Kevda Trij 2026 Date in Gujarat: હિંદુ ધર્મમાં કેવડા ત્રીજ (જેને હરતાલિકા ત્રીજ પણ કહેવાય છે) નું વ્રત ખૂબ જ પવિત્ર અને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે સુહાગિન મહિલાઓ પોતાના પતિના દીર્ઘાયુષ્ય અને સુખી દાંપત્ય જીવન માટે આખો દિવસ નિર્જળા વ્રત રાખે છે. બીજી તરફ, અવિવાહિત યુવતીઓ પણ યોગ્ય અને મનગમતા જીવનસાથીની પ્રાપ્તિ માટે ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીની વિશેષ આરાધના કરે છે. વર્ષ 2026 માં આ વ્રત 14 સપ્ટેમ્બરના રોજ રાખવામાં આવશે.
કેવડા ત્રીજ 2026 ની સાચી તારીખ કઈ છે?
વૈદિક પંચાંગ અનુસાર, ભાદરવા સુદ પક્ષની તૃતીયા તિથિ બે દિવસમાં વિભાજિત થતી હોવાથી કેવડા ત્રીજના વ્રતની તારીખને લઈને મૂંઝવણ થઈ શકે છે. પંચાંગ મુજબ તૃતીયા તિથિનો પ્રારંભ 13 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ સવારે 7:08 વાગ્યે થશે અને તેનું સમાપન 14 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ સવારે 7:06 વાગ્યે થશે. હિંદુ ધાર્મિક માન્યતાઓ અને વ્રત-તહેવારોના નિયમ અનુસાર, સૂર્યોદય સમયે જે તિથિ હોય તેને એટલે કે 'ઉદયતિથિ'ને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે. તેથી શાસ્ત્રોક્ત નિયમો અનુસાર, વર્ષ 2026માં કેવડા ત્રીજનું વ્રત 14 સપ્ટેમ્બર 2026, સોમવારના રોજ રાખવું યોગ્ય રહેશે.
કેવડા ત્રીજ 2026 પૂજાનું શુભ મુહૂર્ત અને સમય
કેવડા ત્રીજના દિવસે વહેલી સવારે ભગવાન શિવ અને દેવી પાર્વતીની પૂજાનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ માનવામાં આવે છે. 14 સપ્ટેમ્બરના રોજ પ્રાતઃકાળ પૂજા માટેનો શુભ મુહૂર્ત સવારે 6:26 વાગ્યાથી 7:06 વાગ્યા સુધી રહેશે, એટલે કે ભક્તોને સવારની પૂજા માટે કુલ 41 મિનિટનો સમય મળશે. જો કોઈ અનિવાર્ય કારણસર સવારે પૂજા કરવી શક્ય ન બને, તો સાંજના સમયે પ્રદોષકાળમાં પણ ભગવાન શિવ અને દેવી પાર્વતીની વિધિપૂર્વક પૂજા કરી શકાય છે.
કેવડા ત્રીજનું ધાર્મિક મહત્વ અને પૌરાણિક કથા
પૌરાણિક કથા અનુસાર, માતા પાર્વતીએ ભગવાન શિવને પતિ સ્વરૂપે પામવા માટે ઘનઘોર જંગલમાં જઈને કઠોર તપસ્યા કરી હતી. તેમની આ અડગ ભક્તિ અને તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને મહાદેવે તેમને પત્ની તરીકે સ્વીકાર્યા હતા.
આ તહેવાર ઉત્તર ભારતમાં 'હરતાલિકા ત્રીજ' તરીકે પણ ઓળખાય છે. 'હરતાલિકા' શબ્દ બે શબ્દોના સંયોજનથી બનેલો છે: 'હરત' એટલે કે અપહરણ અને 'આલિકા' એટલે કે સ્ત્રી મિત્ર અથવા સખી. કથા મુજબ, દેવી પાર્વતીના પિતા તેમની ઇચ્છા વિરુદ્ધ તેમના લગ્ન ભગવાન વિષ્ણુ સાથે કરાવવા માંગતા હતા. આ પરિસ્થિતિમાંથી બચાવવા માટે માતા પાર્વતીની સખી તેમને ગુપ્ત રીતે જંગલમાં લઈ ગઈ હતી. ત્યારથી આ પવિત્ર દિવસે વ્રત રાખવાની પરંપરા શરૂ થઈ, જેમાં દેવી ગૌરી અને શિવજીના આશીર્વાદ મેળવવામાં આવે છે.
કેવડા ત્રીજ પૂજા વિધિ અને વ્રતના મુખ્ય નિયમો
કેવડા ત્રીજનું વ્રત કરનાર મહિલાઓએ નીચે મુજબની વિધિ અને નિયમોનું પાલન કરવું જોઈએ:
- સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કર્યા બાદ સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરી વ્રત અને પૂજાનો સંકલ્પ લેવો.
- પૂજા સ્થાન પર માટી અથવા શુદ્ધ રેતીમાંથી ભગવાન શિવ, માતા પાર્વતી અને વિઘ્નહર્તા ગણેશજીની અસ્થાયી પ્રતિમાઓ બનાવવી.
- ભગવાનને ફળ, ફૂલ, બીલીપત્ર, ધતૂરો, મીઠાઈ તેમજ દેવી પાર્વતીને શણગારની (સુહાગની) સામગ્રી અર્પણ કરવી.
- પૂજા દરમિયાન કેવડા ત્રીજની વ્રત કથાનું પઠન કરવું અથવા સાંભળવી.
- આ દિવસે રાત્રિ જાગરણનું પણ વિશેષ મહત્વ છે.
- મહિલાઓ આખો દિવસ અને રાત નિર્જળા (જળ વગરનું) વ્રત રાખે છે અને બીજા દિવસે સવારે વિધિપૂર્વક પૂજા કર્યા બાદ જ વ્રતના પારણા કરે છે.