Tulsi Vivah 2026: હિન્દુ ધર્મમાં તુલસી વિવાહનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ છે. દર વર્ષે કારતક મહિનાના શુક્લ પક્ષની દ્વાદશી તિથિએ તુલસી માતા અને ભગવાન વિષ્ણુના શાલિગ્રામ સ્વરૂપના લગ્ન કરાવવામાં આવે છે. આ પ્રસંગને ભક્તો ખૂબ જ શ્રદ્ધા અને ઉત્સાહથી ઉજવે છે. આ વર્ષે તુલસી વિવાહ 21 નવેમ્બર, શનિવાર 2026ના રોજ ઉજવવામાં આવશે. આ દિવસે તુલસી માતાને દુલ્હનની જેમ શણગારવામાં આવે છે અને શેરડીનો મંડપ બનાવીને લગ્નની વિધિ કરવામાં આવે છે. જો તમે પણ ઘરે તુલસી વિવાહ કરાવવાના હોવ તો અત્યારથી જ પૂજાની તૈયારી કરી લો. અહીં જાણો પૂજા માટે જરૂરી તમામ સામગ્રી અને તુલસી વિવાહની સંપૂર્ણ વિધિ.
તુલસી વિવાહની પૂજામાં કઈ-કઈ સામગ્રીની જરૂર પડશે?
તુલસી વિવાહમાં સામાન્ય પૂજાની સામગ્રી ઉપરાંત લગ્નમાં ઉપયોગમાં લેવાતી કેટલીક ખાસ વસ્તુઓ પણ રાખવામાં આવે છે. જેથી પૂજાના સમયે કોઈ વસ્તુની અછત ન રહે, તે માટે આ સંપૂર્ણ લિસ્ટ નોંધી લો.
પૂજાની સામાન્ય સામગ્રી
- ફૂલ, ફૂલની માળા અને ફળ
- કંકુ, હળદર અને ચોખા (અક્ષત)
- અગરબત્તી, ધૂપ અને કપૂર
- ઘીનો દીવો અને દીવા
- ગંગાજળ અથવા શુદ્ધ પાણી
- નાળિયેર, સોપારી અને પાન
- મીઠાઈ, પતાશા અને પ્રસાદ
- પંચામૃત અને પૂજાની થાળી
તુલસી માતા અને શાલિગ્રામ માટેની સામગ્રી
- તુલસીનો છોડ
- ભગવાન વિષ્ણુની તસવીર અથવા શાલિગ્રામ
- ગણેશજીની પ્રતિમા
- લાલ ચૂંદડી અને સાડી
- બંગડીઓ, બિંદી અને અન્ય શણગારની વસ્તુઓ
- ફૂલોના હાર
- વરરાજા માટે વસ્ત્ર અને શણગારની વસ્તુઓ
લગ્નની વિધિ માટેની ખાસ સામગ્રી
- શેરડી (મંડપ બનાવવા માટે)
- હળદરની ગાંઠ
- મંગળસૂત્ર અથવા પ્રતીકાત્મક લગ્ન સામગ્રી
- આસન અને પૂજાની ચોકી
- હવન સામગ્રી
- કપાસ અને પવિત્ર દોરો
- આમળા, ચણાનું શાક અને શિંગોડા
તુલસી વિવાહની પૂજા કેવી રીતે કરવી?
તુલસી વિવાહના દિવસે સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કરી સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરો. ત્યારબાદ ઘરના આંગણામાં જ્યાં તુલસીનો છોડ રાખ્યો હોય તે જગ્યાને સાફ કરીને રંગોળી બનાવો. તુલસી વિવાહની તૈયારી લગ્ન પ્રસંગની જેમ કરવામાં આવે છે.
સૌથી પહેલાં એક ચોકી પર લાલ કપડું પાથરી તેના પર શાલિગ્રામજીને સ્થાપિત કરો. ત્યારબાદ તુલસીના છોડ પાસે ગંગાજળનો છંટકાવ કરી પૂજાસ્થળને પવિત્ર કરો. ચોકીની આસપાસ અષ્ટદળ કમળ બનાવીને કળશની સ્થાપના કરો. કળશ પર સ્વસ્તિક બનાવી તેની પૂજા કરો.
ત્યારબાદ તુલસી માતાને લાલ ચૂંદડી ઓઢાડો અને બંગડીઓ, બિંદી, કંકુ સહિતની શણગારની વસ્તુઓથી દુલ્હનની જેમ તૈયાર કરો. આ દરમિયાન 'ૐ તુલસ્યૈ નમઃ' મંત્રનો જાપ કરી શકો છો.
હવે તુલસીના છોડની આસપાસ શેરડીનો મંડપ તૈયાર કરો અને તેને ફૂલોથી શણગારો. શાલિગ્રામજીને વરરાજાના સ્વરૂપમાં સ્થાપિત કરીને તુલસી માતા સાથે લગ્નની વિધિ શરૂ કરો. પરિવારના સભ્યોની હાજરીમાં કન્યાદાન અને લગ્નની પરંપરાગત વિધિઓ કરવામાં આવે છે.
લગ્નની વિધિ દરમિયાન શાલિગ્રામજીને તુલસી માતાની સાત પરિક્રમા કરાવવામાં આવે છે. ત્યારબાદ બંનેની આરતી ઉતારી ભગવાનને ફળ, મીઠાઈ અને પ્રસાદ ધરાવવામાં આવે છે. અંતે પરિવારના તમામ સભ્યોને પ્રસાદ વહેંચીને તુલસી વિવાહની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.
તુલસી વિવાહનું ધાર્મિક મહત્વ
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ભગવાન વિષ્ણુ ચાર મહિના સુધી યોગનિદ્રામાં રહ્યા બાદ દેવઉઠી એકાદશીના દિવસે જાગૃત થાય છે. ત્યારબાદ તુલસી વિવાહ સાથે લગ્નની મોસમની શરૂઆત થાય છે. એવું માનવામાં આવે છે કે તુલસી વિવાહ કરાવવાથી ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ આવે છે અને પરિવાર પર ભગવાન વિષ્ણુ તથા માતા લક્ષ્મીની કૃપા રહે છે. આ દિવસે તુલસી માતાની પૂજા કરવાથી દામ્પત્ય જીવનમાં સુખ અને શાંતિ જળવાઈ રહે તેવી પણ માન્યતા છે.
