Dussehra 2026: દશેરા એટલે કે વિજયાદશમીના દિવસે દેશભરમાં રાવણ દહન કરવામાં આવે છે. આ દિવસે રાવણના પૂતળાનું દહન કરીને અનિષ્ટ પર સત્ય અને અધર્મ પર ધર્મના વિજયની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે રાવણ દહન માટે દશેરાનો દિવસ જ કેમ પસંદ કરવામાં આવ્યો છે? તેની પાછળ રામાયણની કથા અને ધાર્મિક માન્યતા જોડાયેલી છે.
દશેરાના દિવસે રાવણ દહન કેમ કરવામાં આવે છે?
હિંદુ ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ભગવાન શ્રીરામે આશ્વિન મહિનાના શુક્લ પક્ષની દશમી તિથિએ લંકાપતિ રાવણનો વધ કર્યો હતો. રાવણે માતા સીતાનું અપહરણ કર્યું હતું, ત્યારબાદ ભગવાન શ્રીરામે વાનરસેના અને લક્ષ્મણજીની મદદથી લંકા પર ચઢાઈ કરી હતી. લાંબા યુદ્ધ બાદ ભગવાન રામે રાવણનો વધ કરીને માતા સીતાને મુક્ત કરાવ્યાં હતાં.
આ માન્યતાને કારણે દશેરાને વિજયાદશમી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. 'વિજયાદશમી'નો અર્થ થાય છે દશમીના દિવસે મળેલો વિજય. આ દિવસ ભગવાન શ્રીરામની જીત અને સત્યની શક્તિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. તેથી દર વર્ષે દશેરાના દિવસે રાવણ, તેના ભાઈ કુંભકર્ણ અને પુત્ર મેઘનાદનાં પૂતળાંનું દહન કરવામાં આવે છે.
રાવણ દહન શું સંદેશ આપે છે?
રાવણ દહન માત્ર એક ધાર્મિક પરંપરા નથી, પરંતુ તેની સાથે નૈતિક સંદેશ પણ જોડાયેલો છે. રામાયણની કથામાં રાવણ વિદ્વાન અને શક્તિશાળી હોવા છતાં તેના અહંકાર અને ખોટા નિર્ણયો તેના પતનનું કારણ બન્યા હતા. બીજી તરફ, ભગવાન શ્રીરામને સત્ય, ધર્મ, મર્યાદા અને ન્યાયના પ્રતીક તરીકે જોવામાં આવે છે. રાવણના પૂતળાનું દહન કરીને લોકોને અહંકાર, ક્રોધ, લોભ અને અન્યાય જેવી ખરાબ વૃત્તિઓનો ત્યાગ કરવાનો સંદેશ આપવામાં આવે છે. આ પરંપરા યાદ અપાવે છે કે વ્યક્તિ પાસે ગમે તેટલી શક્તિ કે જ્ઞાન હોય, પરંતુ તેનો ઉપયોગ ખોટા માર્ગે કરવામાં આવે તો તેનું પરિણામ નુકસાનકારક બની શકે છે.
દશેરા અને વિજયાદશમીનું મહત્ત્વ
દશેરા ભારતના વિવિધ ભાગોમાં અલગ-અલગ પરંપરાઓ સાથે ઉજવવામાં આવે છે. ઉત્તર ભારતના અનેક વિસ્તારોમાં રામલીલાનું આયોજન કરીને રાવણ દહન કરવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં નવરાત્રીના નવ દિવસ માતાજીની આરાધના કર્યા બાદ વિજયાદશમીની ઉજવણી થાય છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં આ દિવસે શસ્ત્રપૂજા, વાહનપૂજા અને નવા કાર્યની શરૂઆત કરવાની પરંપરા પણ છે.
આમ, દશેરા આપણને શીખવે છે કે જીવનમાં મુશ્કેલીઓ અને પડકારો ગમે તેટલા મોટા હોય, પરંતુ સત્ય, ધીરજ અને ધર્મના માર્ગે ચાલવાનું મહત્ત્વ હંમેશાં જળવાઈ રહે છે.