Pitru Paksha 2026 Date: હિંદુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષનું વિશેષ મહત્વ છે. આ સમયગાળો પૂર્વજો પ્રત્યે શ્રદ્ધા વ્યક્ત કરવાનો અને તેમના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરવાનો ઉત્તમ સમય માનવામાં આવે છે. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન દિવંગત સ્વજનોની આત્માની શાંતિ માટે શ્રાદ્ધ, પિંડદાન અને તર્પણ કરવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં પિતૃ પક્ષ સપ્ટેમ્બર મહિનાના અંતમાં શરૂ થશે. પિતૃ પક્ષની શરૂઆત 26 સપ્ટેમ્બરથી થશે અને તેનું સમાપન 10 ઓક્ટોબરના રોજ સર્વપિતૃ અમાવસ્યા સાથે થશે. ચાલો જાણીએ પિતૃ પક્ષની મહત્વપૂર્ણ તિથિઓ, યોગ્ય સમય અને તર્પણની સાચી વિધિ.
પિતૃ પક્ષ 2026 ક્યારથી શરૂ થશે?
આ પણ વાંચો
પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026માં પિતૃ પક્ષનો પ્રારંભ 26 સપ્ટેમ્બર, શનિવારના રોજ પૂર્ણિમા તિથિના શ્રાદ્ધ સાથે થશે. શ્રાદ્ધ પક્ષ દરમિયાન દરરોજ અલગ-અલગ તિથિના પિતૃઓનું શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે અને 10 ઓક્ટોબરના રોજ સર્વપિતૃ અમાવસ્યા સાથે તેની પૂર્ણાહુતિ થશે.
કઈ તિથિએ પિતૃઓનું શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ?
શાસ્ત્રો અનુસાર, પરિવારના જે સભ્ય અથવા પૂર્વજનું અવસાન જે હિંદુ તિથિએ (પક્ષ અને તિથિ) થયું હોય, પિતૃ પક્ષમાં તે જ તિથિએ તેમનું શ્રાદ્ધ કરવું ઉચિત માનવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વ્યક્તિનું અવસાન કૃષ્ણ પક્ષની અષ્ટમી તિથિએ થયું હોય, તો પિતૃ પક્ષમાં અષ્ટમીના દિવસે જ તેમનું શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ. સાચી તિથિએ શ્રાદ્ધ કરવાથી પિતૃઓ પ્રસન્ન થાય છે.
પિતૃ પક્ષ 2026: શ્રાદ્ધ તિથિઓનું સંપૂર્ણ કેલેન્ડર
- 26 સપ્ટેમ્બર: પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ
- 27 સપ્ટેમ્બર: પ્રતિપદા શ્રાદ્ધ
- 28 સપ્ટેમ્બર: દ્વિતીયા શ્રાદ્ધ
- 29 સપ્ટેમ્બર: તૃતીયા શ્રાદ્ધ
- 30 સપ્ટેમ્બર: ચતુર્થી અને પંચમી શ્રાદ્ધ (બંને એકસાથે)
- 1 ઓક્ટોબર: ષષ્ઠી શ્રાદ્ધ
- 2 ઓક્ટોબર: સપ્તમી શ્રાદ્ધ
- 3 ઓક્ટોબર: અષ્ટમી શ્રાદ્ધ
- 4 ઓક્ટોબર: નવમી શ્રાદ્ધ (માતૃ નવમી)
- 5 ઓક્ટોબર: દશમી શ્રાદ્ધ
- 6 ઓક્ટોબર: એકાદશી શ્રાદ્ધ
- 7 ઓક્ટોબર: દ્વાદશી શ્રાદ્ધ
- 8 ઓક્ટોબર: ત્રયોદશી શ્રાદ્ધ
- 9 ઓક્ટોબર: ચતુર્દશી શ્રાદ્ધ
- 10 ઓક્ટોબર: સર્વપિતૃ અમાવસ્યા
શ્રાદ્ધ માટે કયો સમય યોગ્ય છે?
શ્રાદ્ધ કર્મ માટે દિવસનો અપરાહ્ન કાળ (બપોરનો સમય) સૌથી ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. પંચાંગ મુજબ કુતુપ અને રૌહિણ મુહૂર્તમાં પિતૃઓ નિમિત્તે શ્રાદ્ધ કરવું ફળદાયી ગણાય છે. દરેક શહેરમાં સૂર્યોદયના સમય પ્રમાણે શ્રાદ્ધના સમયમાં થોડો ફેરફાર હોઈ શકે છે, તેથી સ્થાનિક પંચાંગ અનુસાર સમય જાણવો હિતાવહ છે.
તર્પણ અને શ્રાદ્ધની સાચી વિધિ શું છે?
તર્પણ વિધિ
તર્પણમાં પિતૃઓને જળ અર્પણ કરવામાં આવે છે. આ માટે શુદ્ધ જળમાં કાળા તલ અને કુશ (એક પ્રકારનું પવિત્ર ઘાસ) નો ઉપયોગ કરવાની પરંપરા છે. પિતૃઓના નામ અને ગોત્રનું ઉચ્ચારણ કરી, મન શાંત રાખીને તેમને જળ અર્પણ કરવામાં આવે છે.
શ્રાદ્ધ વિધિ
શ્રાદ્ધના દિવસે સવારે વહેલા સ્નાન કરી સ્વચ્છ વસ્ત્રો પહેરવા જોઈએ. પૂજા સ્થળની સફાઈ કર્યા બાદ પિતૃઓનું સ્મરણ કરી સંકલ્પ લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ પિંડદાન અને તર્પણ કરવામાં આવે છે. આ દિવસે બ્રાહ્મણને ભોજન કરાવીને દક્ષિણા આપવાનો મહિમા છે. આ ઉપરાંત, ગાય, કાગડા અને કૂતરાને પણ શ્રાદ્ધનું ભોજન અર્પણ કરવામાં આવે છે. શ્રાદ્ધમાં દેખાડા કરતાં શ્રદ્ધાભાવનું વધુ મહત્વ છે.
સર્વપિતૃ અમાવસ્યાનું શું મહત્વ છે?
જો કોઈ પૂર્વજની મૃત્યુ તિથિની જાણકારી ન હોય અથવા કોઈ કારણસર નક્કી કરેલી તિથિએ શ્રાદ્ધ ન થઈ શક્યું હોય, તો તેમના માટે 10 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ આવતી સર્વપિતૃ અમાવસ્યાનો દિવસ શ્રેષ્ઠ છે. આ ઉપરાંત, અમાવસ્યાના દિવસે અવસાન પામેલા લોકોનું શ્રાદ્ધ પણ આ જ દિવસે કરવામાં આવે છે. આ દિવસે પિતૃ પક્ષના તમામ મુખ્ય કર્મકાંડોનું સમાપન થાય છે.