંધિત ફૂલો અર્પણ કરવામાં આવતા નથી. શિવ પૂજા માટે હંમેશા બીલીપત્ર, ધતુરો અને આંકડાના ફૂલ જ ઉત્તમ ગણાય છે.
નારિયેળ પાણી
શિવલિંગ પર આખું નારિયેળ અર્પણ કરી શકાય છે, પરંતુ નારિયેળ પાણીથી અભિષેક કરવો અશુભ માનવામાં આવે છે. શિવલિંગ પર ચઢાવેલી વસ્તુ નિર્માલ્ય બની જાય છે જે ગ્રહણ કરી શકાતી નથી, તેથી નારિયેળ પાણીનો અભિષેક ટાળવો જોઈએ.
શંખમાંથી જળ અર્પણ કરવું
અન્ય દેવી-દેવતાઓના અભિષેક માટે શંખનો ઉપયોગ થાય છે, પરંતુ શિવલિંગ પર શંખથી જળ ચઢાવવું વર્જિત છે. પૌરાણિક કથા મુજબ શિવજીએ શંખચૂડ નામના અસુરનો વધ કર્યો હતો, તેથી શંખથી શિવજીની પૂજા કરવામાં આવતી નથી.
ખંડિત ચોખા (અક્ષત)
હિંદુ પૂજામાં અક્ષત એટલે કે અખંડ ચોખાનું વિશેષ મહત્વ છે. શિવલિંગ પર ક્યારેય તૂટેલા કે ખંડિત ચોખા ચઢાવવા ન જોઈએ. શિવજીને હંમેશા સંપૂર્ણ અને સ્વચ્છ ચોખા જ અર્પણ કરવા.
કાળા તલ
જલાભિષેક કે દુગ્ધાભિષેક કરતી વખતે કાળા તલનો ઉપયોગ શિવલિંગ પર ન કરવો જોઈએ. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર કાળા તલ ભગવાન વિષ્ણુ સાથે સંબંધિત માનવામાં આવે છે.
લોખંડના વાસણનો ઉપયોગ
શિવજીને જળ અર્પણ કરવા માટે હંમેશા તાંબા કે કાંસાના વાસણનો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ. શિવજીએ ત્રિપુરનો નાશ કર્યો હતો, તેથી શિવ પૂજામાં લોખંડના વાસણનો ઉપયોગ અશુભ માનવામાં આવે છે.
ચંપાના ફૂલ અને સિંદૂર
શાસ્ત્રો અનુસાર કેતકી અને કેવડાની જેમ ચંપાના ફૂલ પણ શિવપૂજામાં વર્જિત માનવામાં આવે છે. શિવપુરાણની કથા મુજબ ચંપાના વૃક્ષને પણ ભગવાન શિવનો શ્રાપ મળ્યો હતો, તેથી શિવલિંગ પર ચંપાના ફૂલ ક્યારેય ન ચઢાવવા જોઈએ.
કટાયેલા, ફાટેલા કે દૂષિત બીલીપત્ર
શિવજીને બીલીપત્ર અત્યંત પ્રિય છે, પરંતુ શિવલિંગ પર ચક્ર, જીવાત વાળા, ફાટેલા કે ખંડિત બીલીપત્ર ચઢાવવાથી પૂજાનું પૂર્ણ ફળ મળતું નથી. શિવલિંગ પર હંમેશા અખંડ અને ત્રણ પાંદડાં ધરાવતું શુદ્ધ બીલીપત્ર જ અર્પણ કરવું જોઈએ.
શ્રાવણ માસ દરમિયાન સાચા મન અને શુદ્ધ ભાવથી શિવલિંગ પર માત્ર સ્વચ્છ જળ અને બીલીપત્ર અર્પણ કરવાથી પણ મહાદેવની પૂર્ણ કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે.