Shravan month diet rules: શ્રાવણ મહિનો માત્ર ધાર્મિક આસ્થાનું પ્રતીક નથી, પરંતુ આ દરમિયાન ખાનપાનના નિયમો પાછળ બદલાતી ઋતુ અને વિજ્ઞાનનો પણ ઊંડો સંબંધ છે. પવિત્ર શ્રાવણ મહિનો ભગવાન શિવની આરાધના માટે ખૂબ જ ખાસ માનવામાં આવે છે. આ મહિનામાં પૂજા-પાઠની સાથે ખાનપાન સંબંધિત પણ કેટલાય નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે. તમે અવારનવાર ઘરના વડીલોને એવું કહેતા સાંભળ્યા હશે કે શ્રાવણના દિવસોમાં રીંગણ, દૂધ, દહીં કે લીલા શાકભાજી ન ખાવા જોઈએ.
લોકો અવારનવાર આને માત્ર એક ધાર્મિક માન્યતા માની લે છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આની પાછળ એક મજબૂત વૈજ્ઞાનિક કારણ પણ છુપાયેલું છે? શ્રાવણ મહિનો માત્ર ભોલેનાથની પૂજા સુધી સીમિત નથી, પરંતુ સમજી-વિચારીને ખાવાની આદતો સાથે પણ જોડાયેલો છે. ચોમાસાની ઋતુમાં પાચનતંત્રને સ્વસ્થ રાખવા માટે તાજો અને હળવો ખોરાક લેવો ફાયદાકારક રહે છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે શ્રાવણ મહિનામાં કઈ વસ્તુઓ ખાવાથી બચવું જોઈએ અને તેની પાછળનું લોજિક શું છે.
શ્રાવણમાં ડાયેટ પર આટલું ધ્યાન આપો
આ મહિનો ચોમાસાની વચ્ચે આવતો હોવાથી વડીલો એવો ખોરાક પસંદ કરવાની સલાહ આપે છે જે તાજો રાંધેલો હોય, હળવો હોય અને સરળતાથી પચી જાય. એવી માન્યતા છે કે સાત્વિક ખોરાકથી આપણું મન અને શરીર બંને શાંત રહે છે, જેનાથી પૂજા-પાઠ અને ધ્યાનમાં મન પરોવવું સરળ બને છે. આ ઉપરાંત, વરસાદની ઋતુમાં ભેજ વધવાના કારણે ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ જલ્દી બગડી જવાનો ભય રહે છે. તેથી જ વાસી ખોરાક ખાવાથી બચવાની અને તાજું ભોજન બનાવવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.
લીલા શાકભાજી અને રીંગણ ખાવાથી કેમ બચવું?
વરસાદની ઋતુમાં હવામાં ખૂબ જ ભેજ હોય છે. આ ભેજ બેક્ટેરિયા અને વિવિધ પ્રકારના ઇન્ફેક્શન ફેલાવતા સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે. આ સમય દરમિયાન નાના-મોટા જીવજંતુઓ પણ ઝડપથી ઉત્પન્ન થાય છે. આ જીવાણુઓ અવારનવાર લીલા શાકભાજી અને રીંગણની અંદર સંતાઈ જાય છે, જે નરી આંખે જોવા મુશ્કેલ છે. જો આપણે અજાણતા આ શાકભાજીનું સેવન કરીએ, તો સ્વાસ્થ્યને ભારે નુકસાન થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, રીંગણ પચવામાં ભારે હોય છે. ચોમાસામાં આપણું પાચનતંત્ર કુદરતી રીતે થોડું નબળું પડી જાય છે, જેના કારણે રીંગણ જેવા ભારે શાકભાજીને પચાવવું પેટ માટે મુશ્કેલ બની જાય છે.
દૂધ, દહીં અને કઢીથી અંતર જાળવવું કેમ જરૂરી?
શ્રાવણ મહિનામાં માત્ર શાકભાજી જ નહીં, પરંતુ દૂધ, દહીં, છાશ, કઢી અને રાયતા જેવી વસ્તુઓથી પણ દૂર રહેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. વરસાદી ભેજને કારણે ચારેય તરફ કીટાણુઓ હાજર હોય છે. આવા વાતાવરણમાં દૂધ કે દહીંથી બનેલી વસ્તુઓનું સેવન કરવાથી પેટમાં ગેસ, એસિડિટી, અપચો અને અન્ય પાચન સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. રીંગણની જેમ જ ડેરી પ્રોડક્ટ્સ પણ પચવામાં ભારે હોય છે. નબળા પાચનતંત્રવાળા લોકો માટે આ ઋતુમાં ડેરી વસ્તુઓ ખાવાથી પેટ પર સીધી આડઅસર પડે છે.
શ્રાવણમાં દૂધ ન પીવા પાછળનું વૈજ્ઞાનિક કારણ
દૂધ ન પીવા પાછળ એક અત્યંત તાર્કિક અને વૈજ્ઞાનિક કારણ છે. શ્રાવણના દિવસોમાં ગાય કે ભેંસ જે લીલો ઘાસચારો ચરે છે, વરસાદના કારણે તેમાં પણ નાના-નાના જીવજંતુઓ છુપાયેલા હોય છે. જ્યારે પશુઓ અજાણતા આ ચારો ખાઈ લે છે, ત્યારે તેની સીધી અસર તેમના દૂધની શુદ્ધતા પર પડે છે. આવું દૂધ પીવાથી સ્વાસ્થ્યને ફાયદો થવાને બદલે નુકસાન થઈ શકે છે.
હવે તમે સારી રીતે સમજી ગયા હશો કે શ્રાવણ મહિનામાં ખાનપાનને લઈને આટલા નિયમો શા માટે બનાવવામાં આવ્યા છે. કેટલીક ચોક્કસ વસ્તુઓ ખાવાની મનાઈ માત્ર કોઈ જૂની પરંપરા નથી, પરંતુ બદલાતી ઋતુમાં તમારા સ્વાસ્થ્યને બીમારીઓથી બચાવવાનો એક વૈજ્ઞાનિક ઉપાય છે.