Rupal Palli History: ગુજરાતના પાટનગર ગાંધીનગર નજીક આવેલું રૂપાલ ગામ આસ્થાનું એક મોટું અને પવિત્ર કેન્દ્ર છે. અહીં બિરાજમાન જગતજનની મા વરદાયિનીના મંદિરે આસો નવરાત્રીની નોમના દિવસે ઐતિહાસિક 'પલ્લી'નો મેળો ભરાય છે. દર વર્ષે શારદીય નવરાત્રીમાં આસો સુદ નોમના દિવસે મધરાતે નીકળતી આ પલ્લીમાં લાખો શ્રદ્ધાળુઓ ઉમટી પડે છે. વર્ષ 2026 માં રૂપાલની પલ્લી 19 ઓક્ટોબરના રોજ નીકળશે.
રૂપાલની પલ્લીનો ઈતિહાસ અને પૌરાણિક મહત્વ શું છે?
રૂપાલમાં વરદાયિની માતાજીની પલ્લી કાઢવાની પરંપરા મહાભારત કાળથી અવિરતપણે ચાલી આવે છે. યુગોથી ચાલતી આ પલ્લી યાત્રામાં ક્યારેય કોઈ મોટું વિઘ્ન આવ્યું નથી. માન્યતા છે કે ભૂતકાળમાં જેમણે પણ આ યાત્રાને રોકવાનો કે તેની પવિત્ર રસમ પર સવાલ ઉઠાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, તેમને પણ માતાજીના ચમત્કારનો અહેસાસ થયો છે. 51 શક્તિપીઠોમાં સીધો ઉલ્લેખ ન હોવા છતાં, આ મંદિર વિશ્વભરના કરોડો ભક્તોની અતૂટ આસ્થાનું કેન્દ્ર છે.
પલ્લી ઉત્સવમાં શુદ્ધ ઘીનો અભિષેક કેમ કરવામાં આવે છે?
નવરાત્રીના નવમા નોરતે (આસો સુદ નોમ) મધરાત બાદ લાકડામાંથી બનાવેલી વિશાળ પલ્લી નગરચર્યાએ નીકળે છે. આ સમયે પોતાની માનતા પૂર્ણ થવાથી કૃતાર્થ થયેલા લાખો ભક્તો પલ્લી પર શુદ્ધ ઘીનો અભિષેક કરે છે. માત્ર એક જ રાતમાં લાખો કિલો શુદ્ધ ઘી પલ્લી પર ચડાવવામાં આવે છે. આ અનોખી ધાર્મિક વિધિના દર્શન કરવા માટે ગુજરાત ઉપરાંત અન્ય રાજ્યોમાંથી પણ શ્રદ્ધાળુઓ રૂપાલ ખાતે એકત્રિત થાય છે.
વરદાયિની માતાજીના નવનિર્મિત મંદિરની સ્થાપત્ય કલા કેવી છે?
ઐતિહાસિક નોંધ મુજબ, ભૂતકાળમાં ગુજરાતના યશસ્વી રાજા પાટણ નરેશ સિદ્ધરાજ જયસિંહ દ્વારા આ મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર કરવામાં આવ્યો હતો. વર્તમાન સમયમાં શ્રી વરદાયિની માતા દેવસ્થાન સંસ્થાનના ટ્રસ્ટી મંડળ અને સરકારના સહયોગથી કરોડો રૂપિયાના ખર્ચે મંદિરનું નવનિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે. આ નવું ભવ્ય મંદિર સોમપુરા વાસ્તુકલા શૈલી મુજબ બંસી પહાડપુરના ગુલાબી પથ્થરોથી બનાવવામાં આવ્યું છે.
મંદિરનો વિશાળ સભામંડપ અત્યંત સુંદર કોતરણીથી સજ્જ છે. તેની ગોળાકાર છતમાં અપ્સરાઓ અને સંગીત વાદ્યોની મનોહર શિલ્પકલા કંડારવામાં આવી છે. અહીં ગર્ભગૃહમાં નવદુર્ગાનું દ્વિતીય સ્વરૂપ એટલે કે બ્રહ્મચારિણી માતા બિરાજમાન છે. મંદિર પરિસરમાં ચારે દિશામાં નવદુર્ગાના દર્શન થાય છે અને સભામંડપની અંદર જ એક પવિત્ર શિવાલય પણ આવેલું છે.
શ્રદ્ધાળુઓ માટે દર્શન અને અન્ય વ્યવસ્થાઓ શું છે?
આ પવિત્ર યાત્રાધામ દરરોજ સવારથી સાંજ સુધી દર્શનાર્થે ખુલ્લું રહે છે. શ્રદ્ધાળુઓ ફૂલ, શ્રીફળ અને પ્રસાદ અર્પણ કરીને માતાજીની પૂજા-અર્ચના કરે છે. સવાર અને સાંજની આરતી દરમિયાન મંદિરનું વાતાવરણ અત્યંત ભક્તિમય અને આધ્યાત્મિક બની જાય છે. દર્શનાર્થીઓ માટે પ્રસાદ વિતરણની સુંદર વ્યવસ્થા પણ ઉપલબ્ધ છે.