Asim Munir: પાકિસ્તાની સેનાના વડા (COAS) જનરલ અસીમ મુનીરે ભારત સાથેના સંબંધોમાં ફરી એકવાર ઉશ્કેરણીજનક નિવેદન આપીને તણાવ વધારવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. ગયા વર્ષે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા ચાર દિવસીય લશ્કરી સંઘર્ષની પ્રથમ વર્ષગાંઠ નિમિત્તે રાવલપિંડીના લશ્કરી મુખ્યાલય (GHQ) ખાતે આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં મુનીરે આ મુકાબલાને માત્ર સરહદી લડાઈ નહીં, પરંતુ ‘બે વિચારધારાઓ વચ્ચેનું યુદ્ધ’ ગણાવ્યું છે.
US lobbying disclosures puncture Asim Munir's India-Pakistan May ceasefire claim
— ANI Digital (@ani_digital) May 11, 2026
Read @ANI Story l https://t.co/SeEqlHMGHB #AsimMunir #Ceasefire #OpSindoor #US #India #Pakistan pic.twitter.com/97ALMyHPBA
પાકિસ્તાને ગયા વર્ષે 6 મે થી 10 મે દરમિયાન થયેલા આ લશ્કરી સંઘર્ષને સત્તાવાર રીતે ‘માર્કા-એ-હક’ (સત્ય માટેનું યુદ્ધ) તરીકે ઓળખાવ્યું છે. આ અવસરે બોલતા મુનીરે દાવો કર્યો હતો કે પાકિસ્તાની સેનાની રણનીતિ ભારત કરતા ઘણી ‘શ્રેષ્ઠ’ સાબિત થઈ હતી.
‘માર્કા-એ-હક’ અને સાર્વભૌમત્વનો રાગ
જનરલ અસીમ મુનીરે સભાને સંબોધતા ભારત પર પાકિસ્તાનની સાર્વભૌમત્વનું ઉલ્લંઘન કરવાનો જૂનો અને જાણીતો આરોપ લગાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું, "જ્યારે ભારતે આપણી સીમાઓનું ઉલ્લંઘન કર્યું, ત્યારે પાકિસ્તાને રાષ્ટ્રીય એકતા અને લશ્કરી તાકાત સાથે તેનો જડબાતોડ જવાબ આપ્યો. આ યુદ્ધ બે સેનાઓ વચ્ચેનું પરંપરાગત યુદ્ધ નહોતું, પરંતુ સત્ય અને અસત્યની બે વિચારધારાઓ વચ્ચેનો નિર્ણાયક જંગ હતો." નિષ્ણાતોના મતે, આ પ્રકારના નિવેદનો પાકિસ્તાની સેના દ્વારા પોતાની છબી સુધારવા અને આંતરિક રાજકીય અસ્થિરતા વચ્ચે જનતાનું ધ્યાન ભટકાવવા માટે કરવામાં આવતા હોય છે.
મલ્ટિ-ડોમેન વોરફેર અને સૈન્ય આધુનિકીકરણ
ભવિષ્યના યુદ્ધોના સ્વરૂપ પર વાત કરતા પાકિસ્તાની આર્મી ચીફે ‘મલ્ટિ-ડોમેન’ વોરફેર પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે સ્વીકાર્યું કે હવે યુદ્ધ માત્ર જમીન કે આકાશ પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે સાયબર, સ્પેસ અને આર્થિક મોરચે પણ લડવામાં આવે છે. આ પડકારોને પહોંચી વળવા પાકિસ્તાન તેની લશ્કરી ટેકનોલોજી અને તાલીમનું આધુનિકીકરણ કરી રહ્યું છે.
પાકિસ્તાનની સૈન્ય તૈયારીઓ:
- સબમરીન શક્તિ: ચીન પાસેથી ‘હેંગોર-ક્લાસ’ સબમરીન મેળવવાની પ્રક્રિયા તેજ કરી છે.
- નવી રોકેટ ફોર્સ: લાંબા અંતરના પ્રહાર માટે નવી રોકેટ ફોર્સની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.
- હવાઈ શક્તિ: આધુનિક લડાયક વિમાનોની ખરીદી અને ડ્રોન ટેકનોલોજી પર ભાર.
મુનીરે દલીલ કરી હતી કે પાકિસ્તાન માટે ‘વિશ્વસનીય અવરોધ’ જાળવવો અનિવાર્ય છે, જે ક્ષેત્રમાં શાંતિ જાળવવામાં મદદરૂપ થશે.
પાકિસ્તાની મંત્રીના નિવેદનથી વિવાદ: 'હાઇબ્રિડ શાસન' પર ચર્ચા તેજ
લશ્કરી કાર્યક્રમ વચ્ચે પાકિસ્તાનના રાજકીય વર્તુળોમાં પણ એક મોટો વિવાદ છેડાયો છે. પાકિસ્તાનના ઉર્જા મંત્રી અલી પરવેઝ મલિકે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં પોતાને વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફ અને આર્મી ચીફ અસીમ મુનીરની ટીમના એક "સામાન્ય કાર્યકર" તરીકે ઓળખાવ્યા હતા.
આ નિવેદને સોશિયલ મીડિયા પર હોબાળો મચાવ્યો છે. સામાન્ય રીતે લોકશાહીમાં મંત્રી જનતા અથવા વડાપ્રધાન પ્રત્યે જવાબદાર હોય છે, પરંતુ આર્મી ચીફને પોતાના નેતા તરીકે સ્વીકારતા મંત્રીના આ નિવેદને પાકિસ્તાનમાં ચાલી રહેલા 'હાઇબ્રિડ શાસન' (જ્યાં સરકાર પાછળ સેનાનું રિમોટ કંટ્રોલ હોય છે) ની પોલ ખોલી દીધી છે. વિરોધ પક્ષો અને સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સ આને લોકશાહી ધોરણોનું ચીરહરણ ગણાવી રહ્યા છે.
તેલના ભાવ અને જનતાનો આક્રોશ
આ વિવાદ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે પાકિસ્તાન સરકાર તેલના ભાવમાં ઘટાડો કરીને જનતાને રાહત આપવાના દાવા કરી રહી છે. લોકોનું કહેવું છે કે મંત્રીઓ જનતાના પ્રશ્નો ઉકેલવાને બદલે સૈન્ય સ્થાપનાને ખુશ કરવામાં વધુ રસ ધરાવે છે. ટીકાકારોના મતે, મંત્રી મલિકનું નિવેદન દર્શાવે છે કે પાકિસ્તાનમાં સત્તાનું અસલી કેન્દ્ર હજુ પણ રાવલપિંડી (સેના મુખ્યાલય) જ છે.
જનરલ અસીમ મુનીરનું તાજેતરનું નિવેદન અને પાકિસ્તાની નેતાઓની સૈન્ય પ્રત્યેની શરણાગતિ સ્પષ્ટ કરે છે કે પાકિસ્તાન હજુ પણ ભારત સાથેના તણાવને પોતાની વિચારધારાના આધાર તરીકે ટકાવી રાખવા માંગે છે. જ્યારે ભારત વિકાસ અને ટેકનોલોજીમાં આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યારે પાકિસ્તાની સ્થાપના હજુ પણ જૂની વાતો અને લશ્કરી સરસાઈના ભ્રમમાં રાચી રહી છે.