Voter List Revision: ભારતીય ચૂંટણી પંચ (EC) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) પ્રક્રિયાના બીજા તબક્કા બાદ દેશના રાજકીય ફલક પર મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. નવ રાજ્યો અને ત્રણ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની સંયુક્ત મતદાર યાદીમાંથી આશરે 6.08 કરોડ જેટલા શંકાસ્પદ, ડુપ્લિકેટ અથવા મૃતક મતદારોના નામો દૂર કરવામાં આવ્યા છે. આ પ્રક્રિયા બાદ આ વિસ્તારોમાં મતદારોની કુલ સંખ્યા 51 કરોડથી ઘટીને 44.92 કરોડ થઈ ગઈ છે.
SIR પ્રક્રિયા અને તેની અસર
ચૂંટણી પંચે મતદાર યાદીને ક્ષતિરહિત અને પારદર્શક બનાવવા માટે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી આ ઝુંબેશ ચલાવી હતી. ગયા વર્ષે 27 ઓક્ટોબરના રોજ જ્યારે આ પ્રક્રિયાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, ત્યારે સંબંધિત રાજ્યોમાં કુલ 51 કરોડ મતદારો નોંધાયેલા હતા. શુક્રવારે જાહેર થયેલા અંતિમ આંકડા મુજબ, હવે આ સંખ્યામાં 6.08 કરોડનો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. ઉત્તર પ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ, તમિલનાડુ, રાજસ્થાન, છત્તીસગઢ, કેરળ, ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ અને ગોવા જેવા રાજ્યોમાં અંતિમ યાદીઓ સત્તાવાર રીતે પ્રસિદ્ધ કરી દેવામાં આવી છે.
ગુજરાત અને ઉત્તર પ્રદેશમાં સૌથી વધુ ઘટાડો
ટકાવારીની દૃષ્ટિએ જોવામાં આવે તો, ગુજરાત આ યાદીમાં મોખરે છે. ગુજરાતમાં મતદારોની સંખ્યામાં 13.40 ટકાનો ધરખમ ઘટાડો નોંધાયો છે. ત્યારપછીના ક્રમે ઉત્તર પ્રદેશ છે, જ્યાં 13.24 ટકા મતદારો ઘટ્યા છે.
રાજ્યવાર ઘટાડાની ટકાવારી:
- ગુજરાત: ૧૩.૪૦%
- ઉત્તર પ્રદેશ: ૧૩.૨૪%
- છત્તીસગઢ: ૧૧.૭૭%
- પશ્ચિમ બંગાળ: ૧૧.૬૧%
- તમિલનાડુ: ૧૧.૫૫%
- ગોવા: ૧૦.૭૬%
- મધ્ય પ્રદેશ: ૫.૯૭%
- બિહાર: ૫.૯૫% (બિહારમાં આ પ્રક્રિયા અગાઉ પૂર્ણ થઈ હતી)
- કેરળ: ૩.૨૨%
ઉત્તર પ્રદેશની સ્થિતિ: લખનૌમાં સૌથી વધુ અસર
ઉત્તર પ્રદેશમાં પ્રચાર શરૂ થયો તે પહેલા 15.44 કરોડ મતદારો હતા, જે હવે ઘટીને 13.40 કરોડ થયા છે. ખાસ કરીને લખનૌ જિલ્લામાં સૌથી વધુ 22.89 ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. અહીં રસપ્રદ બાબત એ છે કે પુરુષોની સરખામણીએ મહિલા મતદારોના નામ દૂર થવાનું પ્રમાણ વધુ રહ્યું છે.
યુપીના કયા જિલ્લામાં સૌથી વધુ નામો કપાયા?
- 1) લખનૌ: ૯,૧૪,૧૮૫
- 2) પ્રયાગરાજ: ૮,૨૬,૮૮૫
- 3) કાનપુર: ૬,૮૭,૨૦૧
- 4) આગ્રા: ૬,૩૭,૬૫૩
- 5) ગાઝિયાબાદ: ૫,૭૪,૪૭૮
સાહિબાબાદ અને નોઇડા જેવા હાઈ-પ્રોફાઈલ વિધાનસભા મતવિસ્તારોમાં પણ લાખોની સંખ્યામાં મતદારોના નામ કમી કરવામાં આવ્યા છે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં 91 લાખ નામોની બાદબાકી
પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ ચૂંટણી પંચે કડક હાથે કામગીરી કરી છે. નવેમ્બરથી ચાલી રહેલી આ પ્રક્રિયા દરમિયાન આશરે 90.83 લાખ નામો દૂર કરાયા છે. 28 ફેબ્રુઆરી સુધીના ડેટા મુજબ, બંગાળમાં મતદારોની સંખ્યા 7.66 કરોડથી ઘટીને 7.04 કરોડ થઈ ગઈ છે.
આગામી તબક્કો
દેશના કુલ 99 કરોડ મતદારોમાંથી અત્યાર સુધીમાં ૬૦ કરોડ મતદારોને આ ઝુંબેશ હેઠળ આવરી લેવાયા છે. બાકીના 17 રાજ્યો અને 5 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના 40 કરોડ મતદારો માટે SIR પ્રક્રિયા આગામી પાંચ રાજ્યોની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ બાદ આ મહિનાના અંતમાં શરૂ થવાની સંભાવના છે.