Mahakumbh Stampede: મહાકુંભમાં નાસભાગને કારણે 30 શ્રદ્ધાળુઓના મોતથી ફરી એક વાર પ્રશ્ન ઊભો થયો છે કે, આપણા દેશમાં ભારે ભીડ ભેગી થતી હોય તેવા કાર્યક્રમોમાં જીવલેણ અકસ્માતો કેમ થતાં રહે છે? રાતે લગભગ 2 વાગ્યે પ્રયાગરાજમાં મોટી સંખ્યામાં ભક્તો એકઠા થઈ જતાં નાસભાગ મચી હતી. જેના કારણે બેરિકેડ તૂટી ગયા અને બાદમાં અંધાધૂંધી ફેલાઈ ગઈ. લોકો એકબીજા પર ચડવા લાગ્યા.
બેકાબુ બનેલી ભીડે મૌની અમાવસ્યાએ સંગમમાં ન્હાવા માટેના શુભ મુહુર્તની રાહ જોઈ રહેલા લોકોને પણ પોતાના પગ તળે કચડી નાંખ્યા, જે પૈકી કેટલાક લોકો ત્યાં સૂઈ રહ્યા હતા. વહીવટી તંત્રને ખબર હતી કે, મૌની અમાવસ્યા પર કરોડો ભક્તો આવશે. આમ છતાં સંગમ કિનારે ભક્તોને કેમ સૂવા દીધા?
આ પણ વાંચો
જ્યારે ભક્તોની ભારે ભીડ આવવાની હતી, ત્યારે લોકોને સંગમ કાંઠે રાહ જોવાની અને આરામ કરવાની મંજૂરી ન હોવી જોઈએ, કારણ કે આ ભીડનું બિનજરૂરી દબાણ વધારશે. વહીવટીતંત્રની પ્રાથમિકતા એ હોવી જોઈએ કે શ્રદ્ધાળુઓ સ્નાન કરીને વિદાય લે.
વહીવટી તંત્ર પરિસ્થિતિને પારખવામાં નિષ્ફળ ગયું જેના પરિણામે દુર્ઘટના સર્જાઈ. આવી અપ્રિય ઘટનાઓ માત્ર સુરક્ષા વ્યવસ્થાના અભાવે બનતી નથી. લોકો શિસ્ત ન દાખવવાના કારણે પણ થાય છે.
ઘણી વખત વિશ્વાસના આવેગમાં લોકો કાં તો નિયંત્રણ ગુમાવે છે અથવા સુરક્ષા વ્યવસ્થાને અવગણતા હોય છે. કમનસીબે એવી ઘણી વખત હોય છે જ્યાં કોઈ પણ સુરક્ષા વ્યવસ્થા ત્યારે જ અસરકારક બની શકે જ્યારે લોકો વહીવટીતંત્રને સહકાર આપે અને તેની સૂચનાઓનું પાલન કરવા તૈયાર હોય. હું ઈચ્છું છું કે, મહાકુંભમાં પહોંચેલા તમામ ભક્તો સમજી શકે કે માનવ ઈતિહાસની સૌથી મોટી ધાર્મિક ઘટનામાં તેઓએ આદરની સાથે અનુશાસન પણ બતાવવું પડશે.
જ્યારે પણ તેની અછત હોય છે ત્યારે નાસભાગ સંબંધિત ઘટનાઓ બને છે. મૌની અમાવસ્યાના રોજ મહાકુંભમાં આઠથી દસ કરોડ ભક્તો આવે તેવી શક્યતા પહેલેથી જ હતી. ઘણા દેશોની કુલ વસ્તી આટલી પણ નથી.
મહાકુંભની નાસભાગ પછી જે રીતે નજીકના જિલ્લાઓમાંથી આવતા વાહનોને અટકાવવા પડ્યા હતા અને શ્રદ્ધાળુઓથી ભરેલી ટ્રેનો વચ્ચે-વચ્ચે દોડાવવી પડી હતી, ત્યારે એ વાત પણ રેખાંકિત થઈ રહી છે કે, જ્યારે ભીડનું સંચાલન કરવું મુશ્કેલ અને પડકારજનક કામ લાગતું હતું, તો પછી આવો સંદેશ કેમ ટાળવામાં આવ્યો? મહાકુંભમાં સ્નાન કરવાનો સૌથી પવિત્ર સમય મૌની અમાવસ્યા છે? નાસભાગ બાદ પરિસ્થિતિ કાબૂમાં આવી તે રાહતની વાત છે, પરંતુ જે બન્યું તેમાંથી યોગ્ય પાઠ શીખવો જરૂરી છે.