Mahatma Gandhi Family Tree: 2 ઓક્ટોબરે સમગ્ર દેશ મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતિ ઉજવે છે. લોકો બાપુને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરે છે અને તેમના વિચારોને યાદ કરે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે મહાત્મા ગાંધીનો પરિવાર આજે ક્યાં છે અને તેમના વંશજો શું કરી રહ્યા છે? આજે અમે તમને બાપુના સમગ્ર પરિવાર વિશે વિગતવાર માહિતી આપી રહ્યા છીએ.
મહાત્મા ગાંધીનો પરિવાર
આ પણ વાંચો
મહાત્મા ગાંધીનો જન્મ 2 ઓક્ટોબર 1869ના રોજ ગુજરાતના પોરબંદરમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ કરમચંદ ગાંધી અને માતાનું નામ પુતળીબાઈ હતું. બાપુ પરિવારમાં સૌથી નાના હતા. તેમના બે મોટા ભાઈ લક્ષ્મીદાસ અને કૃષ્ણદાસ તેમજ એક બહેન રલિયાતબેન હતા.
ગાંધીજી અને કસ્તુરબા ગાંધીને ચાર પુત્રો હતા – હરિલાલ, મણિલાલ, રામદાસ અને દેવદાસ. તેમને કોઈ પુત્રી નહોતી. જોકે આજે તેમના વંશજો વિશ્વના અનેક દેશોમાં વસવાટ કરે છે અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં નામના મેળવી રહ્યા છે.
હરિલાલ ગાંધી
હરિલાલ ગાંધી મહાત્મા ગાંધીના સૌથી મોટા પુત્ર હતા. તેમના લગ્ન ગુલાબબેન સાથે થયા હતા. તેમને પાંચ સંતાનો હતા, જેમાં રાણી અને મનુ નામની બે પુત્રીઓ તેમજ કાંતિલાલ, રસિકલાલ અને શાંતિલાલ નામના ત્રણ પુત્રો હતા. રસિકલાલ અને શાંતિલાલનું નાની ઉંમરમાં અવસાન થયું હતું. હરિલાલના વંશજોમાં અનુશ્રેયા, પ્રબોધ, નીલમ અને નવમાલિકા જેવા પૌત્ર-પૌત્રીઓનો સમાવેશ થાય છે.
મણિલાલ ગાંધી
મણિલાલ ગાંધીના લગ્ન સુશીલાબેન સાથે થયા હતા. તેમને ત્રણ સંતાનો હતા સીતા, ઇલા અને અરુણ. મણિલાલ ગાંધીનો પરિવાર લાંબા સમય સુધી દક્ષિણ આફ્રિકા સાથે જોડાયેલો રહ્યો હતો. તેમની પુત્રી ઇલા ગાંધી દક્ષિણ આફ્રિકામાં સાંસદ તરીકે પણ સેવા આપી ચૂકી છે.
રામદાસ ગાંધી
ગાંધીજીના ત્રીજા પુત્ર રામદાસ ગાંધીના લગ્ન નિર્મલા સાથે થયા હતા. તેમના ત્રણ સંતાનો સુમિત્રા ગાંધી, કનુ ગાંધી અને ઉષા ગાંધી હતા. રામદાસ ગાંધીનો પરિવાર મુખ્યત્વે ભારતમાં રહ્યો અને વિવિધ સામાજિક પ્રવૃત્તિઓ સાથે સંકળાયેલો રહ્યો.
દેવદાસ ગાંધી
દેવદાસ ગાંધી મહાત્મા ગાંધીના સૌથી નાના પુત્ર હતા. તેમના લગ્ન ભારતના પ્રથમ ગવર્નર જનરલ સી. રાજગોપાલાચારીની પુત્રી લક્ષ્મી સાથે થયા હતા. તેમને રાજમોહન ગાંધી, ગોપાલકૃષ્ણ ગાંધી, રામચંદ્ર ગાંધી અને તારા ગાંધી સહિત ચાર સંતાનો હતા.
વિશ્વભરમાં નામના મેળવનાર ગાંધી પરિવારના વંશજો
મહાત્મા ગાંધીના ઘણા પૌત્રો અને વંશજોએ દેશ-વિદેશમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે. ગોપાલકૃષ્ણ ગાંધી નિવૃત્ત IAS અધિકારી અને પશ્ચિમ બંગાળના રાજ્યપાલ રહી ચૂક્યા છે. રાજમોહન ગાંધી જાણીતા લેખક, ઇતિહાસકાર અને જાહેર જીવન સાથે જોડાયેલા વ્યક્તિ તરીકે ઓળખાય છે.
રામચંદ્ર ગાંધીની પુત્રી લીલા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે જાણીતી શિક્ષણવિદ્ છે અને અનેક પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીઓમાં અધ્યાપન કાર્ય કરી ચૂકી છે. હરિલાલ ગાંધીના પરિવારના કેટલાક સભ્યોએ અમેરિકામાં તબીબી ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.
આજે ક્યાં રહે છે ગાંધીજીના વંશજો?
અહેવાલો અનુસાર મહાત્મા ગાંધીના વંશજો ભારત, દક્ષિણ આફ્રિકા, અમેરિકા, કેનેડા, ઇંગ્લેન્ડ અને ઓસ્ટ્રેલિયા સહિતના દેશોમાં રહે છે. તેમના પરિવારના સભ્યોમાં ડોક્ટર, પ્રોફેસર, એન્જિનિયર, વકીલ, પત્રકાર, વૈજ્ઞાનિક અને વહીવટી અધિકારીઓનો સમાવેશ થાય છે. ઘણા સભ્યોએ ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવીને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં પોતાની આગવી ઓળખ ઉભી કરી છે.
બાપુનો વારસો આજે પણ જીવંત છે
મહાત્મા ગાંધીના વિચારો અને સિદ્ધાંતો માત્ર પુસ્તકો સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યા. તેમના પરિવારના અનેક સભ્યો આજે પણ શિક્ષણ, સમાજસેવા, જાહેર જીવન અને સંશોધન જેવા ક્ષેત્રોમાં કાર્ય કરીને બાપુના વારસાને આગળ વધારી રહ્યા છે.