Strait of Hormuz in India: ઈઝરાયેલ-ઈરાન યુદ્ધના કારણે મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ચરમસીમાએ છે. આ યુદ્ધની સૌથી મોટી અસર વૈશ્વિક વેપારના મહત્વપૂર્ણ માર્ગ 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' પર પડી છે, જેના પર ઈરાને હાલમાં પોતાનું નિયંત્રણ સ્થાપિત કર્યું છે. જોકે, આ કટોકટી વચ્ચે પણ ભારત અને ઈરાન વચ્ચેના મજબૂત સંબંધો રંગ લાવ્યા છે. ઈરાને ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા ગેસ ટેન્કરોને આ જોખમી માર્ગ પરથી પસાર થવાની ખાસ મંજૂરી આપી છે.
એસ. જયશંકરે કહ્યું - 'આ સતત સંવાદનું પરિણામ'
વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે આ વિકાસને ભારતની સતત ચાલતી રાજદ્વારી પ્રક્રિયાનું પરિણામ ગણાવ્યું છે. ફાઇનાન્શિયલ ટાઇમ્સ સાથેની વાતચીતમાં તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત અને ઈરાન વચ્ચેની વાતચીતથી મૂર્ત પરિણામો મળી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું, "અમે ઈરાન સાથે સતત સંપર્કમાં છીએ અને આ ચર્ચાઓથી જહાજોની અવરજવર શક્ય બની છે. જો સંવાદથી ઉકેલ મળતો હોય, તો અમે ચોક્કસપણે તેને આગળ ધપાવીશું."
કોઈ ખાસ 'ડીલ' નહીં, પણ મજબૂત સંબંધો
વિદેશ મંત્રીએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ છૂટછાટના બદલામાં ભારત અને ઈરાન વચ્ચે કોઈ પૂર્વ-નિર્ધારિત વ્યાપક વ્યવસ્થા કે 'ડીલ' થઈ નથી. દરેક જહાજની અવરજવરને એક અલગ કિસ્સા તરીકે જોવામાં આવે છે. તેમણે એ વાત પર ભાર મૂક્યો કે ભારત અને ઈરાન વચ્ચે વર્ષો જૂના મજબૂત ઐતિહાસિક સંબંધો છે, અને આ મુશ્કેલ સમયમાં તે સંબંધો જ કામ લાગી રહ્યા છે.
LPG થી ભરેલા બે જહાજો સુરક્ષિત રવાના
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, જે પર્સિયન ગલ્ફને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડતો એકમાત્ર માર્ગ છે, તે હાલમાં 'ચોકપોઇન્ટ' બની ગયો છે. લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) થી ભરેલા બે ભારતીય ટેન્કરો આ માર્ગ પરથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થઈ ગયા છે. ભારતમાં ચાલી રહેલી ગેસની અછત વચ્ચે આ જહાજોનું આગમન દેશ માટે મોટી રાહત સાબિત થશે.
પ્રક્રિયા હજુ ચાલુ છે
ડૉ. જયશંકરે સાવચેત કરતા જણાવ્યું કે આ તો માત્ર શરૂઆત છે. હજુ પણ ઘણા ભારતીય જહાજો તે વિસ્તારમાં હાજર છે. તેથી, ઈરાન સાથેનો સંવાદ સતત ચાલુ રાખવો અનિવાર્ય છે. તેમણે આ સંઘર્ષને અત્યંત દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ગણાવ્યો હતો અને આશા વ્યક્ત કરી હતી કે વાતચીત દ્વારા વધુ ઉકેલો શોધી શકાશે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને ભારત: મુખ્ય પાસાઓ
| વિગત | મહત્વ |
|---|---|
| માર્ગનું મહત્વ | ભારતની ૯૦% ગેસ આયાત આ માર્ગ પર નિર્ભર છે. |
| તાજો વળાંક | ઈરાન દ્વારા ભારતીય જહાજોને વિશેષ મંજૂરી. |
| ભારતનું વલણ | સંઘર્ષના બદલે સંવાદ અને ઉકેલ પર ભાર. |
| આગામી પગલું | અન્ય ફસાયેલા જહાજોને સુરક્ષિત રીતે બહાર લાવવા માટે ચર્ચા. |
મધ્ય પૂર્વના યુદ્ધના વાદળો વચ્ચે ભારતની સંતુલિત વિદેશ નીતિ અને એસ. જયશંકરની કુશળ કૂટનીતિએ સાબિત કર્યું છે કે ભારત પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતો અને ઉર્જા સુરક્ષાને જાળવી રાખવા માટે કોઈપણ વૈશ્વિક શક્તિ સાથે અર્થપૂર્ણ સંવાદ કરવા સક્ષમ છે.