How to Control High Blood Pressure: આજના સમયમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર એટલે કે હાઈપરટેન્શન એક સામાન્ય પરંતુ ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. ઘણી વખત હાઈ બીપીના શરૂઆતના તબક્કામાં કોઈ ખાસ લક્ષણો જોવા મળતા નથી, જેના કારણે વ્યક્તિને પોતાની સમસ્યા વિશે જાણ પણ હોતી નથી. પરંતુ લાંબા સમય સુધી બ્લડ પ્રેશર વધારે રહે તો હૃદય, મગજ, કિડની અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ અંગો પર તેની અસર થઈ શકે છે.
હાઈ બ્લડ પ્રેશરને કંટ્રોલમાં રાખવા માટે માત્ર દવાઓ પર આધાર રાખવો પૂરતો નથી. યોગ્ય આહાર, નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ, તણાવનું સંચાલન અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તો ચાલો જાણીએ કે હાઈ બીપીને મેનેજ કરવા માટે રોજિંદા જીવનમાં કઈ આદતો અપનાવી શકાય.
મીઠાનું સેવન ઓછું કરો
હાઈ બ્લડ પ્રેશરને કંટ્રોલ કરવા માટે આહારમાં મીઠાનું પ્રમાણ ઘટાડવું સૌથી મહત્વપૂર્ણ બાબતોમાંની એક છે. મીઠામાં રહેલું સોડિયમ શરીરમાં વધુ પાણી જાળવી રાખી શકે છે, જેના કારણે બ્લડ પ્રેશર વધવામાં ફાળો મળી શકે છે. ભોજનમાં ઉપરથી મીઠું નાખવાની આદત ટાળો. આ ઉપરાંત ચિપ્સ, પેકેટવાળા નાસ્તા, અથાણાં, પાપડ, સોસ અને અન્ય વધુ સોડિયમ ધરાવતા પ્રોસેસ્ડ ફૂડનું સેવન પણ ઓછું કરવું જોઈએ. શક્ય હોય ત્યાં સુધી તાજો અને ઓછો પ્રોસેસ્ડ ખોરાક પસંદ કરો.
પોટેશિયમથી ભરપૂર ખોરાકને ડાયટમાં સામેલ કરો
સંતુલિત આહારમાં પોટેશિયમ ધરાવતા ખોરાકનો સમાવેશ કરવાથી સોડિયમની અસરને સંતુલિત કરવામાં મદદ મળી શકે છે. કેળા, પાલક, શક્કરિયા, દાળ અને વિવિધ શાકભાજી પોટેશિયમના સારા સ્ત્રોત છે. જોકે, કિડનીની બીમારી હોય અથવા ડૉક્ટરે પોટેશિયમનું સેવન મર્યાદિત કરવાની સલાહ આપી હોય તો પોટેશિયમયુક્ત ખોરાક વધુ પ્રમાણમાં લેતા પહેલાં નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
રોજ વોક કરવાની આદત બનાવો
નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ હૃદયને સ્વસ્થ રાખવામાં અને બ્લડ પ્રેશરને મેનેજ કરવામાં મદદ કરી શકે છે. જો તમે લાંબા સમયથી કસરત કરતા ન હોવ તો શરૂઆતમાં રોજ 20થી 30 મિનિટ ચાલવાની આદત બનાવી શકાય છે. નિયમિત વોક કરવાથી શરીરને સક્રિય રાખવાની સાથે વજન મેનેજ કરવામાં પણ મદદ મળે છે. જોકે, તમારી ઉંમર અને સ્વાસ્થ્ય પ્રમાણે કસરતનું પ્રમાણ નક્કી કરવું વધુ યોગ્ય છે.
તણાવ ઓછો કરો
લાંબા સમય સુધી રહેતો તણાવ શરીર પર અનેક રીતે અસર કરી શકે છે અને કેટલાક લોકોમાં બ્લડ પ્રેશર વધવામાં ફાળો આપી શકે છે. તેથી હાઈ બીપી ધરાવતા લોકોએ તણાવને મેનેજ કરવો જરૂરી છે. આ માટે ધ્યાન, યોગ, ઊંડા શ્વાસ લેવાની કસરત અથવા અન્ય રિલેક્સેશન ટેકનિક અપનાવી શકાય છે. દિવસ દરમિયાન થોડો સમય પોતાની મનપસંદ પ્રવૃત્તિ માટે કાઢવાથી પણ માનસિક તણાવ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
વજનને કંટ્રોલમાં રાખો
વધારે વજન હોવું હાઈ બ્લડ પ્રેશર સહિત અનેક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓનું જોખમ વધારી શકે છે. જો વજન વધારે હોય તો નિષ્ણાતની સલાહ હેઠળ ધીમે-ધીમે સ્વસ્થ રીતે વજન ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ. વજન ઘટાડવા માટે ઓછું ખાવા કરતાં સંતુલિત આહાર અને નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ પર ધ્યાન આપવું વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
પૂરતી ઊંઘ લો
સારી ઊંઘ પણ સ્વસ્થ જીવનશૈલીનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. અનિયમિત અથવા પૂરતી ઊંઘ ન મળવાથી શરીર અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર અસર થઈ શકે છે. દરરોજ લગભગ એકસરખા સમયે સૂવાની અને જાગવાની આદત બનાવો. સૂતા પહેલાં મોબાઇલ અને અન્ય સ્ક્રીનનો ઉપયોગ ઓછો કરવાથી પણ ઊંઘની ગુણવત્તા સુધારવામાં મદદ મળી શકે છે.
ધૂમ્રપાનથી દૂર રહો
ધૂમ્રપાન હૃદય અને રક્તવાહિનીઓ માટે નુકસાનકારક છે. હાઈ બ્લડ પ્રેશર ધરાવતા લોકોએ ધૂમ્રપાન છોડવા માટે યોગ્ય મદદ લેવી જોઈએ. આ ઉપરાંત આલ્કોહોલનું સેવન કરતા હોય તો તેને મર્યાદિત રાખવું પણ જરૂરી છે.
નિયમિત BP ચેક કરાવતા રહો
હાઈ બ્લડ પ્રેશરને ઘણીવાર કોઈ ખાસ લક્ષણો હોતા નથી, તેથી નિયમિત બ્લડ પ્રેશર ચેક કરાવવું ખૂબ જરૂરી છે. જો ઘરે BP માપતા હોવ તો યોગ્ય સ્થિતિમાં બેસીને અને યોગ્ય રીતથી માપવું જોઈએ. જો BP વારંવાર વધારે આવે, તો માત્ર ઘરેલુ ઉપાયો પર આધાર રાખવાને બદલે ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
શું દવા બંધ કરી શકાય?
હાઈ બ્લડ પ્રેશર માટે ડૉક્ટરે દવા શરૂ કરાવી હોય તો જીવનશૈલીમાં સુધારો કર્યા પછી પણ પોતાની રીતે દવા બંધ કે તેની માત્રા ઓછી કરવી નહીં. કેટલાક લોકોને આહાર, કસરત અને વજનમાં ઘટાડાથી બીપીમાં સુધારો થઈ શકે છે, પરંતુ દવામાં કોઈ ફેરફાર ડૉક્ટરની સલાહથી જ કરવો જોઈએ.
ડિસ્કમેલર: આ લેખ સામાન્ય આરોગ્ય માહિતીના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ કોઈ રોગના નિદાન કે સારવારનો વિકલ્પ નથી. જો તમને હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યા હોય અથવા તમે BPની દવા લેતા હોવ તો ડૉક્ટરની સલાહ વિના દવા બંધ કે તેમાં ફેરફાર ન કરો. ગંભીર અથવા સતત વધેલા BPમાં તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે.