Tulsi Vivah 2026 Vrat Katha in Gujarati: કારતક મહિનામાં દેવઉઠી એકાદશી પછી તુલસી વિવાહની પરંપરા ખાસ ઉત્સાહથી ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે માતા તુલસી અને ભગવાન શાલિગ્રામના વિવાહ કરાવવામાં આવે છે. હિંદુ ધર્મમાં તુલસી વિવાહ સાથે જોડાયેલી એક પ્રાચીન પૌરાણિક કથા પણ છે, જેના વિના આ પૂજા અધૂરી માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, તુલસી વિવાહની પૂજા કરતી વખતે આ કથા વાંચવાથી વિશેષ પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
તુલસી વિવાહની તારીખ અને શુભ મુહૂર્ત
વર્ષ 2026માં તુલસી વિવાહ શનિવાર, 21 નવેમ્બર 2026ના રોજ ઉજવવામાં આવશે. આ દિવસ કારતક સુદ બારસ એટલે કે શુક્લ દ્વાદશી તિથિનો છે. આ દિવસે ઘરમાં તુલસી માતાને શણગારવામાં આવે છે અને ભગવાન શાલિગ્રામ સાથે વિવાહની વિધિ કરવામાં આવે છે.
તુલસી વિવાહ માટે સાંજનો સમય શુભ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે ગોધૂલી મુહૂર્ત સાંજે 5:54થી 6:20 વાગ્યા સુધી રહેશે. જ્યારે પ્રદોષ કાળ સાંજે 5:54થી રાત્રે 8:31 વાગ્યા સુધી રહેશે. આ સમય દરમિયાન તુલસી વિવાહની પૂજા કરી શકાય છે.
તુલસી વિવાહની પૌરાણિક કથા શું છે?
પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, પ્રાચીન સમયમાં વૃંદા નામની એક અત્યંત ધાર્મિક અને પતિવ્રતા સ્ત્રી રહેતી હતી. તેના લગ્ન અસુરરાજ જલંધર સાથે થયા હતા. વૃંદા ભગવાન વિષ્ણુની પરમ ભક્ત હતી અને તેના પતિવ્રત ધર્મના પ્રભાવથી જલંધરને અસાધારણ શક્તિ પ્રાપ્ત થઈ હતી. આ શક્તિને કારણે દેવતાઓ માટે પણ તેને હરાવવો મુશ્કેલ બની ગયો હતો.
જલંધરના અત્યાચારથી પરેશાન થઈને તમામ દેવતાઓ ભગવાન વિષ્ણુ પાસે મદદ માંગવા પહોંચ્યા. દેવતાઓની રક્ષા કરવા માટે ભગવાન વિષ્ણુએ એક યોજના બનાવી. તેમણે જલંધરનું રૂપ ધારણ કરીને વૃંદા સમક્ષ પ્રગટ થયા. વૃંદાને લાગ્યું કે તેનો પતિ પાછો આવ્યો છે. આ દરમિયાન તેનું પતિવ્રત તૂટી ગયું અને તેની શક્તિનો પ્રભાવ પણ સમાપ્ત થઈ ગયો. ત્યારબાદ ભગવાન શિવે જલંધરનો વધ કર્યો.
જ્યારે વૃંદાને ભગવાન વિષ્ણુની આ યુક્તિ વિશે જાણ થઈ ત્યારે તે ખૂબ જ દુઃખી થઈ. ગુસ્સામાં આવીને તેણે ભગવાન વિષ્ણુને પથ્થર બની જવાનો શ્રાપ આપ્યો. વૃંદાના શ્રાપને કારણે ભગવાન વિષ્ણુ શાલિગ્રામ સ્વરૂપે પ્રગટ થયા હોવાની માન્યતા છે. બાદમાં દેવતાઓની વિનંતી પર વૃંદાએ શ્રાપ પાછો ખેંચી લીધો, પરંતુ પોતાના પતિના વિયોગ અને દુઃખને કારણે તેણે પોતાના પ્રાણ ત્યાગી દીધા.
કહેવાય છે કે વૃંદાની ચિતાની રાખમાંથી તુલસીનો છોડ પ્રગટ થયો હતો. વૃંદાની ભક્તિ અને પવિત્રતાથી પ્રસન્ન થઈને ભગવાન વિષ્ણુએ તેને વરદાન આપ્યું કે તે હંમેશાં તેમને પ્રિય રહેશે અને તેમની પૂજામાં તુલસીનું વિશેષ સ્થાન રહેશે. ત્યારથી ભગવાન વિષ્ણુની પૂજામાં તુલસીના પાનનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે.
તુલસી વિવાહમાં શાલિગ્રામ સાથે શા માટે થાય છે લગ્ન?
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ભગવાન શાલિગ્રામને ભગવાન વિષ્ણુનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. વૃંદાને આપેલા વચન અને તેના પ્રત્યેના સન્માનના પ્રતીક તરીકે તુલસી અને શાલિગ્રામના વિવાહની પરંપરા શરૂ થઈ હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ જ કારણ છે કે દર વર્ષે કારતક મહિનામાં તુલસી વિવાહનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
માન્યતા છે કે તુલસી વિવાહ કરાવવાથી ઘરમાં સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિ આવે છે. આ વિવાહની વિધિમાં ભાગ લેવાથી કન્યાદાન સમાન પુણ્ય મળતું હોવાની પણ ધાર્મિક માન્યતા છે. આ દિવસે તુલસી માતાની પૂજા કરીને વૃંદા અને ભગવાન વિષ્ણુની કથા વાંચવાનું વિશેષ મહત્વ છે.
Disclaimer: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને પૌરાણિક કથાઓ પર આધારિત છે. તેનો હેતુ માત્ર ધાર્મિક જાણકારી આપવાનો છે.
