જો હોર્મુઝ બંધ કર્યું તો પોતાના દેશ પાછા નહીં જઈ શકો.. ટ્રમ્પે ફરી ધમકી આપી, અમેરિકા-ઈરાન શાંતિ વાર્તા અધવચ્ચે જ ખોરવાઈ

US Iran Peace Talks Switzerland: મિડલ ઈસ્ટમાં છેલ્લા સાડા ત્રણ મહિનાથી ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધને શાંત કરવાના ઈરાદા સાથે શરૂ થયેલી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની શાંતિ વાર્તાના પ્રારંભિક કલાકોમાં જ મોટો ભૂકંપ આવ્યો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડૉનાલ્ડ ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી અને સીધી ધમકી બાદ ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળે સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં ચાલી રહેલી હાઈ-પ્રોફાઈલ બેઠકને અધવચ્ચે જ છોડી દીધી છે. ઈરાની વાર્તા ટીમના એક સભ્યએ સત્તાવાર મીડિયાને જણાવ્યું છે કે જો લેબનાનમાં ઈઝરાયેલના હુમલા અને યુદ્ધ તાત્કાલિક બંધ નહીં થાય, તો અન્ય કોઈ પણ મુદ્દા પર આગળ વાતચીત શક્ય નથી.

'જો હોર્મુઝ બંધ થયું તો તમારો દેશ નહીં બચે' – ટ્રમ્પની ખુલ્લી ધમકી

સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં જ્યારે બંને દેશો વચ્ચે મિડલ ઈસ્ટ સંકટને ટાળવા માટેની ઔપચારિક વાતચીત શરૂ થઈ, ત્યારે રવિવારે રાત્રે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડૉનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે તેમણે ઈરાની સત્તાધીશો સાથે સીધી વાત કરી છે. ફોક્સ ન્યૂઝ સાથેની વાતચીતમાં ટ્રમ્પે આક્રોશપૂર્વક જણાવ્યું કે- જો તમે (ઈરાન) સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને ફરીથી બંધ કરવાની કોશિશ કરી, તો તમારો દેશ બચશે નહીં. એટલું જ નહીં, તમારા પ્રતિનિધિઓ પોતાના દેશ પણ પાછા લૉટી શકશે નહીં.

ટ્રમ્પે વૈશ્વિક ઓઇલ વ્યાપારના આ સૌથી વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગ પર અમેરિકાના સીધા કંટ્રોલની આશંકા પણ વ્યક્ત કરી છે. તેમણે ઉમેર્યું કે દરિયાઈ ટ્રાફિક સુરક્ષિત રાખવા અને ઓઈલ શિપમેન્ટ પર ટ્રાન્ઝિટ ચાર્જ વસૂલવા માટે વોશિંગ્ટન હોર્મુઝનો સીધો ઓપરેશનલ કંટ્રોલ પોતાના હાથમાં લઈ શકે છે. જો કરાર નહીં થાય, તો અમેરિકા ત્યાંથી પસાર થતા જહાજો પરથી 'ટોલ ટેક્સ' વસૂલશે અને જરૂર પડ્યે ઈરાનને સંપૂર્ણપણે તબાહ કરી નાખશે.

કતાર અને પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થતામાં શરૂ થઈ હતી વાર્તા

લેબનાનમાં ઈઝરાયેલના અવિરત હુમલાઓ વચ્ચે રવિવારે સ્વિટ્ઝરલેન્ડના બર્જેનસ્ટોક રિસોર્ટમાં આ શાંતિ વાર્તાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ વાર્તામાં કતાર અને પાકિસ્તાન મુખ્ય મધ્યસ્થ (આર્બિટ્રેટર)ની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.

ગયા બુધવારે બંને દેશો વચ્ચે 14 મુદ્દાઓ ધરાવતા એક પ્રારંભિક કરારના ડ્રાફ્ટ પર સહમતી બની હતી, જેના આધારે આગામી 60 દિવસો સુધી ટેકનિકલ પાસાઓ પર ચર્ચા થવાની હતી. આ બેઠક માટે કતારે આખો રોડમેપ જાહેર કર્યો હતો, જેમાં અંતિમ કરાર સુધી પહોંચવા માટે નિષ્ણાતો અને ટેકનિકલ અધિકારીઓના અલગ-અલગ જૂથો (ફેસિલિટેશન ગ્રૂપ) પણ બનાવવામાં આવ્યા છે.

હાઈ-પ્રોફાઈલ બેઠકમાં કોણ-કોણ હતું હાજર?

આ શાંતિ વાર્તા કેટલી ગંભીર અને મહત્વની હતી, તેનો અંદાજ તેના પ્રતિનિધિઓ પરથી લગાવી શકાય છે:

અમેરિકા: ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સ (JD Vance)ના નેતૃત્વમાં ટીમ.

ઈરાન: સંસદના સ્પીકર એમબી ગલીબાફ (MB Ghalibaf)ના નેતૃત્વમાં પ્રતિનિધિમંડળ.

મધ્યસ્થો: કતારના પીએમ અને વિદેશ મંત્રી અબ્દુલરહેમાન અલ થાની, પાકિસ્તાનના પીએમ શહબાઝ શરીફ અને પાકિસ્તાની સેના પ્રમુખ આસિમ મુનીર.

વૈશ્વિક નિષ્ણાત: ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમની ટેકનિકલ ગૂંચવણો ઉકેલવા માટે ઈન્ટરનેશનલ એટોમિક એનર્જી એજન્સી (IAEA)ના પ્રમુખ રાફેલ ગ્રોસી પણ ત્યાં હાજર હતા.

વૈશ્વિક બજારો અને ક્રૂડ ઓઈલ પર સંકટના વાદળો

ટ્રમ્પની આ નવી ચેતવણી અને ઈરાનની જવાબી કાર્યવાહીની આશંકા વચ્ચે રવિવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી એક પણ કોમર્શિયલ જહાજ પસાર થયું નથી. આ સ્થિતિને કારણે ખાડી દેશોના શેરબજારોમાં મોટો કડાકો જોવા મળ્યો છે. આર્થિક નિષ્ણાતોનું અનુમાન છે કે સોમવારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર ખુલતાની સાથે જ ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતોમાં ભડકો થઈ શકે છે અને વૈશ્વિક શેરબજારો પણ ધરાશાયી થઈ શકે છે.

સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં 'નો ફ્લાય ઝોન' અને ઝ્યુરિચ એરપોર્ટ પર ટેકનિકલ ખામી

આ હાઈ-પ્રોફાઈલ સમિટને ધ્યાનમાં રાખીને સ્વિટ્ઝરલેન્ડ પ્રશાસને બર્જેનસ્ટોક રિસોર્ટની આસપાસના 50 કિલોમીટરના વિસ્તારને હાઈ-સિક્યોરિટી ઝોનમાં ફેરવી દીધો હતો. લશ્કરી હેલિકોપ્ટરો સતત આકાશમાંથી દેખરેખ રાખી રહ્યા હતા. આ કડક સુરક્ષા પ્રોટોકોલ અને જામર્સના કારણે ઝ્યુરિચ એરપોર્ટના એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) સિસ્ટમમાં અચાનક ટેકનિકલ ખામી સર્જાઈ હતી, જેને થોડીવારમાં જ સુધારી લેવાઈ હતી. ખામી દૂર થયા બાદ જ એરપોર્ટ પરથી 12 વિમાનોનું લેન્ડિંગ અને 14 વિમાનોનું ટેકઓફ શક્ય બન્યું હતું.

બીજી તરફ લેબનાન પર ઈઝરાયેલનો કાળઝાળ કહેર: 1000 કિલોના બોમ્બ ઝીંકાયા

એક તરફ સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં શાંતિની વાતો થઈ રહી હતી, તો બીજી તરફ રવિવારે જ ઈઝરાયેલે દક્ષિણ લેબનાન અને બેરૂતના રહેણાંક વિસ્તારો પર 500 થી 1000 કિલોગ્રામ વજનના અત્યંત વિનાશક બોમ્બ વરસાવ્યા છે. ઈઝરાયેલી બોમ્બમારો એટલો ભયાનક છે કે લેબનાનના આ વિસ્તારો હવે સંપૂર્ણપણે 'ગાઝા પટ્ટી' જેવા ખંડેરમાં ફેરવાઈ ગયા છે. શનિવારે થયેલા હુમલામાં જ 32 લોકોના મોત નીપજ્યા હોવાના અહેવાલ છે.

દરમિયાન, ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ લેબનાનમાંથી પોતાની સેના પાછી ખેંચવાનો સ્પષ્ટ ઈન્કાર કરી દીધો છે. જોકે, ઈઝરાયેલની હિબ્રુ યુનિવર્સિટીના એક ચોંકાવનારા સર્વે અનુસાર:

• 92% ઈઝરાયેલી નાગરિકો માને છે કે જો અમેરિકા-ઈરાન સમજૂતી થશે તો તેમાં તેહરાન (ઈરાન) ને વધુ ફાયદો થશે.
• માત્ર 8% લોકો માને છે કે આ સંઘર્ષમાં ઈઝરાયેલ વિજેતા તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.
• 90% લોકોનું માનવું છે કે યુદ્ધના મૂળ ઉદ્દેશ્યો હજુ સુધી પૂરા થયા નથી.
• જ્યારે 30% લોકો માને છે કે પીએમ નેતન્યાહુને આ યુદ્ધથી મોટી રાજકીય ઉપલબ્ધિ મળી છે.

હવે જ્યારે ઈરાને વાર્તાનો બહિષ્કાર કરીને મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધ વિરામની શરત મૂકી દીધી છે, ત્યારે આગામી દિવસોમાં વૈશ્વિક રાજનીતિ અને આર્થિક મોરચે ભારે તણાવ જોવા મળી શકે છે.