Jaggery Price Hike Reasons: ખાંડના ભાવમાં તેજી બાદ હવે ગોળના ભાવમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. મહારાષ્ટ્ર અને ઉત્તર પ્રદેશ જેવા મોટા ગોળ ઉત્પાદક રાજ્યોમાં છેલ્લા બે અઠવાડિયામાં ગોળના ભાવમાં આશરે 25 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. તહેવારોની સિઝન નજીક આવતાં ગોળની માંગ વધવાની સાથે સપ્લાય પર પણ દબાણ વધી રહ્યું છે.
1) ખાંડ મોંઘી થતાં ગોળની માંગ વધી
તાજેતરમાં ખાંડના ભાવમાં ઝડપી વધારો થયો છે. સરકારી આંકડા મુજબ 20 જુલાઈથી 20 ઓગસ્ટ દરમિયાન સરેરાશ ખાંડનો ભાવ ₹48.18થી વધીને ₹55.70 પ્રતિ કિલો થયો હતો. ખાંડ મોંઘી થતાં કેટલાક ગ્રાહકો અને વેપારીઓ ગોળ તરફ વળી રહ્યા છે. પરિણામે ગોળની માંગમાં વધારો થયો છે અને તેની સીધી અસર ભાવ પર પડી છે.
2) તહેવારોની સિઝનથી માંગમાં વધારો
ગણેશ ચતુર્થી, દશેરા અને દિવાળી જેવા તહેવારો નજીક આવતાં મીઠાઈ, પ્રસાદ અને અન્ય ખાદ્ય વસ્તુઓમાં ગોળનો ઉપયોગ વધે છે. બજારમાં તહેવારો માટે અગાઉથી ખરીદી શરૂ થતાં ગોળની માંગ સામાન્ય સમય કરતાં વધી રહી છે. આ વધતી માંગ સામે ઉપલબ્ધ સપ્લાય મર્યાદિત રહેતાં ભાવ ઉપર દબાણ આવ્યું છે.
3) શેરડીના સપ્લાય પર દબાણ
ગોળ બનાવવા માટે મુખ્ય કાચો માલ શેરડી છે. શેરડીના ઉત્પાદન અને ઉપલબ્ધતામાં ઘટાડો થાય તો ગોળનું ઉત્પાદન પણ અસરગ્રસ્ત થાય છે. આ વર્ષે કેટલાક મોટા શેરડી ઉત્પાદક વિસ્તારોમાં પાક અને સપ્લાય અંગે ચિંતા જોવા મળી છે. ખાંડના ઉત્પાદનને લઈને પણ ઓછા શેરડી પુરવઠા અને હવામાન સંબંધિત મુશ્કેલીઓની ચર્ચા થઈ છે.
4) બજારમાં મર્યાદિત સ્ટોક
તહેવારો પહેલાં વેપારીઓ અને ઉત્પાદકો દ્વારા ગોળનો સ્ટોક કરવામાં આવી રહ્યો હોવાની બજારની માહિતી છે. માંગ વધતી હોય અને બજારમાં ઉપલબ્ધ સ્ટોક મર્યાદિત હોય ત્યારે જથ્થાબંધ ભાવમાં ઝડપથી વધારો થઈ શકે છે. કેટલાક બજાર નિષ્ણાતોએ તહેવારોની સિઝનમાં સ્ટોકિંગ અને સટ્ટાકીય ખરીદીથી બજાર પર દબાણ વધવાની પણ વાત કરી છે.
5) ખાંડ-ગોળના ભાવ વચ્ચે સીધો સંબંધ
ગોળ અને ખાંડ બંને શેરડીમાંથી બને છે. તેથી શેરડીના ભાવ, ઉપલબ્ધતા અને શેરડીના ઉપયોગમાં થતા ફેરફારોની અસર બંને બજારો પર પડે છે. હાલમાં ખાંડના ભાવમાં આવેલા ઉછાળાએ ગોળના બજારને પણ અસર કરી છે. ગોળને કુદરતી મીઠાશના વિકલ્પ તરીકે જોનારા ગ્રાહકોની માંગ વધતાં ભાવમાં વધુ તેજી આવી છે.
ગ્રાહકો પર શું થશે અસર?
ગોળના ભાવમાં વધારો માત્ર ઘરગથ્થુ ગ્રાહકોને જ નહીં, પરંતુ મીઠાઈ ઉત્પાદકો અને ખાદ્ય ઉદ્યોગને પણ અસર કરી શકે છે. તહેવારો દરમિયાન ગોળની માંગ વધુ રહેતી હોવાથી મીઠાઈ અને ગોળ આધારિત ઉત્પાદનોની કિંમતમાં પણ વધારો થવાની શક્યતા છે. હાલ ગોળના ભાવમાં આવેલી તેજી કેટલી લાંબી ચાલશે તે આગામી સમયમાં શેરડીની ઉપલબ્ધતા, નવી સિઝનની આવક અને તહેવારો દરમિયાનની માંગ પર નિર્ભર રહેશે.
આમ, ખાંડ બાદ ગોળના ભાવમાં વધારો થવાનું મુખ્ય કારણ વધતી માંગ સામે મર્યાદિત સપ્લાય અને તહેવારોની સિઝનનું દબાણ છે. આગામી દિવસોમાં બજારમાં નવી આવક વધે તો ભાવ પર દબાણ ઘટી શકે છે, પરંતુ તહેવારો દરમિયાન માંગ ઊંચી રહે તો ગોળના ભાવમાં વધુ ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે.
