Tulsi Vivah 2026: હિંદુ ધર્મમાં તુલસીના છોડને અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને કારતક મહિનામાં ઉજવાતા તુલસી વિવાહનું ધાર્મિક મહત્વ વિશેષ છે. આ દિવસે તુલસી માતાના લગ્ન ભગવાન વિષ્ણુના શાલિગ્રામ સ્વરૂપ સાથે કરાવવામાં આવે છે. ઘરના આંગણામાં શેરડીનો મંડપ બનાવી, તુલસી માતાને લાલ ચુંદડી પહેરાવી અને લગ્નની પરંપરાઓ સાથે આ ઉત્સવ ઉજવવામાં આવે છે. ત્યારે ચાલો જાણીએ તુલસી વિવાહનું શુભ મુહૂર્ત, પૂજાની રીત અને તેની સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક કથા.
તુલસી વિવાહ 2026: જાણો લગ્ન કરાવવાનો શુભ સમય
આ પણ વાંચો
વૈદિક પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026માં તુલસી વિવાહનો પર્વ 21 નવેમ્બર, શનિવારના રોજ ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. આ દિવસે કારતક મહિનાના શુક્લ પક્ષની દ્વાદશી તિથિ છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, તુલસી માતા અને ભગવાન શાલિગ્રામના લગ્ન સાંજના સમયે પ્રદોષ કાળ અથવા ગોધૂલી મુહૂર્તમાં કરાવવા શુભ માનવામાં આવે છે.
- તારીખ: 21 નવેમ્બર 2026, શનિવાર
- ગોધૂલી મુહૂર્ત: સાંજે 5:54 થી 6:20 વાગ્યા સુધી
- પ્રદોષ કાળ: સાંજે 5:54 થી રાત્રે 8:30 વાગ્યા સુધી
- દ્વાદશી તિથિ શરૂ: 21 નવેમ્બરની સવારે આશરે 6:32 વાગ્યે
- દ્વાદશી તિથિ પૂર્ણ: 22 નવેમ્બરની સવારે આશરે 4:57 વાગ્યે
દ્વાદશી તિથિ 22 નવેમ્બરની વહેલી સવારે પૂર્ણ થશે, પરંતુ ઉદયા તિથિ અને સ્થાનિક પંચાંગની ગણતરી પ્રમાણે તુલસી વિવાહ 21 નવેમ્બરે ઉજવવામાં આવશે.
ઘરે આ રીતે કરાવો તુલસી માતા અને શાલિગ્રામના લગ્ન
તુલસી વિવાહને ઘરમાં લગ્ન પ્રસંગની જેમ જ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે સૌથી પહેલાં ઘરના આંગણા અથવા પૂજાસ્થળની સફાઈ કરીને રંગોળી બનાવો. ત્યારબાદ તુલસીના કુંડાની આસપાસ શેરડીનો મંડપ તૈયાર કરો. મંડપને ફૂલ અને તોરણથી સજાવી શકો છો.
તુલસી માતાને લાલ ચુંદડી ઓઢાડો. ત્યારબાદ તેમને સિંદૂર, બિંદી, બંગડીઓ અને ફૂલથી શણગારો. તુલસીના છોડની બાજુમાં ભગવાન શાલિગ્રામને સ્વચ્છ આસન પર સ્થાપિત કરો. બંનેને હળદર અને કંકુ લગાવી લગ્નની વિધિ શરૂ કરો.
ત્યારબાદ લાલ કે પીળા પવિત્ર દોરાથી તુલસી માતા અને શાલિગ્રામનું ગઠબંધન કરો. પૂજામાં ફૂલ, મીઠાઈ, આમળાં, બોર અને શેરડી અર્પણ કરો. ઘીનો દીવો પ્રગટાવી મંત્રોચ્ચાર સાથે આરતી કરો. પરંપરા અનુસાર તુલસી માતા અને શાલિગ્રામની પ્રદક્ષિણા કરીને લગ્નની વિધિ પૂર્ણ કરવામાં આવે છે.
શું છે તુલસી વિવાહની પૌરાણિક કથા?
પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર, તુલસી માતા તેમના પૂર્વજન્મમાં વૃંદા નામની અત્યંત પતિવ્રતા સ્ત્રી હતાં. તેમના પતિનું નામ જલંધર હતું. વૃંદાના પતિવ્રતા ધર્મના પ્રભાવથી જલંધર ખૂબ શક્તિશાળી બની ગયો હતો. તેને હરાવવો દેવતાઓ માટે પણ મુશ્કેલ બની ગયો હતો.
જલંધરના અત્યાચારથી પરેશાન દેવતાઓએ ભગવાન વિષ્ણુ પાસે મદદ માગી. ત્યારબાદ ભગવાન વિષ્ણુએ જલંધરનું રૂપ ધારણ કર્યું અને વૃંદાના પતિવ્રત ધર્મને ખંડિત કર્યો. પરિણામે જલંધરની શક્તિ ઓછી થઈ અને યુદ્ધમાં તેનો અંત આવ્યો.
જ્યારે વૃંદાને ભગવાન વિષ્ણુની આ યુક્તિની જાણ થઈ, ત્યારે તેમને ખૂબ દુઃખ થયું અને તેમણે ભગવાન વિષ્ણુને પથ્થર બની જવાનો શ્રાપ આપ્યો. આ શ્રાપના કારણે ભગવાન વિષ્ણુ શાલિગ્રામ સ્વરૂપે પ્રગટ થયા. બાદમાં વૃંદાએ પોતાના પ્રાણ ત્યાગ્યા અને તેમના તપ તથા પવિત્રતાના પ્રભાવથી તુલસીના છોડનો જન્મ થયો.
ભગવાન વિષ્ણુએ વૃંદાની ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને વરદાન આપ્યું કે તેમની પૂજામાં તુલસીનું વિશેષ સ્થાન રહેશે. શાલિગ્રામ સ્વરૂપે ભગવાન વિષ્ણુએ તુલસી સાથે લગ્ન પણ કર્યા. આ પૌરાણિક પ્રસંગની યાદમાં દર વર્ષે કારતક મહિનામાં તુલસી વિવાહ ઉજવવામાં આવે છે.
