Indus River System Changes: કેન્દ્રની મોદી સરકાર ઉત્તર ભારતીય રાજ્યોની પાણીની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે સિંધુ નદી પ્રણાલીમાં મોટા ફેરફારો કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.
પાકિસ્તાન સાથે સિંધુ જળ સંધિ સ્થગિત કર્યા પછી ભારત દ્વારા આ એક મોટું વ્યૂહાત્મક પગલું છે. સરકાર 2029ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલા આ પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્ય રાખી રહી છે.
આ પ્રોજેક્ટ સિંધુ નદીને બિયાસ નદી સાથે જોડશે
ગયા શુક્રવારે વરિષ્ઠ મંત્રીઓની સમીક્ષા બેઠકમાં એવું જણાવવામાં આવ્યું હતું કે સિંધુ નદીને બિયાસ નદી સાથે જોડતી 14 કિલોમીટર લાંબી ટનલના નિર્માણ માટે એક વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. બંને નદીઓ સિંધુ નદી પ્રણાલીનો ભાગ છે. પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ L&Tને સોંપવામાં આવ્યો છે અને તે આવતા વર્ષ સુધીમાં તૈયાર થવાની અપેક્ષા છે.
113 કિલોમીટર લાંબી નહેરના કામની સમીક્ષા
સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે બેઠકમાં સિંધુ નદીમાંથી ઉત્તરીય રાજ્યોમાં પાણી પહોંચાડવા માટે પ્રસ્તાવિત 113 કિલોમીટર લાંબી નહેરના કામની પણ સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી.
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સિંધુ જળ સંધિ 1960માં વિશ્વ બેંકના હસ્તક્ષેપથી અમલમાં આવી હતી. 22 એપ્રિલ, 2025ના રોજ પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે તેને સ્થગિત કરી દીધી હતી.
પાણી અને લોહી એક સાથે ન વહી શકે
કેન્દ્ર સરકારે જણાવ્યું હતું કે પાણી અને લોહી એકસાથે વહી શકતા નથી. ત્યારથી, સરકાર સિંધુ નદીના પાણીના ઉપયોગ માટે એક વ્યાપક યોજના પર કામ કરી રહી છે. આ હાંસલ કરવા માટે, એક મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ, ઇન્ટર-બેસિન સિંધુ જળ ટ્રાન્સફર યોજનાની કલ્પના કરવામાં આવી છે અને સરકાર દ્વારા તેનું નિરીક્ષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
14 કિલોમીટર લાંબી ટનલનું બાંધકામ આ પ્રોજેક્ટનો સૌથી પડકારજનક ભાગ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રોજેક્ટનો સૌથી પડકારજનક ભાગ 14 કિલોમીટર લાંબી ટનલનું બાંધકામ છે. આ ટનલના નિર્માણ માટે ખડકોની રચનાનો વિગતવાર અભ્યાસ કરવાની જરૂર પડશે અને નબળા ખડકોના કિસ્સામાં, પાઈપોનો ઉપયોગ કરીને ટનલ નાખવામાં આવશે. ડીપીઆર રિપોર્ટ મળ્યા પછી બાંધકામ શરૂ થશે.
પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ સિંધુ જળ સંધિ સસ્પેન્ડ
પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારત સરકારે સિંધુ જળ સંધિ સસ્પેન્ડ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. કેન્દ્ર સરકારનો નવો કાર્યયોજના તે નિર્ણયનું પરિણામ છે. ગયા શુક્રવારે, ગૃહમંત્રી અમિત શાહ અને જળશક્તિ મંત્રી સી.આર. પાટીલે દિલ્હીમાં એક મોટી બેઠક યોજી હતી. આ બેઠકમાં ભારત સરકારના અનેક વરિષ્ઠ અધિકારીઓ હાજર રહ્યા હતા. દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી રેખા ગુપ્તા પણ હાજર રહ્યા હતા. આ બેઠકમાં સિંધુ-બિયાસ લિંક અને યમુના રિવર ફ્રન્ટ પ્રોજેક્ટ અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.