Cotton In Dead Body Ears Nose: હિંદુ ધર્મમાં જન્મથી લઈને મૃત્યુ સુધીના સમગ્ર જીવનચક્ર માટે 16 સંસ્કારોનું વિધાન દર્શાવવામાં આવ્યું છે. આ સંસ્કારો પૈકી અંતિમ સંસ્કાર સાથે જોડાયેલાં રીત-રિવાજોનું ખૂબ વિશેષ મહત્વ છે. વ્યક્તિના મૃત્યુ બાદ પાર્થિવ શરીરની સંભાળ અને અંતિમ યાત્રાની તૈયારીઓ દરમિયાન એક બાબત સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે. મૃતદેહના નાક અને કાનમાં રૂ મૂકવું. પ્રાણ નીકળી ગયા બાદ તુરંત જ મૃત વ્યક્તિના નાક અને કાન જેવા ખુલ્લા અંગોને રૂ વડે ઢાંકી દેવામાં આવે છે. સનાતન પરંપરાઓ અને ગરુડ પુરાણ તેમજ વિજ્ઞાનમાં આ પ્રક્રિયા પાછળ ઊંડા આધ્યાત્મિક અને વૈજ્ઞાનિક તર્કો દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
આધ્યાત્મિક માન્યતા અને ગરુડ પુરાણનું દ્રષ્ટિકોણ
સનાતન ધર્મના પવિત્ર ગ્રંથ ગરુડ પુરાણમાં જીવન, મૃત્યુ અને મૃત્યુ પછીની આત્માની યાત્રાનું અત્યંત સૂક્ષ્મતાથી વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. શાસ્ત્રોક્ત માન્યતા અનુસાર, જ્યારે જીવના પ્રાણ શરીર છોડે છે, ત્યારે તેની સૂક્ષ્મ ઊર્જા શરીરના વિવિધ માર્ગો દ્વારા બહાર નીકળવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ સમયે પાર્થિવ શરીરની આધ્યાત્મિક પવિત્રતા જાળવી રાખવા માટે અને નકારાત્મક ઊર્જા કે બાહ્ય અશુદ્ધિઓને શરીરમાં પ્રવેશતી અટકાવવા માટે નાક અને કાનને રૂથી બંધ કરવામાં આવે છે.
પાર્થિવ શરીરની પવિત્રતા અને ગરિમાની રક્ષા
અંતિમ સંસ્કારમાં શરીરને પંચતત્વમાં વિલીન કરતાં પહેલાં અત્યંત પવિત્ર ગણવામાં આવે છે. ધાર્મિક દ્રષ્ટિકોણથી માનવામાં આવે છે કે શરીરના ખુલ્લા ભાગોમાંથી કોઈપણ પ્રકારની અશુદ્ધિ અથવા આસુરી શક્તિઓ પ્રવેશ ન કરે. આ પરંપરા મૃત વ્યક્તિ પ્રત્યે આદર અને તેમની ગરિમા જાળવવાનું એક અગત્યનું પ્રતીક છે.
વૈજ્ઞાનિક અને જૈવિક કારણો
- દ્રવ્યોના રિસાવને રોકવું: મૃત્યુ થતાં જ શરીરમાં જૈવિક અને રાસાયણિક ફેરફારો શરૂ થઈ જાય છે. સ્નાયુઓ શિથિલ થતાં આંતરિક દ્રવ્યો નાક કે કાન દ્વારા બહાર આવવાની સંભાવના રહે છે. રૂ મૂકવાથી આ કુદરતી રિસાવ અટકે છે.
- સૂક્ષ્મ જીવો અને જંતુઓથી રક્ષણ: મૃત્યુ પછી રોગપ્રતિકારક શક્તિ સમાપ્ત થતાં માખી, મચ્છર કે અન્ય જીવાણુઓ ખુલ્લા અંગો મારફતે શરીરમાં પ્રવેશ કરી શકે છે. જેથી જંતુઓ અને ગંદકી સામે રક્ષણ મેળવવા કાન-નાક બંધ કરવાનો નિયમ છે.