Nag Panchami 2026 Gujarati Calendar: ગુજરાતમાં શ્રાવણ મહિનાનું ધાર્મિક દ્રષ્ટિકોણથી અનેરું મહત્વ છે. જન્માષ્ટમીના બરાબર 3 દિવસ પહેલાં શ્રાવણ વદ પંચમીના રોજ સમગ્ર રાજ્યમાં 'નાગ પંચમી' નો પવિત્ર તહેવાર શ્રદ્ધા અને ભક્તિભાવપૂર્વક ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ સર્પ દેવતાઓને સમર્પિત છે, જેમાં ભક્તો વ્રત-ઉપવાસ રાખીને વાસુકી, આદિશેષ અને અનંત જેવા નાગ દેવતાઓની વિશેષ પૂજા કરે છે. પરિવારની રક્ષા અને સુખ-સમૃદ્ધિ માટે ઉજવાતા આ પર્વની વર્ષ 2026 માં તારીખ, પૂજાનું શુભ મુહૂર્ત અને સરળ વિધિ નીચે મુજબ છે.
નાગ પાંચમ ક્યારે છે 2026? (Nag Panchami 2026 Date)
આ પણ વાંચો
ગુજરાતી અમાવસ્યાંત કેલેન્ડર અનુસાર, વર્ષ 2026 માં નાગ પંચમીનો તહેવાર 1 સપ્ટેમ્બર, મંગળવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે. પંચમી તિથિ અને પૂજાના સમયની વિસ્તૃત વિગતો આ પ્રમાણે છે:
પંચમી તિથિનો પ્રારંભ: 1 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ સવારે 07:41 વાગ્યે
પંચમી તિથિની પૂર્ણાહુતિ: 2 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ સવારે 06:12 વાગ્યે
નાગ પાંચમ પૂજા માટેનું શુભ મુહૂર્ત 2026 (Nag Panchami 2026 Puja Muhurat)
નાગ પંચમી પૂજાનું શુભ મુહૂર્ત: 1 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ સવારે 07:41 થી 08:53 વાગ્યા સુધી (કુલ સમયગાળો: 01 કલાક 12 મિનિટ)
નાગ પંચમી પૂજા સામગ્રી (Nag Panchami Puja Samagri List)
- નાગ દેવતાની માટી, ચાંદી કે પથ્થરની મૂર્તિ અથવા છબી
- અભિષેક માટે કાચું દૂધ, દહીં, દેશી ઘી, મધ, શેરડીનો રસ અને ગંગાજળ
- હળદર, ચંદન, કંકુ, રોલી, અક્ષત (ચોખા) અને અત્તર
- ફૂલ (ખાસ કરીને મંદારના ફૂલ), બિલ્વપત્ર, તુલસીના પાન, ધતુરા અને ભાંગ
- પંચ ફળ, સૂકા મેવા, દીવો, ધૂપ અને નૈવેદ્ય માટે ખીર
નાગ પાંચમ પૂજા વિધિ (Nag Panchami Puja Vidhi)
- સવારે સૂર્યોદય પહેલાં સ્નાન કરી સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરો અને વ્રત કરવાનો સંકલ્પ લો.
- ઘરના પૂજાસ્થળ પર નાગ દેવતાની મૂર્તિ કે ચિત્રની સ્થાપના કરો.
- નાગ દેવતાને કાચા દૂધ અને પવિત્ર જળથી સ્નાન કરાવો. ત્યારબાદ તેમને ચંદન, હળદર, કંકુ, અક્ષત અને ફૂલો અર્પણ કરો.
- આ દિવસે ઘરની સુરક્ષા માટે મુખ્ય દરવાજાની બંને બાજુ હળદર કે ચંદનથી નાગ દેવતાની પ્રતિકૃતિ બનાવવી અત્યંત શુભ મનાય છે.
- ભોગમાં નાગ દેવતાને ખીર અથવા સાબુદાણાની ખીચડી ધરાવો. (આ દિવસે તળેલો અને વધુ મીઠાવાળો ખોરાક ખાવાનું ટાળવું જોઈએ).
- અનંત, વાસુકિ, પદ્મ, મહાપદ્મ, તક્ષક, કુલેર, કર્કટ અને શંખ — આ 8 મુખ્ય નાગ દેવતાઓનું સ્મરણ કરી વ્રત કથાનું પઠન કરો.
નાગ પંચમીનું મહત્વ અને પૂજાના મંત્રો
ભગવાન શિવના ગળામાં નાગ દેવતા બિરાજમાન હોવાથી, આ દિવસે શિવજી અને નાગ દેવતા બંનેની આરાધના કરવામાં આવે છે. ગરુડ પુરાણ અનુસાર, આ દિવસે વ્રત કરવાથી અને બ્રાહ્મણોને જમાડવાથી 'કાલસર્પ દોષ' માંથી મુક્તિ મળે છે. પૂજા દરમિયાન નીચે આપેલા મંત્રોનો જાપ કરવો ફળદાયી માનવામાં આવે છે:
પ્રાર્થના મંત્ર: सर्वे नागाः प्रीयन्तां मे ये केचित् पृथ्वीतले।
ये च हेलिमरीचिस्था येऽन्तरे दिवि संस्थिताः॥
ये नदीषु महानागा ये सरस्वतिगामिनः।
ये च वापीतडगेषु तेषु सर्वेषु वै नमः॥
અર્થ: પૃથ્વી, આકાશ, સ્વર્ગ, સૂર્યનાં કિરણો, સરોવર, કૂવા અને તળાવ વગેરેમાં વસતા તમામ નાગ દેવતાઓ અમારા પર પ્રસન્ન થાય અને આશીર્વાદ આપે. અમે તે સૌને નમન કરીએ છીએ.
રક્ષા મંત્ર: अनन्तं वासुकिं शेषं पद्मनाभं च कम्बलम्।
शङ्ख पालं धृतराष्ट्रं तक्षकं कालियं तथा॥
एतानि नव नामानि नागानां च महात्मनाम्।
सायङ्काले पठेन्नित्यं प्रातःकाले विशेषतः।
तस्य विषभयं नास्ति सर्वत्र विजयी भवेत्॥
અર્થ: અનંત, વાસુકી, શેષ, પદ્મનાભ, કંબલ, શંખપાલ, ધૃતરાષ્ટ્ર, તક્ષક અને કાલિય - આ 9 મહાન નાગ દેવતાઓનાં નામ છે. જે વ્યક્તિ સવાર-સાંજ આ મંત્રનો જાપ કરે છે, તેને ઝેરનો ભય રહેતો નથી અને દરેક ક્ષેત્રમાં વિજય મળે છે.