Bullet Train India: ભારતના મહત્વાકાંક્ષી મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોર (બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ)ની કામગીરી હવે તેના સૌથી નિર્ણાયક તબક્કામાં પહોંચી ગઈ છે. દેશની પ્રથમ બુલેટ ટ્રેનને પાટા પર દોડાવવાના સપનાને સાકાર કરવાની દિશામાં એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન સર થવા જઈ રહ્યું છે. નેશનલ હાઈ સ્પીડ રેલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (NHSRCL) દ્વારા સત્તાવાર રીતે જાહેરાત કરવામાં આવી છે કે, આગામી 20 નવેમ્બરથી ગુજરાતના સુરત અને બિલિમોરા વચ્ચેના સેક્શનમાં ઓવરહેડ ઇક્વિપમેન્ટ (OHE) મારફતે વીજ પુરવઠો શરૂ કરી દેવામાં આવશે.
બુધવારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'X' પર આ અંગે માહિતી શેર કરતા રેલવે વિભાગે જણાવ્યું હતું કે, સમગ્ર 508 કિલોમીટર લાંબા મુંબઈ-અમદાવાદ રૂટ પર સુરત-બિલિમોરા એવો પ્રથમ હિસ્સો બનશે જ્યાં હાઈ-વોલ્ટેજ વીજ લાઈનોને સક્રિય (Energize) કરવામાં આવશે. આ પગલું બુલેટ ટ્રેનના ટ્રાયલ રન અને ટેકનિકલ પરીક્ષણો માટેના દ્વાર ખોલી નાખશે.

320 કિમી પ્રતિ કલાકની રફ્તાર પાછળનું ટેકનિકલ ગણિત
સામાન્ય ટ્રેનોની સરખામણીમાં બુલેટ ટ્રેન 320 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની અત્યંત તેજ ગતિએ દોડવાની છે. આટલી ઝડપ જાળવી રાખવા માટે તેને સતત અને અવિરત ઉર્જાની જરૂર પડે છે. આ માટે ભારતમાં પહેલીવાર અત્યાધુનિક 2×25 કેવી (kV) ઓવરહેડ ટ્રેક્શન સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
આ સમગ્ર સિસ્ટમને રાષ્ટ્રીય પાવર ગ્રીડ સાથે જોડવામાં આવી છે. ટ્રેનને પાવર પૂરો પાડવા માટે સમગ્ર કોરિડોરમાં કુલ 14 ટ્રેક્શન સબ-સ્ટેશન (TSS) તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે, જેમાંથી 9 ગુજરાતમાં અને 5 મહારાષ્ટ્રમાં કાર્યરત રહેશે.

ભારતમાં પ્રથમ વખત 'કમ્પાઉન્ડ કેટેનરી ટેકનોલોજી'નો ઉપયોગ
હાઈ-સ્પીડ રેલવે માટે ભારતીય ઈજનેરી ક્ષેત્રે એક નવો પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો છે. જ્યારે ટ્રેન 300થી વધુની સ્પીડે દોડે છે ત્યારે તેના પેન્ટોગ્રાફ અને વીજળીના તાર વચ્ચે ઘર્ષણ અને સ્પાર્કિંગ ન થાય તે ખૂબ જરૂરી હોય છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે પહેલીવાર કમ્પાઉન્ડ કેટેનરી સિસ્ટમ (Compound Catenary System) લગાવવામાં આવી છે, જે ગમે તેવી તેજ ગતિએ પણ ટ્રેનને સ્થિર અને એકધારો વીજ પુરવઠો પૂરો પાડવામાં સક્ષમ છે.
વીજ નેટવર્કની મુખ્ય વિશેષતાઓ
| મહત્વપૂર્ણ ઘટક | સંખ્યા / માપદંડ | મુખ્ય કામગીરી |
| ટ્રેક્શન સબ-સ્ટેશન (TSS) | 14 (9 ગુજરાત, 5 મહારાષ્ટ્ર) | રાષ્ટ્રીય ગ્રીડમાંથી વીજળી મેળવી ટ્રેક સુધી પહોંચાડવી. |
| સ્વિચિંગ પોસ્ટ | 31 | કોઈ ટેકનિકલ ખામી સર્જાય તો અસરગ્રસ્ત હિસ્સાને તરત અલગ કરી સુરક્ષા જાળવવી. |
| ડિસ્ટ્રિબ્યુશન સબ-સ્ટેશન | 16 | સ્ટેશનો, સિગ્નલિંગ સિસ્ટમ અને મેન્ટેનન્સ સેન્ટરોને પાવર સપ્લાય આપવો. |
| સ્ટીલના થાંભલા (Masts) | અંદાજે 22,000 | 1,125 ટ્રેક કિમીમાં ફેલાયેલા, જેની ઊંચાઈ 10.5 થી 14.5 મીટર સુધીની છે. |
સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ કંટ્રોલ રૂમથી થશે 24 કલાક મોનિટરિંગ
આ સમગ્ર ઈલેક્ટ્રિકલ નેટવર્ક માત્ર ટ્રેન ચલાવવા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ સ્ટેશનોની લાઈટિંગથી લઈને અત્યાધુનિક સિગ્નલિંગ સિસ્ટમ પણ આના પર જ નિર્ભર રહેશે. કોઈપણ સંજોગોમાં પાવર કટ ન થાય તે માટે 31 સ્વિચિંગ પોસ્ટ બનાવવામાં આવ્યા છે. આ સમગ્ર વ્યવસ્થા પર એક કેન્દ્રીય કંટ્રોલ સેન્ટર (Centralized Control Center) દ્વારા ચોવીસે કલાક બાજ નજર રાખવામાં આવશે.

સ્થાનિક લોકો અને કામદારો માટે ખાસ ચેતવણી
વીજ પુરવઠો શરૂ થવા જઈ રહ્યો હોવાથી NHSRCL દ્વારા એક સત્તાવાર એડવાઈઝરી જારી કરીને સુરક્ષા અંગે ગંભીર સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે.

તારથી દૂર રહેવું: 20 નવેમ્બર બાદ ઓવરહેડ વાયરોમાં સતત હાઈ-વોલ્ટેજ કરંટ પ્રવાહિત થતો રહેશે.
બિનઅધિકૃત પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ: ટ્રેકની આસપાસ રહેતા નાગરિકો, મુસાફરો અને ખાસ કરીને બાંધકામ સાથે જોડાયેલા મજૂરોને વીજળીના થાંભલા કે તારની નજીક ન જવા કડક તાકીદ કરવામાં આવી છે.
તારને સ્પર્શવાનો પ્રયાસ કે તેની આસપાસ કોઈ પણ પ્રકારની બેદરકારી જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે, તેથી તમામ લોકોને સાવચેતી રાખવા અપીલ કરાઈ છે.
