Dashama Vrat 2026 Date and Time: ગુજરાતમાં દશામા વ્રત ખૂબ જ શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવપૂર્વક ઉજવવામાં આવે છે. ગુજરાતી પંચાંગ અનુસાર, અષાઢ વદ અમાસ એટલે કે 'દીવાસો' ના પાવન પર્વથી આ વ્રતની શરૂઆત થાય છે. વર્ષ 2026 માં દશામાના વ્રતનો પ્રારંભ 12 ઓગસ્ટના રોજ થશે. સતત 10 દિવસ સુધી ચાલતા આ વ્રતમાં ખાસ કરીને મહિલાઓ પોતાના પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિ માટે માતાજીની આરાધના કરે છે.
દશામા મૂર્તિ સ્થાપના શુભ મુહૂર્ત (12 ઓગસ્ટ, 2026)
વર્ષ 2026માં દશામાની મૂર્તિ સ્થાપના માટેના શુભ મુહૂર્ત નીચે મુજબ છે, જે ભક્તોને વિધિપૂર્વક પૂજા કરવામાં મદદરૂપ થશે:
- બ્રહ્મ મુહૂર્ત: 04:47 AM થી 05:31 AM
- પ્રાતઃ સંધ્યા: 05:09 AM થી 06:15 AM
- અમૃત કાલ: 04:38 AM થી 06:06 AM (13 ઓગસ્ટની વહેલી સવાર ગણી શકાય અથવા તિથિ અનુસાર જોવું)
- વિજય મુહૂર્ત: 02:54 PM થી 03:46 PM
- ગોધૂલી મુહૂર્ત: 07:14 PM થી 07:36 PM
- નિશિતા મુહૂર્ત: 12:23 AM થી 01:07 AM (13 ઓગસ્ટ - રાત્રિ પૂજા માટે)
દશામાં કોણ છે?
પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર દશા માતા દેવી પાર્વતીનું સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે. દશા માતાનું વ્રત મુખ્યત્વે કુટુંબમાં સુખ-શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને સારા સ્વાસ્થ્ય માટે કરવામાં આવે છે, તેમજ અનિચ્છનીય ગ્રહદોષ અને નકારાત્મક પરિસ્થિતિઓથી બચવા માટે પણ આ વ્રત મહત્ત્વનું છે. આ દિવસો દરમિયાન સ્ત્રીઓ ઉપવાસ રાખીને દશા માતાની અને પીપળાના વૃક્ષની પૂજા કરે છે. ખાસ પૂજાનો દોરો પણ ગળામાં ધારણ કરવામાં આવે છે, જે શુભતાનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. આ સમગ્ર વિધિ દ્વારા મહિલાઓ પરિવાર માટે સૌભાગ્ય, શાંતિ અને સુખ-સમૃદ્ધિની કામના કરે છે.
દશામા વ્રતની વિધિ અને પરંપરા
હિન્દુ મહિનાના અષાઢની અમાવસ્યાના દિવસે, ભક્તો પોતાના ઘરમાં માટીથી બનેલી સાંઢણીની સ્થાપના કરીને દશામાના વ્રતનો પ્રારંભ કરે છે. આ સાથે, ભક્તો દેવી દશામાની મૂર્તિ અથવા છબી સાથે ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ પણ સ્થાપિત કરે છે.
જે ભક્તો આ વ્રત ધારણ કરે છે, તેઓ પ્રથમ દિવસે પોતાના જમણા હાથ પર 10 ગાંઠોવાળો દોરો પહેરે છે અને દિવસમાં એકવાર ભોજન ગ્રહણ કરે છે. આ દસ દિવસ દરમિયાન, ભક્તો દરરોજ વિધિવત્ પૂજા-આરતી કરે છે, દશામાની વ્રતકથાનું શ્રવણ કરે છે અને પ્રસાદ ગ્રહણ કરે છે.
વ્રતના અંતિમ દિવસે, ભક્તો દ્વારા રાત્રિ જાગરણ કરવામાં આવે છે. વ્રત પૂર્ણ થયે વહેલી પરોઢે દશામાની મૂર્તિને નદીમાં વિસર્જન કરવામાં આવે છે, જે વ્રતની પૂર્ણાહુતિનું પ્રતીક છે. આ વ્રત સામાન્ય રીતે પાંચ વર્ષ સુધી લેવામાં આવે છે અને પાંચમા વર્ષે ચાંદીની સાંઢણી બનાવીને બ્રાહ્મણને દાનમાં આપવાની પરંપરા છે.
દશામા વ્રતની કથા
દશામા વ્રતનું મહત્વ તેની પૌરાણિક કથા સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું છે. આ કથા રાજા નળ અને રાણી દમયંતીના જીવનમાં આવેલા ઉતાર-ચઢાવ અને દશામાતાના મહિમાનું વર્ણન કરે છે.
પૌરાણિક કથા અનુસાર, એક સમયે રાજા નળ અને રાણી દમયંતી સુખપૂર્વક રાજ કરતા હતા. એક દિવસ રાણી દમયંતીએ દશામાનું વ્રત કર્યું અને તેમના ગળામાં વ્રતનો દોરો બાંધ્યો. જ્યારે રાજા નળે આ દોરો જોયો, ત્યારે તેમણે તેનું અપમાન કરી તેને ફેંકી દીધો. તે જ રાત્રે, દશામાતા એક વૃદ્ધ સ્ત્રીના રૂપમાં રાજાના સ્વપ્નમાં આવ્યા અને તેમને કહ્યું કે, 'તમારી સારી દશા જઈ રહી છે અને ખરાબ દશા આવી રહી છે, કારણ કે તમે મારું અપમાન કર્યું છે.'
આ ઘટનાના થોડા જ દિવસોમાં, રાજા નળની પરિસ્થિતિ અત્યંત ખરાબ થઈ ગઈ. તેમને પોતાનું રાજ્ય છોડીને બીજા રાજ્યમાં નોકરી કરવા જવું પડ્યું, અને તેમને ચોરીનો પણ ખોટો આરોપ સહન કરવો પડ્યો. એક દિવસ, જંગલમાંથી પસાર થતી વખતે, રાજા નળે તે જ વૃદ્ધ સ્ત્રીને ફરી સ્વપ્નમાં જોઈ. તેઓ તેમના પગે પડીને માફી માંગવા લાગ્યા અને બોલ્યા, 'મા, મારાથી ભૂલ થઈ છે, કૃપા કરીને મને માફ કરો. હું મારી પત્ની સાથે દશામાતાની પૂજા કરીશ.'
વૃદ્ધ મહિલાએ તેમને માફ કર્યા અને દશામાતાની પૂજા કરવાની વિધિ સમજાવી. જ્યારે ચૈત્ર માસના કૃષ્ણ પક્ષની દસમી તિથિ આવી, ત્યારે રાજા અને રાણીએ પોતાની શ્રદ્ધા અને ક્ષમતા મુજબ દશામાતાની પૂજા કરી અને દશામાતાનો દોરો પોતાના ગળામાં બાંધ્યો. આ પૂજાના પ્રતાપે તેમની દશા સુધરી અને રાજાને તેમનું ગુમાવેલું રાજ્ય પાછું મળ્યું.
આ કથા શીખવે છે કે દરેકે ભક્તિભાવથી મા દશામાતાની પૂજા કરવી જોઈએ. વ્રત કરનારી સ્ત્રીઓએ કથા સાંભળ્યા પછી શ્રદ્ધાપૂર્વક દશામાતાનો દોરો ધારણ કરવો જોઈએ, જેથી તેમના જીવનમાં સુખ-શાંતિ અને સમૃદ્ધિ બની રહે.
દશા માતા વ્રત પૂજા સામગ્રી (Dasha Mata Vrat Puja Vidhi Samagri)
પૂજામાં બેસવા માટે આસન, દશા માતાની પ્રતિમા અથવા ચિત્ર, લાલ ફૂલો, ધૂપદાની, ચંદન, ચમેલી, તેલનો દીવો, દીવો, દિવેટ, શુદ્ધ દેશી ઘી (ગાયનું), કપૂર, નાળિયેર, મોસમી ફળો, મીઠાઈ, લાલ અને પીળા રંગનો દોરો, કુમકુમ અથવા સિંદૂર, હળદર પાવડર, સોપારી, પાન, કાચા ચોખા, પવિત્ર ગંગાજળ, દૂધ, દહીં, ઘી, મધ, ખાંડથી બનેલું પંચામૃત, પાંચ દીવા, પૂજા માટે ઘંટડી, શંખ, હવન સામગ્રી, અષ્ટગંધા પાવડર, દુર્ગા સપ્તશતી અથવા દેવી મહાત્મ્ય ગ્રંથ, તાંબુ અથવા ચાંદીનો કળશ વગેરે.
નોંધ: પૂજા સામગ્રીની આ યાદી સામાન્ય છે. દરેક પ્રદેશ અને પરિવારની પૂજા કરવાની પરંપરા અલગ હોઈ શકે છે. તેથી, બધી વસ્તુઓ ફરજિયાત નથી અને સ્થાનિક રીતરિવાજ મુજબ તેમાં ફેરફાર શક્ય છે.
દશા માતા મંત્ર (Dasha Mata Mantra)
દશામાતાની પૂજા દરમિયાન નીચેના મંત્રનો 108 વાર જાપ કરવો અત્યંત ફળદાયી મનાય છે:
- ॐ દશા માતા નમો: નમઃ
- શ્રી દશા માતા નમો: નમઃ
- જય જય દશા માતા નમો: નમઃ
- ॐ જય શ્રી દશા માતા નમો: નમઃ