8th Pay Commission: કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે 8મા પગાર પંચ (8th CPC) ના ગઠન અને પગાર વધારા અંગેની ચર્ચાઓએ જોર પકડ્યું છે. આ દરમિયાન, સરકારી કર્મચારી યુનિયનો દ્વારા 3.833 ના ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ (Fitment Factor) ની માંગણી કરવામાં આવી રહી છે. આ માંગણીના આધારે એવો દાવો વહેતો થયો છે કે લેવલ-1 ના કર્મચારીઓનો લઘુત્તમ મૂળભૂત પગાર (Minimum Basic Salary) રૂ. 18,000 થી વધીને આશરે રૂ. 69,000 થઈ જશે, જે લગભગ 140% ના જંગી વધારા તરફ ઈશારો કરે છે.
પરંતુ, 7મા પગાર પંચ હેઠળ જ્યાં વાસ્તવિક ચોખ્ખો પગાર વધારો આશરે 14.3% જ રહ્યો હતો, ત્યાં 8મા પગાર પંચમાં 140% નો વધારો કઈ રીતે શક્ય છે? ચાલો આ વાયરલ દાવા અને તેની પાછળ રહેલા ગાણિતિક સમીકરણને વિગતવાર સમજીએ.
3.833 નું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને રૂ. 69,000 ની ગણતરી
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એ એવું ગુણક છે જેનો ઉપયોગ જૂના સ્કેલના મૂળ પગારને નવા સ્કેલમાં સુધારવા માટે થાય છે. 7મા પગાર પંચ વખતે 2.57 નું ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ કરાયું હતું. યુનિયનોની માંગ મુજબ, જો 3.833 નું ગુણક સ્વીકારાય તો:
- વર્તમાન મૂળ પગાર: રૂ. 18,000
- પ્રસ્તાવિત નવો મૂળ પગાર: રૂ. 18,000 × 3.833 = રૂ. 68,994 (આશરે રૂ. 69,000)
જોકે, આ માત્ર કર્મચારી સંગઠનોની એક માંગણી છે અને સરકારે હજુ સુધી આ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર કે રૂ. 69,000 ના મૂળ પગારને કોઈ મંજૂરી આપી નથી.
140% ના વધારાનો આંકડો ક્યાંથી આવ્યો?
ઘણા લોકો આ ગણતરીમાં મોંઘવારી ભથ્થા (Dearness Allowance - DA) ને ભૂલી જાય છે. વર્તમાન સ્થિતિએ લેવલ-1 ના કર્મચારીને રૂ. 18,000 ના મૂળ પગાર પર 60% લેખે રૂ. 10,800 DA મળે છે, એટલે કે મૂળ પગાર + DA નો સરવાળો રૂ. 28,800 થાય છે.
યુનિયનની માંગ મુજબનો નવો મૂળ પગાર (રૂ. 69,000) અને વર્તમાન મૂળ પગાર + DA (રૂ. 28,800) વચ્ચેનો તફાવત રૂ. 40,200 થાય છે. ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ:
આ ગાણિતિક ગણતરી દર્શાવે છે કે નવો પ્રસ્તાવિત મૂળ પગાર, જૂના મૂળ પગાર અને મોંઘવારી ભથ્થાના સરવાળા કરતાં 140% વધારે છે. પરંતુ તેનો અર્થ એ બિલકુલ નથી કે કર્મચારીઓના ટેક-હોમ પે (હાથમાં આવતા કુલ પગાર) માં 140% નો ચોખ્ખો વધારો થશે.
શું 7મા અને 8મા પગાર પંચની સરખામણી યોગ્ય છે?
7મા પગાર પંચમાં જે 14.3% વધારાની વાત થાય છે તે મોંઘવારી ભથ્થું મર્જ કર્યા પછી કર્મચારીના કુલ ઈન-હેન્ડ પગારમાં થયેલો વાસ્તવિક (Net) ઉછાળો હતો. જ્યારે 140% નો આંકડો માત્ર યુનિયનની માંગ અને પ્રસ્તાવિત બેઝિક સેલરીની ગણતરી પર આધારિત છે. તેથી આ બંને ટકાવારીની સીધી સરખામણી ગેરમાર્ગે દોરનારી છે.
નવા પગાર પંચના અમલ વખતે વર્તમાન મોંઘવારી ભથ્થું 'શૂન્ય' (0%) થઈને નવા મૂળ પગારમાં ભળી જતું હોય છે. તેથી વાસ્તવિક પગાર વધારો પંચની અંતિમ ભલામણો અને સરકારના સત્તાવાર નોટિફિકેશન બાદ જ સ્પષ્ટ થશે. હાલ પૂરતું 140% ના વધારાને ચોક્કસ નિર્ણય ન ગણતાં માત્ર ગાણિતિક અંદાજ ગણવો જોઈએ.