Nag Pancham 2026 Date in Gujarat: ગુજરાતમાં શ્રાવણ માસ દરમિયાન આવતા તહેવારોમાં નાગ પાંચમનું અનેરું ધાર્મિક મહત્વ છે. આ પવિત્ર દિવસે નાગ દેવતાની વિશેષ પૂજા-અર્ચના કરવામાં આવે છે. હિન્દુ સંસ્કૃતિમાં નાગને દેવતા સમાન ગણવામાં આવે છે અને તેમની આરાધના કરવાથી જીવનમાં સુખ-શાંતિ પ્રાપ્ત થાય તેવી માન્યતા છે. વર્ષ 2026માં ગુજરાતમાં આ પર્વની ઉજવણી ક્યારે થશે અને તેના શુભ મુહૂર્ત કયા છે, આ લેખમાં જાણો.
ગુજરાતમાં નાગ પાંચમ ક્યારે ઉજવાય છે?
ગુજરાતી કેલેન્ડર મુજબ, નાગ પાંચમનો તહેવાર શ્રાવણ મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની પાંચમના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. આ પર્વ ખાસ કરીને કૃષ્ણ જન્માષ્ટમીના બરાબર 3 દિવસ પહેલા આવે છે. અન્ય ભારતીય રાજ્યોમાં આ તહેવાર શ્રાવણ મહિનાના શુક્લ પક્ષની પાંચમે ઉજવાય છે, જે ગુજરાતની નાગ પાંચમ કરતાં લગભગ 15 દિવસ પહેલાં આવે છે. ઉત્તર ભારતમાં પૂર્ણિમંત કેલેન્ડર પ્રચલિત હોવાથી, ત્યાંના હિસાબે ગુજરાતની નાગ પાંચમ ભાદરવા મહિનામાં આવતી ગણાય છે.
વર્ષ 2026માં નાગ પાંચમની તારીખ અને શુભ મુહૂર્ત શું છે?
ગુજરાતમાં વર્ષ 2026માં નાગ પાંચમ 1 સપ્ટેમ્બર, મંગળવારના રોજ ઉજવાશે. પૂજા માટેનો સચોટ સમય અને તિથિની વિગતો નીચે મુજબ છે:
- નાગ પાંચમ પૂજા મુહૂર્ત: સવારે 07:41 વાગ્યાથી 08:53 વાગ્યા સુધી (સમયગાળો: 01 કલાક 12 મિનિટ)
- પાંચમ તિથિનો પ્રારંભ: 1 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ સવારે 07:41 વાગ્યે
- પાંચમ તિથિની પૂર્ણાહુતિ: 2 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ સવારે 06:12 વાગ્યે
નાગ પાંચમની પૂજા વિધિ કેવી રીતે કરવી?
- સવારે વહેલા ઊઠી, સ્નાન કરી સ્વચ્છ કપડાં ધારણ કરો.
- ઘરમાં પૂજા સ્થાન પર નાગ દેવતાની મૂર્તિ અથવા ચિત્ર સ્થાપિત કરો. જો મૂર્તિ ઉપલબ્ધ ન હોય, તો લોટમાંથી નાગની પ્રતિકૃતિ બનાવીને પણ પૂજા કરી શકાય છે.
- નાગ દેવતાને જળ, દૂધ, હળદર, રોલી, ચોખા (અક્ષત), ફૂલ અને મીઠાઈ અર્પણ કરો.
- પૂજા દરમિયાન 'ॐ नागदेवाय नमः' અથવા 'ॐ भुजंगेशाय विद्महे, सर्पराजाय धीमहि, तन्नो नागः प्रचोदयात्' મંત્રનો યથાશક્તિ જાપ કરો.
- અંતમાં નાગ પાંચમની વ્રત કથા સાંભળો અને નાગ દેવતાની આરતી ઉતારો.
ખાસ નોંધ: આ દિવસે સાપને સીધું દૂધ પીવડાવવાને બદલે, તેમના પ્રતીકને દૂધથી સ્નાન કરાવવું વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે, કારણ કે વાસ્તવિક સાપને દૂધ પીવડાવવાથી તેમના સ્વાસ્થ્યને નુકસાન થઈ શકે છે.
પૂજા દરમિયાન કયા મંત્રોનો જાપ કરવો જોઈએ?
सर्वे नागाः प्रीयन्तां मे ये केचित् पृथ्वीतले।
ये च हेलिमरीचिस्था येऽन्तरे दिवि संस्थिताः॥
ये नदीषु महानागा ये सरस्वतिगामिनः।
ये च वापीतडगेषु तेषु सर्वेषु वै नमः॥
અર્થ: પૃથ્વી, આકાશ, સ્વર્ગ, સૂર્યનાં કિરણો, સરોવર, કૂવા અને તળાવ વગેરે સ્થળોએ નિવાસ કરતા તમામ નાગ દેવતાઓ અમારા પર પ્રસન્ન થાય અને આશીર્વાદ આપે. અમે તે તમામ નાગ દેવતાઓને નમન કરીએ છીએ.
अनन्तं वासुकिं शेषं पद्मनाभं च कम्बलम्।
शङ्ख पालं धृतराष्ट्रं तक्षकं कालियं तथा॥
एतानि नव नामानि नागानां च महात्मनाम्।
सायङ्काले पठेन्नित्यं प्रातःकाले विशेषतः।
तस्य विषभयं नास्ति सर्वत्र विजयी भवेत्॥
અર્થ: અનંત, વાસુકી, શેષ, પદ્મનાભ, કંબલ, શંખપાલ, ધૃતરાષ્ટ્ર, તક્ષક અને કાલિય - આ 9 મહાન નાગ દેવતાઓનાં નામ છે. માન્યતા અનુસાર, જે વ્યક્તિ આ મંત્રનો દરરોજ સવારે અને સાંજે નિયમિત જાપ કરે છે, તેને કોઈપણ પ્રકારના ઝેરનો ભય રહેતો નથી અને જીવનના દરેક ક્ષેત્રે વિજય પ્રાપ્ત થાય છે.