Shradh (Pitru Paksha) 2026 Gujarati Calendar: હિન્દુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્ત્વ છે. આ વર્ષે 2026 માં પિતૃ પક્ષની શરૂઆતને લઈને લોકોમાં 26 અને 27 સપ્ટેમ્બર વચ્ચે અસમંજસ જોવા મળી રહી છે. પંચાંગ અનુસાર, 26 સપ્ટેમ્બરના રોજ પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ કરવામાં આવશે, જ્યારે 27 સપ્ટેમ્બરથી પ્રતિપદા શ્રાદ્ધ સાથે પિતૃ પક્ષની મુખ્ય તિથિઓનો પ્રારંભ થશે. આ પવિત્ર સમયગાળાનું સમાપન 10 ઓક્ટોબરે સર્વપિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે થશે. શ્રાદ્ધ કર્મની તૈયારી કરી રહેલા લોકો માટે બંને તારીખો વચ્ચેનો તફાવત અને વિધિ સમજવી અત્યંત જરૂરી છે.
26 કે 27 સપ્ટેમ્બર, પિતૃ પક્ષની સાચી શરૂઆત ક્યારથી?
પિતૃ પક્ષના મુખ્ય દિવસો પહેલાં પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધની પરંપરા નિભાવવામાં આવે છે. 26 સપ્ટેમ્બરે એવા પૂર્વજોનું શ્રાદ્ધ કરવામાં આવશે, જેમનું મૃત્યુ પૂર્ણિમા તિથિના રોજ થયું હોય. આ જ કારણસર કેટલીક જગ્યાએ પિતૃ પક્ષની શરૂઆત 26 સપ્ટેમ્બરથી માનવામાં આવે છે. જોકે, અન્ય તમામ તિથિઓ માટે મુખ્ય શ્રાદ્ધ પક્ષ 27 સપ્ટેમ્બરે પ્રતિપદા તિથિથી શરૂ થશે.
શ્રાદ્ધની તિથિ કેવી રીતે નક્કી થાય છે?
શ્રાદ્ધની તારીખ માત્ર અંગ્રેજી કેલેન્ડર જોઈને નક્કી કરવામાં આવતી નથી. આ માટે પૂર્વજની મૃત્યુ તિથિ (ચંદ્ર તિથિ) નું ધ્યાન રાખવું આવશ્યક છે. જે તિથિએ પરિવારજનનું અવસાન થયું હોય, પિતૃ પક્ષમાં આવતી તે જ તિથિએ તેમનું શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે. આથી પરિવારજનોને પૂર્વજની અવસાન તિથિની જાણકારી હોવી જરૂરી છે.
પિતૃ પક્ષ 2026: શ્રાદ્ધની તિથિઓનું સંપૂર્ણ કેલેન્ડર
શ્રાદ્ધ હંમેશા સંબંધિત તિથિના આધારે જ કરવામાં આવે છે. વર્ષ 2026 માટે શ્રાદ્ધની તિથિઓ નીચે મુજબ રહેશે:
- પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ: 26 સપ્ટેમ્બર 2026, શનિવાર
- પ્રતિપદા શ્રાદ્ધ: 27 સપ્ટેમ્બર 2026, રવિવાર
- દ્વિતીયા શ્રાદ્ધ: 28 સપ્ટેમ્બર 2026, સોમવાર
- તૃતીયા શ્રાદ્ધ: 29 સપ્ટેમ્બર 2026, મંગળવાર
- ચતુર્થી અને પંચમી શ્રાદ્ધ: 30 સપ્ટેમ્બર 2026, બુધવાર (બંને તિથિઓ એક જ દિવસે)
- ષષ્ઠી શ્રાદ્ધ: 1 ઓક્ટોબર 2026, ગુરુવાર
- સપ્તમી શ્રાદ્ધ: 2 ઓક્ટોબર 2026, શુક્રવાર
- અષ્ટમી શ્રાદ્ધ: 3 ઓક્ટોબર 2026, શનિવાર
- નવમી શ્રાદ્ધ: 4 ઓક્ટોબર 2026, રવિવાર
- દશમી શ્રાદ્ધ: 5 ઓક્ટોબર 2026, સોમવાર
- એકાદશી શ્રાદ્ધ: 6 ઓક્ટોબર 2026, મંગળવાર
- દ્વાદશી અને મઘા શ્રાદ્ધ: 7 ઓક્ટોબર 2026, બુધવાર
- ત્રયોદશી શ્રાદ્ધ: 8 ઓક્ટોબર 2026, ગુરુવાર
- ચતુર્દશી શ્રાદ્ધ: 9 ઓક્ટોબર 2026, શુક્રવાર
- સર્વપિતૃ અમાવસ્યા: 10 ઓક્ટોબર 2026, શનિવાર
10 ઓક્ટોબરે સર્વપિતૃ અમાવસ્યાનું શું છે મહત્ત્વ?
પિતૃ પક્ષનું સમાપન 10 ઓક્ટોબરે સર્વપિતૃ અમાવસ્યા સાથે થશે. આ દિવસે એવા પૂર્વજોનું શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે, જેમની મૃત્યુ તિથિની જાણકારી પરિવારને ન હોય. ઉપરાંત, જો કોઈ કારણસર તમે નિર્ધારિત તિથિએ શ્રાદ્ધ ન કરી શક્યા હોવ, તો આ અંતિમ દિવસે સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા સાથે તર્પણ, દાન અને બ્રાહ્મણ ભોજન કરાવીને શ્રાદ્ધ કર્મ પૂર્ણ કરી શકાય છે.
શ્રાદ્ધ કરવાની સાચી વિધિ શું છે?
શ્રાદ્ધ માટે સ્થાનિક પંચાંગ અનુસાર 'કુતુપ' અને 'રોહિણ' મુહૂર્ત જોવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે શ્રાદ્ધ કર્મ બપોરના સમયે કરવામાં આવે છે.
તર્પણ અને પિંડદાન: દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને તાંબાના પાત્રમાં પાણી, કાળા તલ, ગંગાજળ અને દૂધ મિક્સ કરીને પૂર્વજોને તર્પણ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ જવ અથવા ચોખાના લોટથી પિંડદાન થાય છે.
પંચબલિ ભોગ: સાત્ત્વિક ભોજન તૈયાર કરી સૌપ્રથમ પંચબલિ (ગાય, કાગડા, કૂતરા, દેવ અને કીડીઓ માટે) કાઢવાનો નિયમ છે.
બ્રાહ્મણ ભોજન: અંતમાં કોઈ બ્રાહ્મણને આદરપૂર્વક ભોજન કરાવી વસ્ત્ર, અન્ન અને દક્ષિણા આપીને તેમના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરવામાં આવે છે.