Gardening Tips: જો તમને ઘરે જ તાજા અને સ્વાદિષ્ટ લીલા મરચાં મેળવવા હોય, તો તેના માટે મોટું બગીચું હોવું જરૂરી નથી. બાલ્કની, ટેરેસ કે બારી પાસે કુંડામાં પણ લીલા મરચાંનો છોડ સરળતાથી ઉગાડી શકાય છે. યોગ્ય બીજ, માટી, પાણી અને સૂર્યપ્રકાશની મદદથી તમે ઘરે મરચાંનો છોડ ઉગાડી શકો છો. આજે જાણીએ લીલા મરચાંનો છોડ કેવી રીતે વાવવો અને તેની યોગ્ય સંભાળ કેવી રીતે રાખવી.
ઘરે લીલા મરચાંનો છોડ ઉગાડવો છે?
લીલા મરચાં રસોડામાં રોજિંદા ઉપયોગમાં લેવાતી મહત્વની સામગ્રી છે. શાક, દાળ, ચટણીથી લઈને અથાણા સુધી અનેક વાનગીઓમાં લીલા મરચાંનો ઉપયોગ થાય છે. જો તમારી પાસે બાલ્કની, ટેરેસ કે બારી પાસે થોડી જગ્યા હોય તો તમે કુંડામાં સરળતાથી લીલા મરચાંનો છોડ ઉગાડી શકો છો. યોગ્ય માટી, સૂર્યપ્રકાશ, પાણી અને થોડી નિયમિત સંભાળ રાખવામાં આવે તો ઘરે જ તાજા મરચાં મેળવી શકાય છે.
લીલા મરચાં ઉગાડવા માટે શું જોઈએ?
- લીલા મરચાંના બીજ
- 12 ઇંચ જેટલું ઊંડું કુંડું અથવા ગ્રો બેગ
- સારી રીતે પાણી નિતારતી માટી
- કંપોસ્ટ અથવા વર્મીકમ્પોસ્ટ
- કોકોપીટ
- પાણી
- પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ
- નાનું બાગકામનું સાધન
લીલા મરચાંના બીજ કેવી રીતે પસંદ કરવા?
સારા અને સ્વસ્થ છોડ માટે ગુણવત્તાવાળા બીજ પસંદ કરવાનું સૌથી મહત્વનું છે. તમે નર્સરીમાંથી મરચાંના બીજ ખરીદી શકો છો. જો ઘરે રહેલા મરચાંમાંથી બીજ કાઢવાના હોય તો સંપૂર્ણ પાકેલા અને સ્વસ્થ મરચાં પસંદ કરો. બીજ કાઢ્યા બાદ તેને સારી રીતે સૂકવીને વાવી શકાય છે.
લીલા મરચાંનું વાવેતર કેવી રીતે કરવું?
મરચાંના છોડ માટે એવી માટી પસંદ કરો જેમાં પાણી સરળતાથી નિતરી જાય. માટી, કંપોસ્ટ અને કોકોપીટને યોગ્ય પ્રમાણમાં ભેળવીને હળવું પોટિંગ મિક્સ તૈયાર કરી શકાય છે. જરૂર હોય તો ડ્રેનેજ સુધારવા માટે થોડી રેતી અથવા પર્લાઇટ પણ ઉમેરી શકાય છે. હવે કુંડામાં માટી ભરો અને તેને થોડું ભેજવાળું કરો. બીજને આશરે 0.5થી 1 સેન્ટિમીટર જેટલી ઊંડાઈએ વાવો અને ઉપરથી માટીનું પાતળું પડ કરો. બીજને ખૂબ ઊંડે દાટી ન દેવા જોઈએ. વાવેતર બાદ થોડું પાણી આપો અને કુંડાને પ્રકાશવાળી જગ્યાએ રાખો. અંકુરણ દરમિયાન માટીમાં યોગ્ય ભેજ જળવાઈ રહે તે જરૂરી છે. જોકે કુંડામાં પાણી ભરાઈ ન જાય તેનું ખાસ ધ્યાન રાખવું.
લીલા મરચાંના છોડને કેટલો સૂર્યપ્રકાશ જોઈએ?
લીલા મરચાંના છોડના સારા વિકાસ માટે પૂરતો પ્રકાશ અને સૂર્યપ્રકાશ જરૂરી છે. તેથી કુંડાને એવી જગ્યાએ રાખો જ્યાં છોડને દરરોજ કેટલાક કલાકો સુધી સારો સૂર્યપ્રકાશ મળી શકે. છોડને સતત અંધારી જગ્યાએ રાખવાથી તેની વૃદ્ધિ અને ફૂલ આવવા પર અસર થઈ શકે છે.
લીલા મરચાંના છોડની સંભાળ કેવી રીતે રાખવી?
છોડને દરરોજ નક્કી પ્રમાણમાં પાણી આપવાની જરૂર નથી. પહેલાં ઉપરની માટીનો ભેજ તપાસો અને માટીનો ઉપરનો ભાગ સૂકો લાગે ત્યારે પાણી આપો. કુંડામાં ડ્રેનેજ હોલ હોવા જરૂરી છે, જેથી વધારાનું પાણી બહાર નીકળી શકે અને મૂળમાં પાણી ભરાઈ ન રહે. છોડની વૃદ્ધિ માટે સમયાંતરે કંપોસ્ટ અથવા વર્મીકમ્પોસ્ટ જેવા સજીવ ખાતરનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. ખાતર આપતી વખતે યોગ્ય માત્રાનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
છોડમાં ફૂલ અને મરચાં આવવા લાગે ત્યારે શું કરવું?
જ્યારે મરચાંનો છોડ મોટો થઈને ફૂલ આપવાનું શરૂ કરે ત્યારે પાણી, પ્રકાશ અને માટીના ભેજનું ખાસ ધ્યાન રાખો. ફૂલ આવવાના તબક્કામાં પૂરતો પ્રકાશ છોડ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. જો છોડ ખૂબ જ ગાઢ થઈ જાય અથવા તેના પર સૂકા અને નબળા પાંદડા જોવા મળે તો તેને કાળજીપૂર્વક દૂર કરી શકાય છે. આથી છોડને હવા અને પ્રકાશ મળવામાં મદદ મળે છે. યોગ્ય સંભાળ રાખવામાં આવે તો સમય જતાં છોડ પર લીલા મરચાં આવવા લાગે છે.
ઘરે લીલા મરચાં ઉગાડવા માટે ખાસ ટીપ્સ
- કુંડામાં પાણી ભરાઈ ન રહે તેનું ધ્યાન રાખો.
- સારી ગુણવત્તાવાળા બીજનો ઉપયોગ કરો.
- છોડને પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ આપો.
- માટી સંપૂર્ણપણે સુકાઈ જાય તે પહેલાં તેની ભેજ તપાસો.
- સમયાંતરે સજીવ ખાતર આપો.
- સૂકા અને નબળા પાંદડા દૂર કરતા રહો.
- છોડ પર જીવાત કે પાંદડામાં અસામાન્ય ફેરફાર દેખાય તો સમયસર ધ્યાન આપો.