PK Mishra at SBI Conclave 2026: મુંબઈમાં આયોજિત 13મા એસબીઆઈ બેંકિંગ એન્ડ ઇકોનોમિક્સ કોન્કલેવ 2026માં પ્રધાનમંત્રીના પ્રિન્સિપાલ સેક્રેટરી ડૉ. પી. કે. મિશ્રાએ ભારતના આર્થિક ઉત્થાન અને ભવિષ્યની રૂપરેખા પર વિસ્તૃત પ્રકાશ પાડ્યો હતો. “ફ્રોમ ઇમર્જિંગ ટુ લીડિંગ: ઇન્ડિયાઝ એક્સપાન્ડિંગ રોલ ઇન ધ ગ્લોબલ ઇકોનોમિક ઓર્ડર” વિષય પર બોલતા તેમણે જણાવ્યું કે ભારતની આ સફર માત્ર આર્થિક કદ વધારવાની નથી, પરંતુ એક મજબૂત સંસ્થાકીય પ્રક્રિયા છે.
છેલ્લા દાયકામાં દેશનું મજબૂત આર્થિક માળખું
આ પણ વાંચો
ડૉ. મિશ્રાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા દાયકામાં દેશની મેક્રોઇકોનોમિક સ્થિરતા, રાજકોષીય એકીકરણ, બેંકોની મજબૂત બેલેન્સ શીટ, ઇન્સોલ્વન્સી એન્ડ બેંકરપ્સી કોડ (IBC), જીએસટી (GST), અને ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (DPI) જેવા સુધારાઓએ દેશને મજબૂત પાયો પૂરો પાડ્યો છે.
ખાસ કરીને જાહેર મૂડી ખર્ચ 2015-16ના ₹2.5 લાખ કરોડથી વધીને 2026-27માં ₹12 લાખ કરોડથી વધુ થયો છે, જે ખાનગી સાહસો માટે ખૂબ જ ફળદ્રુપ સાબિત થઈ રહ્યો છે.
વૈશ્વિક આર્થિક આંચકાઓ વચ્ચે પણ મહામારી પછી ભારતીય અર્થતંત્ર વાસ્તવિક દ્રષ્ટિએ સરેરાશ 7 ટકાથી વધુના દરે વૃદ્ધિ પામ્યું છે, અને ચાલુ વર્ષના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં વિકાસ દર 7.8 ટકા રહ્યો છે.
“મેક ઇન ઇન્ડિયા” થી “લીડ ફ્રોમ ઇન્ડિયા” તરફ આગળ વધવાનો સમય
વૈશ્વિક બજારમાં ભારતની ભૂમિકા અંગે વાત કરતા ડૉ. મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે દેશ પાસે માત્ર એક મોટું બજાર હોવા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ હવે વૈશ્વિક સ્તરે એક મહત્ત્વપૂર્ણ ઉત્પાદન (મેન્યુફેક્ચરિંગ) અને ઇનોવેશન હબ બનવાની સુવર્ણ તક છે.
આ અર્થે તેમણે સૂચવ્યું કે ભારતે હવે “મેક ઇન ઇન્ડિયાથી આગળ વધીને ડિઝાઇન ઇન્ડિયા, ઇનોવેટ ઇન્ડિયા અને લીડ ફ્રોમ ઇન્ડિયા” ના મંત્ર સાથે આગળ વધવું પડશે. ગ્લોબલ વેલ્યુ એડિશન, મજબૂત કમ્પોનન્ટ ઇકોસિસ્ટમ અને બૌદ્ધિક સંપદાના વિકાસ પર વિશેષ ભાર મૂકવાની જરૂર છે.
નાણાકીય પ્રણાલી અને ધિરાણમાં બદલાવ: “કોલેટરલથી કેશ ફ્લો”
ડૉ. મિશ્રાએ નાણાકીય ક્ષેત્રને ટકોર કરતા જણાવ્યું હતું કે હવે નાણાકીય પ્રણાલીએ માત્ર વૃદ્ધિને સમાવી લેવાને બદલે વૃદ્ધિને સક્ષમ બનાવવાની દિશામાં કામ કરવું પડશે. બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓએ પરંપરાગત “કોલેટરલ (ગીરો)” આધારિત ધિરાણ પદ્ધતિથી આગળ વધીને “કેશ ફ્લો” આધારિત મૂલ્યાંકન તરફ જવું જોઈએ. ટેકનોલોજી અને જીએસટી રિટર્ન, પેમેન્ટ ફ્લો જેવા ડિજિટલ ડેટાના માધ્યમથી પ્રથમ પેઢીના સાહસિકો અને નાના વ્યવસાયો (MSME) ને સરળતાથી ધિરાણ પૂરું પાડી શકાય છે.
ભવિષ્યના પડકારો અને 2047નું વિઝન
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ખંડિત વૈશ્વિક જોડાણો, વેપાર અવરોધો અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)ના ઝડપી વિકાસથી પેદા થતા જોખમો સામે સચેત રહેવા તેમણે આહ્વાન કર્યું હતું. બેંકો ઉપરાંત ઊંડા કોર્પોરેટ બોન્ડ, ઇક્વિટી બજારો અને સ્થાનિક બચતને ઉત્પાદક રોકાણમાં રૂપાંતરિત કરવા જેવા પગલાં અનિવાર્ય છે.
ઉપસંહારમાં ડૉ. મિશ્રાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે વર્ષ 2047નું ભારત માત્ર મોટા જીડીપી (GDP) ધરાવતું અર્થતંત્ર ન હોવું જોઈએ, પરંતુ તે ટેકનોલોજીકલ રીતે સક્ષમ, અત્યાધુનિક અને વૈશ્વિક સ્તરે નેતૃત્વ પૂરું પાડનારું અર્થતંત્ર બનવું જોઈએ. સરકારી નીતિઓ, ઉદ્યોગો અને નાણાકીય સંસ્થાઓના સહિયારા પ્રયાસોથી જ આ લક્ષ્ય હાસિલ થઈ શકશે.