Navratri 2026: આજથી શારદીય નવરાત્રીનો પ્રારંભ, જાણો પૂજા વિધિ, શુભ મુહૂર્ત અને મહત્ત્વ

Shardiya Navratri 2026: આજથી એટલે કે 11 ઑક્ટોબર, રવિવારથી શારદીય નવરાત્રીનો પ્રારંભ થઈ ગયો છે. મા દુર્ગાની આરાધનાના આ પર્વમાં આગામી નવ દિવસ સુધી ભક્તિ અને શક્તિની ઉપાસના કરવામાં આવશે. ગુજરાતમાં નવરાત્રીનું આગવું મહત્ત્વ છે, કારણ કે અહીં માતાજીની પૂજા સાથે ગરબા અને દાંડિયાની પરંપરા પણ જોડાયેલી છે. નવરાત્રીના પ્રથમ દિવસે ઘટસ્થાપના કરીને માતાજીનું આહ્વાન કરવામાં આવે છે. ત્યારે જાણો નવરાત્રીની પૂજા વિધિ, ઘટસ્થાપનનું શુભ મુહૂર્ત, આ પર્વનું ધાર્મિક મહત્ત્વ અને અષ્ટમી, નવમી તથા દશેરાની તારીખો.

આજથી નવરાત્રીનો પ્રારંભ, જાણો ઘટસ્થાપનનું શુભ મુહૂર્ત

હિંદુ ધર્મમાં શારદીય નવરાત્રીને શક્તિની આરાધનાનું પવિત્ર પર્વ માનવામાં આવે છે. અશ્વિન મહિનાના શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદા તિથિથી નવરાત્રીની શરૂઆત થાય છે. આ વર્ષે 11 ઑક્ટોબરથી નવરાત્રી શરૂ થઈ રહી છે. પ્રથમ દિવસે ઘટસ્થાપના કરીને નવ દિવસની પૂજાનો સંકલ્પ લેવામાં આવે છે. ઘટસ્થાપના એટલે પૂજાસ્થળે પવિત્ર કળશની સ્થાપના કરીને મા દુર્ગાનું આહ્વાન કરવું.

11 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ ઘટસ્થાપનાનું મુખ્ય મુહૂર્ત સવારે 6:35થી 10:29 વાગ્યા છે. અભિજિત મુહૂર્ત બપોરે 12:03થી 12:50 વાગ્યા સુધી છે.

નવરાત્રીની પૂજા માટે જરૂરી સામગ્રી

નવરાત્રીના પ્રથમ દિવસે ઘટસ્થાપના અને મા દુર્ગાની પૂજા માટે કેટલીક જરૂરી સામગ્રી પહેલેથી તૈયાર રાખવી જોઈએ. તેમાં માટીનું પાત્ર, સ્વચ્છ માટી, જવ, જળથી ભરેલો કળશ, નારિયેળ, કેરીનાં પાન, લાલ કપડું, કંકુ, હળદર, ચોખા, ફૂલ, ફૂલની માળા, અગરબત્તી, ધૂપ, દીવો, ઘી, કપાસની વાટ, સોપારી, સિક્કો, ફળ અને મીઠાઈ અથવા અન્ય પ્રસાદનો સમાવેશ થાય છે. પૂજા દરમિયાન માતાજીને ચુંદડી અર્પણ કરવા માટે લાલ ચુંદડી પણ રાખી શકાય છે. આ સામગ્રીથી ઘટસ્થાપના, માતાજીની પૂજા અને આરતી સરળતાથી કરી શકાય છે.

નવરાત્રીની પૂજા વિધિ

નવરાત્રીના પ્રથમ દિવસે વહેલી સવારે ઊઠીને સ્નાન કરો અને ઘરના પૂજાસ્થળની સફાઈ કરો. ત્યારબાદ માતાજીની મૂર્તિ અથવા તસવીર સ્થાપિત કરીને પૂજાસ્થળને ફૂલોથી સજાવો. પૂજા માટે લાલ કપડું, કળશ, નારિયેળ, કેરીનાં પાન, કંકુ, ચોખા, ફૂલ, દીવો, ધૂપ અને પ્રસાદ જેવી સામગ્રી તૈયાર રાખો.

ઘટસ્થાપના માટે માટીના પાત્રમાં સ્વચ્છ માટી ભરી જવ વાવવામાં આવે છે. ત્યારબાદ જળથી ભરેલા કળશ પર પરંપરા પ્રમાણે કેરીનાં પાન અને નારિયેળ સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. કળશની પૂજા કર્યા પછી મા દુર્ગાનું આહ્વાન કરીને દીવો પ્રગટાવો, કંકુ અને ફૂલ અર્પણ કરો તથા દુર્ગા ચાલીસા અથવા માતાજીના મંત્રોનો જાપ કરો. અંતે આરતી કરીને પ્રસાદ ધરાવો.

નવરાત્રીના બાકીના દિવસોમાં પણ સવાર-સાંજ માતાજીની પૂજા અને આરતી કરી શકાય છે. ભક્તો પોતાની શ્રદ્ધા અને કુટુંબની પરંપરા પ્રમાણે ઉપવાસ રાખે છે. કેટલાક લોકો નવ દિવસ સુધી અખંડ જ્યોત પ્રગટાવે છે, જ્યારે કેટલાક પરિવારોમાં અષ્ટમી અથવા નવમીના દિવસે વિશેષ પૂજા અને કન્યા પૂજન કરવામાં આવે છે.

નવરાત્રીનું ધાર્મિક મહત્ત્વ

નવરાત્રીના નવ દિવસ મા દુર્ગાનાં નવ સ્વરૂપોને સમર્પિત છે. ધાર્મિક માન્યતા પ્રમાણે માતાજીનાં આ સ્વરૂપો શક્તિ, સાહસ, જ્ઞાન, સમૃદ્ધિ અને કરુણાનું પ્રતીક છે. ભક્તો નવ દિવસ સુધી માતાજીની આરાધના કરીને સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિની પ્રાર્થના કરે છે.

નવરાત્રી સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક માન્યતા મુજબ મા દુર્ગાએ મહિષાસુર નામના રાક્ષસનો વધ કરીને સત્ય અને ધર્મની શક્તિ સ્થાપિત કરી હતી. તેથી આ પર્વને અનિષ્ટ પર શક્તિના વિજયના પ્રતીક તરીકે પણ જોવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં આ નવ દિવસ દરમિયાન ગરબા અને દાંડિયા દ્વારા માતાજીની ભક્તિ વ્યક્ત કરવામાં આવે છે. ગરબાની આસપાસ ફરવું અને દીવાની આરાધના કરવી એ ગુજરાતની આગવી સાંસ્કૃતિક ઓળખ બની ગઈ છે.