અમરનાથ યાત્રા:શ્રદ્ધાની સાથે પર્યાવરણ જાળવણીની અનોખી પહેલ સાથે કચરામાંથી કંચન; હવે બનશે ખચ્ચરની લાદમાંથી બાયોગેસ

Waste Management On Amarnath Yatra Route: રઝિયા નૂર, શ્રીનગર: લાખો શ્રદ્ધાળુઓની આસ્થાનું કેન્દ્ર એવી શ્રી અમરનાથ યાત્રા આ વર્ષે માત્ર ધાર્મિક આસ્થા જ નહીં પરંતુ પર્યાવરણ ચેતના અને કચરા વ્યવસ્થાપન માટે પણ એક ઉદાહરણ પૂરું પાડી રહી છે. હિમાલયના નાજુક પર્યાવરણને પ્રદૂષણથી બચાવવા માટે વહીવટીતંત્ર દ્વારા આ વખતે અનેક આધુનિક અને પર્યાવરણલક્ષી પગલાં લેવામાં આવ્યા છે.

કચરામાંથી કંચન: બાયોગેસ પ્લાન્ટનો પ્રારંભ

યાત્રા માર્ગ પર ચાલતા 25,000 થી 30,000 જેટલા ખચ્ચરો દ્વારા પેદા થતી લાદનું વ્યવસ્થાપન હંમેશા એક પડકાર રહ્યું છે. આ વર્ષે પહેલીવાર આ લાદને એકત્રિત કરવા માટે વિશેષ મશીનો લગાવવામાં આવ્યા છે.આ કચરાને મિથેન ગેસમાં તબદિલ કરવા માટે 5 ક્યુબિક મીટરનો બાયોગેસ પ્લાન્ટ પણ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો છે.બાલટાલ પ્રદર્શન કેન્દ્ર ખાતે આ મીથેનથી ચાલતો એક લેમ્પ પણ મૂકવામાં આવ્યો છે, જે ગ્રીન ફ્યુઅલની શક્તિનું પ્રદર્શન કરે છે.

પ્લાસ્ટિક મુક્ત યાત્રા અને વોટર ATM

હિમાલયની પવિત્રતા જાળવવા માટે સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિક પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે. પ્લાસ્ટિકની બોટલોનો વપરાશ ઘટાડવા માટે આખા રૂટ પર 8 વોટર એટીએમ લગાવવામાં આવ્યા છે. દરેક ATM પ્રત્યેક 12 કલાકમાં 6,000 લીટર પીવાનું પાણી પૂરું પાડે છે.એક અંદાજ પ્રમાણે તેનાથી દરરોજ 50,000 અને પૂરી યાત્રા દરમિયાન લગભગ 30 લાખ પ્લાસ્ટિકની બોટલોનો કચરો ઓછો થશે.આ ઉપરાંત પ્લાસ્ટિકની થેલીઓના વિકલ્પ તરીકે શ્રદ્ધાળુઓને અત્યાર સુધીમાં 1.5 લાખ જેટલી કાપડની થેલીઓનું નિઃશુલ્ક વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે.

જાગૃતિ માટે નુક્કડ નાટક અને કઠપૂતળી શો

શ્રદ્ધાળુઓમાં પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ લાવવા માટે ભંડારાના સ્થળો પર નુક્કડ નાટક અને કઠપૂતળીના શો યોજવામાં આવી રહ્યા છે. યાત્રીઓને સ્ટીલના વાસણો વાપરવા અને ગંદકી ન કરવા વિનંતી કરવામાં આવે છે. ઇન્દોરની પ્રસિદ્ધ સંસ્થા 'સ્વાહા મેનેજમેન્ટ'ને કચરા વ્યવસ્થાપનની જવાબદારી સોંપાઈ છે. યાત્રા પૂર્ણ થયા બાદ 'પર્યાવરણ વીર' સમગ્ર રૂટની સફાઈ કરશે તેની ખાતરી કરવામાં આવી છે.

વડાપ્રધાનની અપીલ અને વ્યવસ્થાપન

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પણ યાત્રાના પ્રારંભે શ્રદ્ધાળુઓને પર્યાવરણ સંરક્ષણ પર ધ્યાન આપવા અને કચરો ન ફેલાવવા અપીલ કરી હતી. આ વર્ષે 5 લાખથી વધુ શ્રદ્ધાળુઓ આવવાની સંભાવના છે, જેના કારણે અંદાજે 400 થી 700 ટન કચરો એકઠો થઈ શકે છે. આ પડકારને પહોંચી વળવા માટે 4,000 જેટલા સફાઈ કર્મચારીઓ અને 623 કચરા વ્યવસ્થાપન નિષ્ણાતો તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે.જો આ 'ઝીરો-લેન્ડફિલ' યાત્રા સફળ રહેશે, તો તે દેશમાં ટકાઉ તીર્થયાત્રા વ્યવસ્થાપન માટે એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે.