છઠ્ઠી મૈયા કોણ છે? છઠ પૂજામાં કેમ કરવામાં આવે છે તેમની આરાધના, જાણો પૌરાણિક કથા અને ધાર્મિક મહત્વ

Chhath Puja Katha: છઠ મહાપર્વમાં સૂર્યદેવને અર્ઘ્ય આપવાની સાથે છઠ્ઠી મૈયાની પૂજાનું પણ વિશેષ મહત્વ છે. આ દિવસે વ્રત રાખનારા ભક્તો પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિ અને સંતાનના સારા સ્વાસ્થ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે છઠ્ઠી મૈયા કોણ છે અને તેમની પૂજા કરવાની પરંપરા પાછળ કઈ પૌરાણિક કથા જોડાયેલી છે? ચાલો જાણીએ છઠ્ઠી મૈયા સાથે જોડાયેલી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને આ મહાપર્વનું મહત્વ.

છઠ્ઠી મૈયા કોણ છે? ષષ્ઠી દેવી સાથે શું છે તેમનો સંબંધ?

ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, છઠ્ઠી મૈયાને ષષ્ઠી દેવીનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. તેમને બાળકોની રક્ષા કરનારા અને સંતાન સુખ આપનારા દેવી તરીકે પૂજવામાં આવે છે. લોકમાન્યતા પ્રમાણે તેઓ સંતાનને સ્વાસ્થ્ય અને લાંબા આયુષ્યના આશીર્વાદ આપે છે.

કેટલીક લોકપરંપરાઓમાં છઠ્ઠી મૈયાને સૂર્યદેવની બહેન પણ કહેવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે છઠ મહાપર્વમાં સૂર્યદેવને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવાની સાથે છઠ્ઠી મૈયાની પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા કરવામાં આવે છે.

રાજા પ્રિયવ્રત અને રાણી માલિની સાથે જોડાયેલી છે પૌરાણિક કથા

છઠ્ઠી મૈયાની પૂજા સાથે જોડાયેલી એક પ્રચલિત પૌરાણિક કથા રાજા પ્રિયવ્રત અને તેમની પત્ની રાણી માલિનીની છે. માન્યતા અનુસાર, રાજા પ્રિયવ્રતને સંતાન નહોતું, જેના કારણે તેઓ હંમેશાં ચિંતિત રહેતા હતા. સંતાન પ્રાપ્તિની ઇચ્છા સાથે તેમણે મહર્ષિ કશ્યપની સલાહથી યજ્ઞ કરાવ્યો હતો. કથાઓ અનુસાર, યજ્ઞના પ્રભાવથી રાણી માલિનીને પુત્રની પ્રાપ્તિ તો થઈ, પરંતુ બાળક મૃત અવસ્થામાં જન્મ્યું. આ ઘટનાથી રાજા ખૂબ જ દુઃખી થયા. તેઓ નિરાશામાં પોતાનો જીવ આપવા તૈયાર થઈ ગયા હતા.

એ જ સમયે ષષ્ઠી દેવી પ્રગટ થયાં અને રાજાને સંતાન સુખનું વરદાન આપ્યું. ત્યારબાદ રાજાએ દેવીની પૂજા કરી. ધાર્મિક માન્યતા પ્રમાણે, આ ઘટના પછી ષષ્ઠી દેવીની આરાધનાની પરંપરા શરૂ થઈ હતી.

છઠ્ઠી મૈયાની પૂજા શા માટે કરવામાં આવે છે?

છઠ્ઠી મૈયાની પૂજા મુખ્યત્વે સંતાનની સુખાકારી, સારા સ્વાસ્થ્ય અને પરિવારની સમૃદ્ધિ માટે કરવામાં આવે છે. ખાસ કરીને મહિલાઓ પોતાના બાળકોના લાંબા આયુષ્ય અને ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે આ વ્રત રાખે છે. માન્યતા છે કે છઠ્ઠી મૈયા બાળકોનું રક્ષણ કરે છે અને પરિવાર પર પોતાની કૃપા જાળવી રાખે છે. આથી છઠ મહાપર્વ દરમિયાન વ્રતી મહિલાઓ સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા અને નિયમો સાથે તેમની આરાધના કરે છે.

છઠ પૂજામાં સૂર્યદેવની સાથે છઠ્ઠી મૈયાની આરાધના કેમ થાય છે?

છઠ મહાપર્વ સૂર્ય ઉપાસનાનો વિશેષ તહેવાર છે. હિંદુ ધર્મમાં સૂર્યદેવને જીવન, ઊર્જા અને પ્રકૃતિના આધાર તરીકે પૂજવામાં આવે છે. આ પર્વ દરમિયાન વ્રતી મહિલાઓ અસ્ત થતા સૂર્ય અને ત્યારબાદ ઉગતા સૂર્યને અર્ઘ્ય અર્પણ કરે છે.

સૂર્યદેવની પૂજા દ્વારા જીવનમાં સુખ, સ્વાસ્થ્ય અને સમૃદ્ધિની કામના કરવામાં આવે છે, જ્યારે છઠ્ઠી મૈયા પાસે સંતાન અને પરિવારના કલ્યાણ માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. આ રીતે બંનેની આરાધના આ પર્વને વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ આપે છે.

છઠ મહાપર્વ શું સંદેશ આપે છે?

છઠ પૂજા માત્ર ધાર્મિક વિધિ પૂરતી મર્યાદિત નથી. આ તહેવાર સ્વચ્છતા, સંયમ, શિસ્ત અને પ્રકૃતિ પ્રત્યે આદર રાખવાનો સંદેશ પણ આપે છે. નદી, તળાવ અને જળાશયોના કિનારે ભેગા થઈને પરિવારના સભ્યો સાથે આ પર્વની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.

છઠ્ઠી મૈયાની આરાધના માતૃત્વ, સંતાન પ્રત્યેના પ્રેમ અને પરિવારની સુખાકારીનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે છઠ મહાપર્વમાં લોકોની અતૂટ શ્રદ્ધા અને આસ્થા જોવા મળે છે.