Methi Muthiya Recipe: શિયાળાની શરૂઆત થતાં જ બજારમાં તાજી લીલી મેથી ભરપૂર પ્રમાણમાં મળવા લાગે છે. મેથીમાંથી થેપલા, શાક અને પરાઠા તો તમે અનેકવાર બનાવ્યા હશે, પરંતુ આ વખતે નાસ્તામાં કંઈક અલગ બનાવવું હોય તો મેથીના મુઠિયા એક સરસ વિકલ્પ છે. બહારથી હળવા ક્રિસ્પી અને અંદરથી નરમ એવા આ મુઠિયા ચા સાથે ખાવાની મજા જ અલગ છે. ખાસ વાત એ છે કે તેને વરાળમાં બાફીને બનાવવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ રાઈ, તલ તથા લીલા મરચાંના વઘારથી તેનો સ્વાદ વધુ વધી જાય છે. તો ચાલો જાણીએ ઘરે જ ગુજરાતી સ્ટાઇલમાં સ્વાદિષ્ટ મેથીના મુઠિયા બનાવવાની રીત.
મેથીના મુઠિયા બનાવવા માટેની સામગ્રી
- ઝીણી સમારેલી લીલી મેથી – 2 કપ
- ઘઉંનો લોટ – 1 કપ
- બેસન – અડધો કપ
- ચણાનો લોટ – અડધો કપ
- દહીં – 2 મોટી ચમચી
- આદુ-મરચાંની પેસ્ટ – 1 મોટી ચમચી
- હળદર – અડધી નાની ચમચી
- લાલ મરચું પાવડર – 1 નાની ચમચી
- ધાણાજીરું પાવડર – 1 નાની ચમચી
- તલ – 1 મોટી ચમચી
- ખાંડ – 1 નાની ચમચી
- લીંબુનો રસ – 1 મોટી ચમચી
- તેલ – 2 મોટી ચમચી
- મીઠું – સ્વાદ પ્રમાણે
- ચપટી ખાવાનો સોડા – વૈકલ્પિક
વઘાર માટેની સામગ્રી
- તેલ – 2 મોટી ચમચી
- રાઈ – 1 નાની ચમચી
- તલ – 1 નાની ચમચી
- હિંગ – ચપટી
- લીલાં મરચાં – 2 થી 3
- લીમડાનાં પાન – 8 થી 10
- ઝીણી સમારેલી કોથમીર – થોડી
મેથીના મુઠિયા બનાવવાની રીત
સૌથી પહેલાં લીલી મેથીને સારી રીતે સાફ કરી લો. તેમાં રહેલા પીળા પાન અને ડાળીઓને અલગ કરીને મેથીને બે-ત્રણ પાણીથી બરાબર ધોઈ લો. ત્યારબાદ તેનું વધારાનું પાણી નિતારીને ઝીણી સમારી લો. ધ્યાન રાખો કે મેથીમાં વધારે પાણી ન રહે, જેથી મુઠિયાનો લોટ બાંધતી વખતે વધારે ભીનો ન થઈ જાય.
હવે એક મોટા વાસણમાં સમારેલી મેથી લો. તેમાં ઘઉંનો લોટ, બેસન અને ચણાનો લોટ ઉમેરો. ત્યારબાદ તેમાં દહીં, આદુ-મરચાંની પેસ્ટ, હળદર, લાલ મરચું પાવડર, ધાણાજીરું પાવડર, તલ, ખાંડ, લીંબુનો રસ અને સ્વાદ પ્રમાણે મીઠું નાખો. આ બધી સામગ્રીને સારી રીતે મિક્સ કરો.
હવે તેમાં બે ચમચી તેલ ઉમેરીને હાથથી બરાબર મસળી લો. મેથીમાંથી ધીમે ધીમે પાણી છૂટશે, તેથી શરૂઆતમાં વધારે પાણી ઉમેરવાની જરૂર નથી. જો લોટ વધારે સૂકો લાગે તો જરૂર મુજબ થોડું પાણી ઉમેરી શકો છો. લોટ નરમ રહે એવો બાંધવો, પરંતુ બહુ ઢીલો ન રાખવો. લોટ તૈયાર થઈ જાય પછી તેને 5થી 10 મિનિટ ઢાંકીને રહેવા દો.
ત્યારબાદ હાથમાં થોડું તેલ લગાવીને લોટના સરખા ભાગ કરી લો. દરેક ભાગને બંને હથેળીઓની મદદથી લાંબા નળાકાર આકારમાં વાળી લો. આ રીતે બધા મુઠિયા તૈયાર કરી લો. તમે ઇચ્છો તો તેને નાના ગોળ અથવા લંબગોળ આકારમાં પણ બનાવી શકો છો.
હવે એક સ્ટીમર અથવા ઢોકળિયું લો. તેમાં પાણી ગરમ કરવા મૂકો અને ઉપરની જાળી પર થોડું તેલ લગાવી દો, જેથી મુઠિયા ચોંટી ન જાય. પાણી ઉકળવા લાગે એટલે જાળી પર તૈયાર કરેલા મુઠિયા થોડા અંતરે ગોઠવો. હવે વાસણને ઢાંકીને મધ્યમ તાપે અંદાજે 15થી 20 મિનિટ સુધી બાફો.
મુઠિયા બરાબર બફાયા છે કે નહીં તે તપાસવા માટે એક મુઠિયામાં ટૂથપીક અથવા છરી નાખો. જો તે સાફ બહાર આવે તો મુઠિયા તૈયાર છે. હવે ગેસ બંધ કરીને મુઠિયાને થોડીવાર ઠંડા થવા દો. ત્યારબાદ તેને નાના ગોળ ટુકડા અથવા મનગમતા આકારમાં કાપી લો.
હવે વઘાર તૈયાર કરવા માટે એક કડાઈમાં તેલ ગરમ કરો. તેમાં રાઈ નાખો. રાઈ તતડવા લાગે એટલે હિંગ, તલ, સમારેલા લીલાં મરચાં અને લીમડાનાં પાન ઉમેરો. આ બધું થોડું શેકાઈ જાય પછી તેમાં કાપેલા મુઠિયા નાખીને ધીમા હાથે મિક્સ કરો. મધ્યમ તાપે 3થી 4 મિનિટ સુધી મુઠિયાને હલાવતા રહો, જેથી તેના પર વઘાર બરાબર ચઢી જાય.
છેલ્લે ઉપરથી ઝીણી સમારેલી કોથમીર ભભરાવી દો. તૈયાર છે ગરમાગરમ અને સ્વાદિષ્ટ ગુજરાતી સ્ટાઇલ મેથીના મુઠિયા. તેને લીલી ચટણી અથવા મીઠી ચટણી સાથે ચા પીરસતી વખતે સર્વ કરી શકો છો.