Gandhinagar: ચેપી રોગના સંક્રમણના ઇતિહાસ અને સંશોધનમાં એક રસપ્રદ અને વિઝ્યુઅલ પરિમાણ ઉમેરતા, ભારતીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાન ગાંધીનગર (IITGN) ખાતે આર્ટિસ્ટ-ઇન-રેસિડેન્સ પ્રોફેસર અર્ઘા મન્નાએ ફ્લુઇડ ડાયનેમિક્સ ઑફ ડિસીઝ ટ્રાન્સમિશન લેબોરેટરીના મુખ્ય તપાસકર્તા અને મેસેચ્યુસેટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટેક્નૉલૉજી (MIT), યુએસએ ખાતે ફ્લુઇડ્સ એન્ડ હેલ્થ નેટવર્કના સ્થાપક પ્રોફેસર લિડિયા બૌરોઇબાના સહયોગથી, રોગના સંક્રમણની જટિલ ગતિશીલતા અને તેના ઐતિહાસિક સંદર્ભને કૉમિક્સ દ્વારા પકડ્યો અને સમજાવ્યો છે.
આ સહયોગી કાર્યનું પ્રદર્શન અને પેનલ ચર્ચા – “ચેપી રોગોમાં પેરાડાઈમ શિફ્ટ/દ્રષ્ટાંતરૂપ પરિવર્તન” – હાલમાં MIT સેન્ટર ફોર આર્ટ, સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજી ખાતે 14 ડિસેમ્બર, 2023 સુધી ચાલી રહ્યું છે. “કૉમિક્સ અને ઇલસ્ટ્રેશન્સ દ્વારા વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ અને વિજ્ઞાનની પ્રગતિ” પ્રદર્શન વિજ્ઞાનમાં વિચારો અને સંશોધનના ઉત્ક્રાંતિનું ઉદાહરણ અને કૉમિક્સ અને ચિત્રના માધ્યમ દ્વારા પ્રાચીન ગ્રીસથી વર્તમાન સમય સુધી ચેપી રોગોના ટ્રાન્સમિશન અંગેનો ઇતિહાસ અને સંશોધન દર્શાવે છે.
આ પ્રદર્શન સમયાંતરે થયેલા રોગ પ્રસારણ સંશોધનની વિવિધ સંસ્કૃતિઓને ભેગી કરીને એક એકીકૃત વાર્તા રજૂ કરવાનો ઇરાદો ધરાવે છે: જે લોકો રોગ સંક્રમણ સંશોધનમાં નવા આદર્શોના ઉદભવને સક્ષમ કરે છે, રોગ ટ્રાન્સમિશન સંશોધનની ભૌતિક સંસ્કૃતિ (એટલે કે સાધનો, સામગ્રી, પ્રયોગશાળાની પરિસ્થિતિઓ, પ્રાયોગિક પ્રક્રિયાઓ), સૈદ્ધાંતિક સંસ્કૃતિ (એટલે કે ભૌતિકશાસ્ત્ર અને ગણિત દ્વારા રોગના પ્રસારણને સમજાવવા માટે સિદ્ધાંતોનો વિકાસ), અને દ્રશ્ય સંસ્કૃતિ (એટલે કે ઓપ્ટિકલ ડેટા, રેખાંકનો, કાર્ટૂન, ચિત્ર) વગેરે.
આ ઇવેન્ટનો હેતુ એરબોર્ન પેથોજેન્સના ટ્રાન્સમિશન મિકેનિઝમ્સ અને મૂળભૂત શારીરિક પ્રક્રિયાઓ, જીવવિજ્ઞાન અને શરીરવિજ્ઞાન વચ્ચેની સીમાઓ પાર કરવાના મહત્વ વિશેની મૂંઝવણને સ્પષ્ટ કરવાનો છે. તે એ પણ પ્રકાશિત કરે છે કે કેવી રીતે વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ, વૈજ્ઞાનિક સાધનોની પ્રગતિ વિજ્ઞાનમાં નમૂનારૂપ ફેરફારોને આકાર આપે છે. પ્રોફેસર મન્ના અને પ્રોફેસર બૌરોઈબાએ માનવ જ્ઞાનની પ્રગતિની મહત્વપૂર્ણ જાહેર સમજ માટે આ ગૂંચવાયેલા ખ્યાલોને લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે દ્રશ્ય વાર્તા કહેવા કોમિક્સનો માર્ગ ઉપયોગમાં લીધો છે.
પ્રોફેસર અર્ઘાને ગ્રાફિક વાર્તાઓ દ્વારા વિજ્ઞાનના ઇતિહાસને જીવંત બનાવવાનો બહોળો અનુભવ છે, જેમાં કોમિક્સ, ડેટા કોમિક્સ, સચિત્ર નિબંધો, ઇન્ફોગ્રાફિક્સ અને પેઇન્ટિંગ્સનો સમાવેશ થાય છે. MIT ખાતેના આ પ્રદર્શન અને કોમિક્સ દ્વારા વિજ્ઞાનના જટિલ વિષયો પર વાતચીત કરવા અંગે તેમના વિચારો શેર કરતા, પ્રોફેસર અર્ઘા મન્નાએ કહ્યું, “પ્રોફેસર બૌરોઈબા અને મેં કૉમિક્સ જેવા વધુ વ્યાપક માધ્યમ દ્વારા એકેડેમિયાથી આગળના લોકો સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કર્યો. આ પ્રોજેક્ટમાં, ચેપી રોગ ટ્રાન્સમિશન સંશોધન અમારું મોડેલ છે. પરંતુ, સૌથી મોટું ધ્યેય એ ફિલસૂફીનો સંચાર કરવાનો હતો કે વિજ્ઞાન સામાન્ય રીતે પેરાડાઈમ-શિફ્ટિંગ વિચારો દ્વારા કેવી રીતે પ્રગતિ કરે છે.”
ઝડપી અને વિશ્વસનીય સમાચારો માટે ડાઉનલોડ કરો ગુજરાતી જાગરણની ન્યૂઝ એપ.