Gujarati New Year (Bestu Varas) 2026 Date: ગુજરાતમાં દિવાળીનો ઝળહળતો તહેવાર પૂર્ણ થતાં જ લોકોમાં નવા વર્ષના આગમનનો અનેરો ઉત્સાહ જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે વિક્રમ સંવત વર્ષની શરૂઆત ચૈત્ર મહિનાથી થાય છે, પરંતુ ગુજરાતમાં કારતક સુદ એકમ એટલે કે દિવાળીના બરાબર બીજા દિવસે 'ગુજરાતી નવું વર્ષ' અથવા 'બેસતું વર્ષ' ઉજવવાની વિશેષ પરંપરા છે. આ દિવસે સમગ્ર ગુજરાતમાં લોકો હર્ષ અને ઉલ્લાસ સાથે એકબીજાને મળીને નવા વર્ષની શુભેચ્છાઓ પાઠવે છે અને નવી શરૂઆતનું સ્વાગત કરે છે. વર્ષ 2026 માં ગુજરાતી નવું વર્ષ ક્યારે છે, તેના શુભ મુહૂર્ત કયા છે અને તેનું પૌરાણિક મહત્વ શું છે, તેની વિગતવાર માહિતી આ લેખમાં જાણો.
ગુજરાતી નવું વર્ષ 2026 તારીખ
વિક્રમ સંવત કેલેન્ડર મુજબ, ગુજરાતી નવું વર્ષ કારતક મહિનાના શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદા (એકમ) તિથિના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026 માં આ પ્રતિપદા તિથિ 9 નવેમ્બરના રોજ બપોરે 12:31 વાગ્યે શરૂ થશે અને તેનું સમાપન 10 નવેમ્બરના રોજ બપોરે 02:00 વાગ્યે થશે. હિન્દુ ધર્મમાં સૂર્યોદય સમયની ઉદયાતિથિનું વિશેષ મહત્વ હોવાથી, આ વર્ષે ગુજરાતી નવું વર્ષ 10 નવેમ્બર 2026, મંગળવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે. આ ઐતિહાસિક દિવસથી ગુજરાતભરમાં વિક્રમ સંવત 2083 નો શુભારંભ થશે.
ગુજરાતી નવું વર્ષ 2026 શુભ મુહૂર્ત
- બ્રહ્મ મુહૂર્ત: સવારે 05:07 થી 05:58 સુધી
- પ્રાતઃ સંધ્યા: સવારે 05:33 થી 06:50 સુધી
- અભિજિત મુહૂર્ત: બપોરે 12:01 થી 12:46 સુધી
- વિજય મુહૂર્ત: બપોરે 02:15 થી 02:59 સુધી
- ગોધૂલી મુહૂર્ત: સાંજે 05:57 થી 06:23 સુધી
- સાયાહ્ન સંધ્યા: સાંજે 05:57 થી 07:14 સુધી
- અમૃત કાલ: બપોરે 12:14 થી 01:59 (11 નવેમ્બરની મધ્યરાત્રિ) સુધી
- નિશિતા મુહૂર્ત: રાત્રે 11:58 થી 12:49 (11 નવેમ્બર) સુધી
વેપારીઓ માટે ચોપડા પૂજનનું મહત્વ
ગુજરાતી નવું વર્ષ વેપારી વર્ગ માટે અત્યંત વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. દિવાળી અને નવા વર્ષના સંધ્યાકાળે વેપારીઓ પોતાના જૂના હિસાબી ચોપડાઓ બંધ કરે છે અને નવા નાણાકીય વર્ષ માટે નવા ચોપડા ખોલે છે. આ વિધિને 'ચોપડા પૂજન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. નવા ચોપડા પર કંકુથી 'શુભ' અને 'લાભ' લખવામાં આવે છે તથા દેવી લક્ષ્મી અને માતા સરસ્વતીની વિશેષ પૂજા કરીને આગામી વર્ષ નફાકારક અને સમૃદ્ધ રહે તેવી પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં મોટાભાગના વ્યવસાયો દિવાળી પછી બંધ રહે છે અને 'લાભ પાંચમ' ના દિવસે વિધિવત રીતે ફરીથી શરૂ થાય છે.
બેસતા વર્ષ સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક કથા અને ઇતિહાસ
ગુજરાતી નવા વર્ષને 'વર્ષા-પ્રતિપદા' અથવા 'પડવા' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ તહેવારનો ઐતિહાસિક અને ધાર્મિક સંબંધ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ અને ગોવર્ધન પર્વત સાથે જોડાયેલો છે. પૌરાણિક લોકકથા અનુસાર, ગોકુળના લોકો વરસાદના દેવતા ઇન્દ્રની પૂજા કરતા હતા. ભગવાન શ્રી કૃષ્ણએ તેમને સમજાવ્યું કે તેમનો વાસ્તવિક ધર્મ પ્રકૃતિ, ખેતી અને પશુઓનું રક્ષણ કરવાનો છે. તેમણે લોકોને ઇન્દ્રદેવના બદલે ગોવર્ધન પર્વત અને ગાયોની પૂજા કરવા પ્રેરિત કર્યા.
પોતાની પૂજા બંધ થવાથી ક્રોધિત થયેલા ઇન્દ્રદેવે ગોકુળ પર સતત 7 દિવસ અને 7 રાત સુધી ભારે વરસાદ વરસાવ્યો. ત્યારે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણએ પોતાની ટચલી આંગળી પર ગોવર્ધન પર્વત ઉઠાવીને તમામ ગ્રામજનો અને પશુઓને આશ્રય આપ્યો હતો. અંતે, ઇન્દ્રદેવને પોતાની ભૂલનો અહેસાસ થયો અને તેમણે ભગવાનની માફી માંગી. આ ઐતિહાસિક ઘટના બાદ ગોવર્ધન પૂજાની પરંપરા શરૂ થઈ અને આ દિવસને નવા વર્ષ તરીકે ઉજવવાની શરૂઆત થઈ.
લોકો બેસતા વર્ષની ઉજવણી કેવી રીતે કરે છે?
નવા વર્ષના પવિત્ર દિવસે લોકો વહેલી સવારે ઊઠીને ઘરની સાફ-સફાઈ અને સજાવટ કરે છે. નવા વસ્ત્રો ધારણ કરીને મંદિરમાં ઈશ્વરના દર્શન કરવા જાય છે. ત્યારબાદ, લોકો પોતાના સગા-સંબંધીઓ અને મિત્રોના ઘરે જઈને મીઠાઈઓ અને ફરસાણની આપ-લે કરે છે તથા એકબીજાને 'નૂતન વર્ષાભિનંદન' કહીને નવા વર્ષની હાર્દિક શુભેચ્છાઓ પાઠવે છે.