pitru tarpan vidhi: પિતૃ પક્ષ 2026માં 26 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થઈ રહ્યો છે. આ દરમિયાન પિતૃઓની સ્મૃતિમાં શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડદાન જેવા ધાર્મિક અનુષ્ઠાન કરવામાં આવે છે. જાણો પિતૃ પક્ષનું મહત્વ, શ્રાદ્ધની તારીખો અને તર્પણ કરવાની સરળ રીત.
પિતૃ પક્ષ 2026 ક્યારે શરૂ થશે?
હિંદુ ધર્મમાં પિતૃ પક્ષ (Pitru Paksha 2026)નું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ માનવામાં આવે છે. હિંદુ પંચાંગ અનુસાર પિતૃ પક્ષ અશ્વિન માસના કૃષ્ણ પક્ષની પ્રતિપદા તિથિથી શરૂ થાય છે અને સર્વપિતૃ અમાવસ્યાના દિવસે પૂર્ણ થાય છે. વર્ષ 2026માં પિતૃ પક્ષની શરૂઆત 26 સપ્ટેમ્બરથી થશે અને 10 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ સર્વપિતૃ અમાવસ્યા સાથે તેનો અંત આવશે.
આ સમય દરમિયાન લોકો પોતાના પિતૃઓને શ્રદ્ધાપૂર્વક યાદ કરે છે અને તેમની આત્માની શાંતિ માટે શ્રાદ્ધ, તર્પણ તથા પિંડદાન જેવા ધાર્મિક અનુષ્ઠાન કરે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર પિતૃ પક્ષમાં પૂર્વજોનું સ્મરણ અને તેમની નિમિત્તે કરવામાં આવતાં કર્મોથી પરિવાર પર પિતૃઓના આશીર્વાદ જળવાઈ રહે છે.
પિતૃ પક્ષનું ધાર્મિક મહત્વ શું છે?
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર પિતૃ પક્ષ પોતાના પૂર્વજો પ્રત્યે શ્રદ્ધા અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો સમય છે. આ દરમિયાન પિતૃઓની તિથિ પ્રમાણે શ્રાદ્ધ કરવામાં આવે છે. ઘણા લોકો પિતૃઓના નામે અન્ન, વસ્ત્ર અને અન્ય ઉપયોગી વસ્તુઓનું દાન પણ કરે છે.
એવું માનવામાં આવે છે કે શ્રાદ્ધ અને તર્પણ જેવા અનુષ્ઠાનથી પિતૃઓ સંતુષ્ટ થાય છે અને પરિવારને સુખ-શાંતિ તથા સમૃદ્ધિના આશીર્વાદ મળે છે. જોકે, આ ધાર્મિક માન્યતાઓ છે અને વિવિધ પરંપરા તથા પરિવારની રીતિ પ્રમાણે અનુષ્ઠાનની પદ્ધતિ અલગ હોઈ શકે છે.
પિતૃ પક્ષ 2026ની શ્રાદ્ધની સંપૂર્ણ તિથિઓ
- 26 સપ્ટેમ્બર: પૂર્ણિમા શ્રાદ્ધ
- 27 સપ્ટેમ્બર: પ્રતિપદા શ્રાદ્ધ
- 28 સપ્ટેમ્બર: દ્વિતીયા શ્રાદ્ધ
- 29 સપ્ટેમ્બર: તૃતીયા શ્રાદ્ધ
- 30 સપ્ટેમ્બર: ચતુર્થી અને પંચમી શ્રાદ્ધ
- 1 ઓક્ટોબર: ષષ્ઠી શ્રાદ્ધ
- 2 ઓક્ટોબર: સપ્તમી શ્રાદ્ધ
- 3 ઓક્ટોબર: અષ્ટમી શ્રાદ્ધ
- 4 ઓક્ટોબર: નવમી શ્રાદ્ધ એટલે માતૃ નવમી
- 5 ઓક્ટોબર: દશમી શ્રાદ્ધ
- 6 ઓક્ટોબર: એકાદશી શ્રાદ્ધ
- 7 ઓક્ટોબર: દ્વાદશી શ્રાદ્ધ
- 8 ઓક્ટોબર: ત્રયોદશી શ્રાદ્ધ
- 9 ઓક્ટોબર: ચતુર્દશી શ્રાદ્ધ
- 10 ઓક્ટોબર: સર્વપિતૃ અમાવસ્યા
તર્પણ કરવાની સરળ રીત
પિતૃ પક્ષ દરમિયાન પિતૃઓની સ્મૃતિમાં તર્પણ કરવાનું મહત્વ માનવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે તર્પણ માટે સ્વચ્છ પાણીમાં કાળા તલ નાખવામાં આવે છે. ત્યારબાદ પરંપરા અનુસાર કુશ ધારણ કરીને પિતૃઓનું સ્મરણ કરવામાં આવે છે અને જળ અર્પણ કરવામાં આવે છે.
ધાર્મિક પરંપરામાં તર્પણ માટે દિવસનો યોગ્ય સમય અને દિશાનું પણ મહત્વ માનવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે પિતૃ તર્પણ બપોરના સમયે દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ કરીને કરવામાં આવે છે. જોકે, ચોક્કસ વિધિ માટે પોતાના કુટુંબની પરંપરા અથવા જાણકાર પુરોહિતની સલાહ લેવી યોગ્ય રહે છે.
તર્પણ અને શ્રાદ્ધ બાદ જરૂરિયાતમંદોને ભોજન કરાવવું, અન્ન-વસ્ત્રનું દાન કરવું અથવા પિતૃઓની યાદમાં અન્ય સેવાકાર્ય કરવું પણ ધાર્મિક રીતે શુભ માનવામાં આવે છે. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન શ્રદ્ધા અને નિયમપૂર્વક કરવામાં આવતી આ પરંપરાઓનો મુખ્ય હેતુ પૂર્વજોનું સ્મરણ અને તેમના પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો છે.