Bhai Beej Tilak Muhurat 2026: હિન્દુ ધર્મમાં ભાઈ-બહેનના અતૂટ પ્રેમ, સ્નેહ અને વિશ્વાસના પ્રતીક સમાન પવિત્ર તહેવાર 'ભાઈબીજ' (યમદ્વિતીયા) નું વિશેષ મહત્વ છે. પાંચ દિવસીય દિપોત્સવના પર્વની પૂર્ણાહુતિ આ તહેવાર સાથે થાય છે. આ દિવસે બહેનો પોતાના ભાઈના કપાળે વિજય અને રક્ષણનું તિલક લગાવીને તેમના લાંબા આયુષ્ય, સુખી અને સમૃદ્ધ જીવનની કામના કરે છે, જ્યારે ભાઈઓ પણ બહેનોને ભેટ-સોગાદ આપીને જીવનભર તેમની રક્ષા કરવાનું વચન આપે છે. આ વર્ષે ભાઈબીજ પર તિલક કરવાના શુભ મુહૂર્ત અને પૂજા-વિધિને લઈને ઉત્સાહનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે.
ભાઈબીજની તિથિ અને મુહૂર્ત
આ પણ વાંચો
હિન્દુ પંચાગ અનુસાર, કાર્તિક મહિનાના શુક્લ પક્ષની બીજ તિથિ પર ભાઈબીજ ઉજવવામાં આવે છે. દ્રિક પંચાંગ મુજબ, આ વર્ષે દ્વિતીયા તિથિ 10 નવેમ્બરના રોજ બપોરે 2:00 વાગ્યાથી શરૂ થઈને 11 નવેમ્બરના રોજ બપોરે 3:53 વાગ્યા સુધી રહી હતી. ઉદયા તિથિની માન્યતા અનુસાર આ પર્વ મનાવવામાં આવ્યું છે.
ભાઈબીજના દિવસે ભાઈને તિલક કરવા માટેનો શુભ અને સર્વશ્રેષ્ઠ બપોરના સમયે 1:10 વાગ્યાથી લઈને 3:20 વાગ્યા સુધીનો રહ્યો હતો. આ નિર્ધારિત શુભ મુહૂર્તમાં બહેનોએ પોતાના ભાઈઓને તિલક કરીને મોં મીઠું કરાવ્યું હતું.
ભાઈબીજની પૂજા-વિધિ
ભાઈબીજના પર્વ પર પૂજા-અર્ચના માટે શાસ્ત્રોમાં ચોક્કસ વિધિ જણાવવામાં આવી છે:
- સ્નાન અને શુદ્ધિકરણ: આ દિવસે વહેલી સવારે સ્નાન આદિ પતાવીને સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરવા જોઈએ.
- દેવી-દેવતાઓનું સ્મરણ: પૂજાના સ્થાન પર ભગવાન શ્રી વિષ્ણુ, ગણેશજી તેમજ યમરાજ અને યમુનાજીનું સ્મરણ કરીને પૂજાની શરૂઆત કરવામાં આવે છે.
- પૂજા સામગ્રી અર્પણ: પૂજા દરમિયાન દેવતાઓને રોલી, અક્ષત (ચોખા), ધૂપ, દીપ, ફળ-ફૂલ, મીઠાઈ અને નારિયેળ અર્પણ કરવામાં આવે છે.
- તિલક અને આરતી: શુભ મુહૂર્તનું ધ્યાન રાખીને ભાઈને પવિત્ર આસન પર બેસાડવામાં આવે છે અને તેમના કપાળે રોલી તથા અક્ષતનું તિલક કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ભાઈની આરતી ઉતારીને તેમના ઉત્તરોત્તર વિકાસ અને દીર્ઘાયુની કામના કરવામાં આવે છે.
- મીઠાઈ મુખવાસ: અંતમાં ભાઈને સ્નેહપૂર્વક મીઠાઈ ખવડાવીને આશીર્વાદ આપવામાં આવે છે.
પૂજા અને રક્ષાના પવિત્ર મંત્રો
ભાઈબીજના પર્વ પર બહેનો દ્વારા ભાઈને તિલક કરતી વખતે વિશેષ મંત્રોનું ઉચ્ચારણ કરવામાં આવે છે, જે પારંપરિક રીતે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે:
ગંગા પૂજે યમુના કો, યમી પૂજે યમરાજ કો।
સુભદ્રા પૂજે કૃષ્ણ કો, ગંગા-યમુના નીર બહે,
ભાઈ-ભાઈ કી આયુ બઢ઼ે..।