બાળકોના આધાર કાર્ડમાં 5 અને 15 વર્ષની ઉંમરે બાયોમેટ્રિક અપડેટ ફરજિયાત, 30 સપ્ટેમ્બર 2027 સુધી સેવા નિઃશુલ્ક

UIDAIના નિયમ મુજબ 5 અને 15 વર્ષે બાળકોનું આધાર બાયોમેટ્રિક અપડેટ જરૂરી છે. જાણો 30 સપ્ટેમ્બર 2027 સુધી કઈ ઉંમર માટે સેવા મફત છે અને અટવાતા કામ કેવી રીતે ટાળવા.

By: Jignesh TrivediEdited By:Jignesh TrivediPublish Date: Fri, 20 Nov 2026 07:20 PM (IST)Updated: Fri, 20 Nov 2026 07:20 PM (IST)
child-aadhaar-update-mandatory-biometrics-at-5-and-15-free-till-2027
(AI Image)

Child Aadhaar Update: આજના ડિજિટલ યુગમાં આધાર કાર્ડ સૌથી મહત્વપૂર્ણ સરકારી દસ્તાવેજ બની ગયું છે. બેંકિંગ કામકાજથી લઈને શાળા-કોલેજમાં એડમિશન, સ્કોલરશિપ અને વિવિધ સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવા માટે આધાર કાર્ડ ફરજિયાત છે. માત્ર પુખ્ત વયના લોકો માટે જ નહીં, પરંતુ નાના બાળકો માટે પણ આધાર કાર્ડ એટલું જ જરૂરી છે. જોકે, મોટાભાગના વાલીઓમાં એવી ગેરસમજ હોય છે કે એકવાર બાળકનું આધાર કાર્ડ બની ગયા પછી કોઈ પ્રક્રિયા બાકી રહેતી નથી.

ભારતીય વિશિષ્ટ ઓળખ પ્રાધિકરણ (UIDAI)ની માર્ગદર્શિકા મુજબ, બાળકોનું આધાર કાર્ડ બનાવ્યા બાદ પણ માતા-પિતાની જવાબદારી પૂરી થતી નથી. નિયમ અનુસાર બાળકોના આધાર કાર્ડમાં બે વખત ફરજિયાત બાયોમેટ્રિક અપડેટ કરાવવું અનિવાર્ય છે. જો સમયસર આ અપડેટ ન કરાવવામાં આવે તો ભવિષ્યમાં બાળકના મહત્વના દસ્તાવેજી કામો અટકી શકે છે.

5 વર્ષની ઉંમરે પ્રથમ બાયોમેટ્રિક અપડેટ શા માટે જરૂરી?

UIDAIના નિયમો અનુસાર, જ્યારે બાળક 5 વર્ષનું થાય ત્યારે તેના આધાર કાર્ડમાં પ્રથમ વખત બાયોમેટ્રિક ડેટા અપડેટ કરાવવો ફરજિયાત છે.

કારણ: 5 વર્ષથી નાની ઉંમરના બાળકોનું જ્યારે 'બાળ આધાર' બનાવવામાં આવે છે, ત્યારે તેમના આંગળાના નિશાન (ફિંગરપ્રિન્ટ) કે આંખોની કીકી (આઈરિસ) સ્કેન લેવામાં આવતા નથી. તે સમયે માત્ર બાળકનો ફોટો અને માતા-પિતાના આધારની વિગતો સાથે સામાન્ય માહિતી નોંધવામાં આવે છે.

નિઃશુલ્ક સમયગાળો: બાળક 5 થી 7 વર્ષની ઉંમર વચ્ચે આ પ્રથમ બાયોમેટ્રિક અપડેટ કરાવે, તો તેના માટે કોઈ પણ પ્રકારનો ચાર્જ ચૂકવવો પડતો નથી; આ સેવા સંપૂર્ણપણે મફત છે.

15 વર્ષની ઉંમરે બીજી વખત અપડેટની પ્રક્રિયા

બાળક કિશોરાવસ્થામાં પ્રવેશે એટલે કે 15 વર્ષની ઉંમરે પહોંચે ત્યારે બીજી વખત ફરજિયાત બાયોમેટ્રિક અપડેટ કરાવવું પડે છે.

કારણ: ઉંમર વધવાની સાથે બાળકના શારીરિક વિકાસને કારણે તેના ફિંગરપ્રિન્ટ, આઈરિસ અને ચહેરાના દેખાવમાં ફેરફાર થાય છે. આથી ઓળખની ચોકસાઈ જાળવી રાખવા માટે આ તમામ વિગતો નવેસરથી અપડેટ કરવામાં આવે છે.

નિઃશુલ્ક સમયગાળો: 15 થી 17 વર્ષની ઉંમર વચ્ચે કરાવવામાં આવતું આ અપડેટ પણ બિલકુલ મફત રાખવામાં આવ્યું છે.

મહત્વની સ્પષ્ટતા: વાલીઓએ એ વાતની ચિંતા કરવાની જરૂર નથી કે અપડેટ કરાવ્યા બાદ બાળકનો આધાર નંબર બદલાઈ જશે. બાયોમેટ્રિક અપડેટ પછી પણ બાળકનો મૂળ 12 અંકનો આધાર નંબર એ જ રહે છે.

30 સપ્ટેમ્બર 2027 સુધી ફીમાં વિશેષ છૂટ

સામાન્ય સંજોગોમાં, જો કોઈ બાળક 7 થી 15 વર્ષની ઉંમર વચ્ચે પોતાનું બાયોમેટ્રિક અપડેટ કરાવે, તો UIDAIના નિયમ મુજબ તેના માટે 125 રૂપિયા ફી નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે.

પરંતુ વાલીઓની સુવિધા માટે અને વધુમાં વધુ બાળકોના આધાર ડેટા સમયસર અપડેટ થાય તે હેતુથી UIDAI દ્વારા ખાસ રાહત જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય હેઠળ 7 થી 15 વર્ષની વયજૂથના બાળકો માટે પણ ફરજિયાત બાયોમેટ્રિક અપડેટ 30 સપ્ટેમ્બર 2027 સુધી સંપૂર્ણપણે નિઃશુલ્ક કરી દેવામાં આવ્યું છે.

ટૂંકમાં સમજો ઉંમર અને ફીનું ગણિત

ઉંમરનું જૂથ અપડેટનો પ્રકાર હાલની ફી (30 સપ્ટેમ્બર 2027 સુધી) સામાન્ય નિર્ધારિત ફી
5 થી 7 વર્ષ પ્રથમ ફરજિયાત બાયોમેટ્રિક અપડેટ મફત (₹0) મફત (₹0)
7 થી 15 વર્ષ બાકી રહેલ બાયોમેટ્રિક અપડેટ મફત (₹0) (વિશેષ છૂટ) ₹125
15 થી 17 વર્ષ બીજું ફરજિયાત બાયોમેટ્રિક અપડેટ મફત (₹0) મફત (₹0)

વાલીઓએ શું કરવું?

જો તમારા બાળકની ઉંમર 5 વર્ષ કે 15 વર્ષ પૂર્ણ થઈ ગઈ હોય અને હજુ સુધી આધાર કાર્ડમાં બાયોમેટ્રિક અપડેટ ન કરાવ્યું હોય, તો નજીકના આધાર સેવા કેન્દ્ર (Aadhaar Seva Kendra) પર જઈને આ પ્રક્રિયા વહેલી તકે પૂર્ણ કરાવી લેવી હિતાવહ છે. સમયસર અપડેટ કરાવવાથી ભવિષ્યમાં બોર્ડની પરીક્ષાના ફોર્મ, સ્કોલરશિપ, બેંક ખાતા કે સરકારી યોજનાઓમાં વેરિફિકેશન સમયે પડતી મુશ્કેલીઓથી બચી શકાય છે.