World Heart Day 2026: દર વર્ષે 29 સપ્ટેમ્બરે World Heart Day મનાવવામાં આવે છે. તેનો હેતુ હૃદય અને રક્તવાહિનીઓ સાથે જોડાયેલી બીમારીઓ અંગે લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે. World Heart Federationની 2026ની કેમ્પેન “Don’t Miss a Beat” માં હાર્ટ ડિસીઝના સંકેતો ઓળખવા અને હૃદયની કાળજી લેવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
હાર્ટની તંદુરસ્તી માત્ર ઉંમર કે વારસાગત કારણો પર આધારિત નથી. રોજિંદી જીવનશૈલીની કેટલીક આદતો પણ બ્લડ પ્રેશર, બ્લડ શુગર, કોલેસ્ટ્રોલ અને વજન જેવા પરિબળોને અસર કરી શકે છે. WHO મુજબ અનહેલ્ધી ડાયટ, શારીરિક નિષ્ક્રિયતા અને તમાકુનું સેવન હાર્ટ ડિસીઝ તથા સ્ટ્રોકના મહત્વના વર્તણૂકીય જોખમી પરિબળો છે.
લાંબો સમય બેસી રહેવાની આદત
આજકાલ ઓફિસ વર્ક, મોબાઇલ અને કમ્પ્યુટરના કારણે ઘણા લોકો કલાકો સુધી એક જ જગ્યાએ બેસી રહે છે. શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ હાર્ટ ડિસીઝના જોખમ સાથે જોડાયેલો છે. નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ હાર્ટ હેલ્થ જાળવવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. તેથી દિવસ દરમિયાન લાંબા સમય સુધી સતત બેસી રહેવાને બદલે વચ્ચે-વચ્ચે ઊભા થવું અને ચાલવાની આદત રાખવી જરૂરી છે.
ખાવામાં વધુ મીઠું, તેલ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ
રોજિંદા ખોરાકમાં વધારે મીઠું, સેચ્યુરેટેડ ફેટ, ટ્રાન્સ ફેટ અને ઓછા ફળ-શાકભાજીનો સમાવેશ હાર્ટ માટે યોગ્ય માનવામાં આવતો નથી. આવા ખોરાકથી વજન, બ્લડ પ્રેશર અને અન્ય મેટાબોલિક જોખમો પર અસર થઈ શકે છે. WHO હાર્ટ હેલ્થ માટે મીઠાનું પ્રમાણ ઘટાડવા તથા ફળ અને શાકભાજી સહિત સંતુલિત આહાર લેવા પર ભાર મૂકે છે.
ધૂમ્રપાન અને તમાકુને સામાન્ય ન માનશો
ધૂમ્રપાન અને તમાકુનું સેવન હાર્ટ માટે મહત્વનું જોખમ પરિબળ છે. તમાકુ છોડવું હૃદય અને સમગ્ર સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક બની શકે છે. World Heart Federation પણ હાર્ટ ડિસીઝના જોખમને ઘટાડવા માટે તમાકુથી દૂર રહેવાને મહત્વની બાબત ગણાવે છે.
બ્લડ પ્રેશર ચેક ન કરાવવાની ભૂલ
હાઈ બ્લડ પ્રેશર ઘણીવાર કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણ આપતું નથી, જેના કારણે વ્યક્તિને પોતાના બ્લડ પ્રેશર વિશે જાણ ન હોય તે શક્ય છે. લાંબા સમય સુધી અનિયંત્રિત હાઈ બ્લડ પ્રેશર હાર્ટ ડિસીઝ, હાર્ટ ફેલ્યોર અને સ્ટ્રોક જેવા ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમો સાથે જોડાયેલું છે. તેથી સમયાંતરે બ્લડ પ્રેશર ચેક કરાવવું અને રિપોર્ટમાં અસામાન્યતા હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.
સતત સ્ટ્રેસ અને અનિયમિત જીવનશૈલી
લાંબા સમયનો સ્ટ્રેસ પણ હાર્ટ હેલ્થ સાથે જોડાયેલા જોખમી પરિબળોમાં સામેલ છે. World Heart Federation મુજબ હાર્ટ હેલ્થ પર અસર કરતા પરિબળોમાં સ્ટ્રેસ ઉપરાંત ડાયાબિટીસ, હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ, સ્થૂળતા, શારીરિક નિષ્ક્રિયતા અને તમાકુનો સમાવેશ થાય છે.
હાર્ટ હેલ્ધી રાખવા માટે શું ધ્યાન રાખવું?
હાર્ટને સ્વસ્થ રાખવા માટે કોઈ એક જ આદત બદલવી પૂરતી નથી. સંતુલિત આહાર, નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ, તમાકુથી દૂર રહેવું અને બ્લડ પ્રેશર, બ્લડ શુગર તથા કોલેસ્ટ્રોલ જેવા હેલ્થ પેરામીટર્સ પર નજર રાખવી જરૂરી છે. જો કોઈ વ્યક્તિને પહેલેથી હાર્ટ સંબંધિત બીમારી, ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અથવા હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ પ્રમાણે સારવાર અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરવો જોઈએ.