Chhath Puja 2026: છઠ મહાપર્વની શરૂઆત થઈ ગઈ છે અને આજે 14 નવેમ્બરે આ પર્વનો બીજો દિવસ છે. છઠ પૂજાના બીજા દિવસને ખરના તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે વ્રત રાખનાર લોકો સૂર્યાસ્ત બાદ છઠ્ઠી મૈયા અને સૂર્યદેવની પૂજા કરે છે. ત્યારબાદ ખાસ પ્રસાદ ગ્રહણ કરીને 36 કલાકના નિર્જળા વ્રતની શરૂઆત કરવામાં આવે છે.
ખરનાનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ છે. આ દિવસે ઘરની સ્વચ્છતા, પ્રસાદની શુદ્ધતા અને પૂજાના નિયમોનું ખાસ ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. તો ચાલો જાણીએ ખરના પૂજાનો શુભ સમય, પૂજાની રીત અને તેમાં કયો પ્રસાદ બનાવવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો
શું છે ખરના પૂજા અને તેનું ધાર્મિક મહત્વ?
છઠ મહાપર્વ ચાર દિવસ સુધી ઉજવવામાં આવે છે. તેમાં બીજા દિવસને ખરના અથવા લોહંડા કહેવામાં આવે છે. કારતક મહિનાના શુક્લ પક્ષની પંચમી તિથિએ આ પૂજા કરવામાં આવે છે. આ દિવસે વ્રત રાખનાર વ્યક્તિ આખો દિવસ ઉપવાસ કરે છે અને સાંજે સૂર્યાસ્ત બાદ છઠ્ઠી મૈયા તથા સૂર્યદેવની પૂજા કરે છે. પૂજા પછી ગોળની ખીર અને અન્ય પ્રસાદ ગ્રહણ કરવામાં આવે છે. ખરનાનું પ્રસાદ લીધા બાદ જ વ્રતીનું 36 કલાકનું કઠિન નિર્જળા વ્રત શરૂ થાય છે. આ દરમિયાન પાણી પણ પીવામાં આવતું નથી.
ખરના પૂજા 2026નું શુભ મુહૂર્ત અને સૂર્યાસ્તનો સમય
14 નવેમ્બરે ખરના પૂજા કરવામાં આવશે. પંચાંગ અનુસાર સૂર્યોદય સવારે 6:52 વાગ્યે અને સૂર્યાસ્ત સાંજે 5:56 વાગ્યે થશે. ખરના પૂજા સૂર્યાસ્ત બાદ કરવામાં આવે છે. આ સમયે છઠ્ઠી મૈયા અને સૂર્યદેવની પૂજા કરીને પ્રસાદ ધરાવવામાં આવે છે.
ઘરે આ રીતે કરો ખરના પૂજા
ખરના પૂજાના દિવસે વ્રત રાખનાર વ્યક્તિએ સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કરવું અને સ્વચ્છ કપડાં પહેરવાં. ત્યારબાદ છઠ્ઠી મૈયા અને સૂર્યદેવનું સ્મરણ કરીને વ્રતનો સંકલ્પ લેવો. આખો દિવસ ઉપવાસ રાખ્યા બાદ સાંજે પૂજાસ્થળની સફાઈ કરીને દીવો પ્રગટાવવો.
સૂર્યાસ્ત બાદ છઠ્ઠી મૈયા અને સૂર્યદેવની પૂજા કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ પરંપરા પ્રમાણે તૈયાર કરેલો પ્રસાદ ભગવાનને અર્પણ કરવો. પૂજા પૂર્ણ થયા પછી વ્રત રાખનાર વ્યક્તિ પ્રસાદ ગ્રહણ કરે છે. આ પ્રસાદ લીધા બાદ જ નિર્જળા વ્રતની શરૂઆત થાય છે, જે છઠ મહાપર્વના અંતિમ દિવસે સવારે સૂર્યદેવને અર્ઘ્ય આપ્યા બાદ પૂર્ણ થાય છે.
ખરના પૂજામાં કયો પ્રસાદ બનાવવામાં આવે છે?
ખરના પૂજામાં પ્રસાદનું વિશેષ મહત્વ છે. આ દિવસે મુખ્યત્વે ગોળની ખીર બનાવવામાં આવે છે. આ ખીર દૂધ, ચોખા અને ગોળમાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. પરંપરા પ્રમાણે તેને માટીના ચૂલા પર બનાવવામાં આવે છે. ખીરની સાથે ઘઉંના લોટમાંથી બનેલી સાદી રોટલી પણ તૈયાર કરવામાં આવે છે. રોટલી બનાવવામાં શુદ્ધ ઘીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત પ્રસાદની થાળીમાં કેળાં, શેરડી, સિંઘાડા અને અન્ય મોસમી ફળો પણ રાખવામાં આવે છે.
પ્રસાદ બનાવતી વખતે સ્વચ્છતા અને પવિત્રતાનું ખાસ ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. તૈયાર થયેલો પ્રસાદ પહેલાં છઠ્ઠી મૈયાને અર્પણ કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ વ્રતી તેને ગ્રહણ કરે છે.
ખરના પૂજા દરમિયાન આ 4 બાબતોનું રાખો ધ્યાન
પ્રસાદ બનાવતી વખતે સ્વચ્છતા રાખો: ખરના માટેની ખીર અને રોટલી બનાવતાં પહેલાં રસોડું તથા વાસણો સારી રીતે સાફ કરો. પ્રસાદ બનાવતી વખતે સ્વચ્છતાના નિયમોનું પાલન કરો.
પહેલાં છઠ્ઠી મૈયાને ભોગ ધરાવો: પ્રસાદ તૈયાર થયા બાદ સૌથી પહેલાં છઠ્ઠી મૈયાને અર્પણ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ વ્રતી પ્રસાદ ગ્રહણ કરે છે અને પરિવારના અન્ય સભ્યોમાં વહેંચે છે.
તામસિક ભોજનથી દૂર રહો: છઠ મહાપર્વ દરમિયાન સાત્વિક ભોજન કરવાની પરંપરા છે. આ ચાર દિવસ દરમિયાન ડુંગળી, લસણ અને તામસિક ખોરાકથી દૂર રહેવામાં આવે છે.
પૂજાની સામગ્રીને સ્વચ્છ રાખો: પૂજામાં ઉપયોગમાં લેવાતાં ફળ, વાસણો અને અન્ય સામગ્રીને સ્વચ્છ જગ્યાએ રાખો. પ્રસાદને હાથ લગાવતાં પહેલાં હાથ બરાબર ધોઈ લો.
ખરના પૂજા બાદ છઠ મહાપર્વનો ત્રીજો દિવસ એટલે કે સંધ્યા અર્ઘ્યનું વિશેષ મહત્વ છે. 15 નવેમ્બરે વ્રત રાખનાર લોકો અસ્ત થતા સૂર્યને અર્ઘ્ય આપીને પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિ અને સારા સ્વાસ્થ્ય માટે પ્રાર્થના કરશે. ત્યારબાદ 16 નવેમ્બરે ઉગતા સૂર્યને અર્ઘ્ય આપીને છઠ મહાપર્વનું સમાપન થશે.