FSSAI analogue paneer rule: બજારમાં મળતા દરેક પનીર એકસરખા નથી હોતા. ઘણી વખત ગ્રાહકો અસલી પનીર સમજીને એનાલોગ પનીર ખરીદી લેતા હોય છે. હવે ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને માનક પ્રાધિકરણ (FSSAI)એ આ ગૂંચવણ દૂર કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. નવા નિયમ મુજબ હવે એનાલોગ પનીરની પેકેજિંગ પર માત્ર પનીર લખી શકાશે નહીં, જેથી ગ્રાહકોને ખરીદી સમયે સાચી માહિતી મળી શકે.
FSSAIએ શું બદલાવ કર્યો?
FSSAI દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી નવી સૂચના અનુસાર ડેરી કેટેગરીમાં નોંધાયેલા અથવા લાઇસન્સ ધરાવતા એનાલોગ ઉત્પાદનો માટે ‘પનીર’ શબ્દનો ઉપયોગ બંધ કરવો પડશે. હવે આવા ઉત્પાદનોના લેબલ પર સ્પષ્ટ રીતે ‘Analogue’ અથવા ‘Analog Product’ લખવું ફરજિયાત રહેશે.
આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરાતાં અટકાવવાનો છે. ઘણી વખત લોકો એનાલોગ પનીરને અસલી પનીર માનીને ખરીદી લેતા હતા, પરંતુ હવે પેકેટ પર સ્પષ્ટ માહિતી હોવાથી બંને વચ્ચેનો તફાવત સમજવો સરળ બનશે.
એનાલોગ પનીર શું હોય છે?
એનાલોગ પનીર દેખાવમાં અસલી પનીર જેવું લાગે છે, પરંતુ તે સંપૂર્ણપણે દૂધમાંથી બનાવવામાં આવતું નથી. તેને બનાવવા માટે દૂધની ચરબી અને દૂધના ઘન પદાર્થોની જગ્યાએ વેજીટેબલ ઓઇલ, સ્ટાર્ચ, ઇમલ્સિફાયર અને અન્ય ફૂડ એડિટિવ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
ઘણા કિસ્સાઓમાં તેમાં પામ ઓઇલ જેવા વનસ્પતિ તેલ ઉમેરવામાં આવે છે. ઉપરાંત સ્ટેબિલાઇઝર અને આર્ટિફિશિયલ ફ્લેવર ઉમેરીને તેને અસલી પનીર જેવો આકાર અને ટેક્સચર આપવામાં આવે છે. તેથી સામાન્ય ગ્રાહક માટે બંને વચ્ચેનો તફાવત ઓળખવો મુશ્કેલ બની જાય છે.
અસલી પનીર અને એનાલોગ પનીરમાં શું તફાવત?
ભારતીય ચિકિત્સા સંશોધન પરિષદ (ICMR) મુજબ 100 ગ્રામ અસલી પનીરમાં અંદાજે 256 કેલરી, 18.3 ગ્રામ પ્રોટીન, 20.8 ગ્રામ ચરબી, 480 મિલિગ્રામ કેલ્શિયમ અને અન્ય જરૂરી પોષક તત્ત્વો હોય છે. બીજી તરફ એનાલોગ પનીરની પોષક ગુણવત્તા તેમાં વપરાયેલા ઘટકો પર આધાર રાખે છે. સામાન્ય રીતે તેમાં 250થી 320 કેલરી, 6થી 15 ગ્રામ પ્રોટીન, 18થી 25 ગ્રામ ચરબી અને 5થી 15 ગ્રામ કાર્બોહાઇડ્રેટ હોઈ શકે છે. એટલે કે અસલી પનીરની સરખામણીએ તેમાં પ્રોટીન અને પોષક તત્ત્વોની માત્રા ઓછી હોઈ શકે છે.
એનાલોગ પનીર કેવી રીતે ઓળખશો?
એનાલોગ પનીર ઓળખવાની કેટલીક સરળ રીતો છે. સૌથી પહેલા પેકેટ પર આપેલી ઇન્ગ્રિડિયન્ટ લિસ્ટ તપાસો. જો તેમાં વેજીટેબલ ઓઇલ, સ્ટાર્ચ અથવા ઇમલ્સિફાયર જેવા ઘટકો લખેલા હોય તો તે એનાલોગ પનીર હોઈ શકે છે.
ઉપરાંત પનીરને આંગળીઓ વચ્ચે દબાવવાથી પણ તફાવત જાણી શકાય છે. અસલી પનીર સરળતાથી ભૂકો થવા લાગે છે, જ્યારે એનાલોગ પનીર વધુ લચીલું રહે છે અને તરત તૂટતું નથી. સ્ટાર્ચની હાજરી ચકાસવા માટે આયોડીન ટેસ્ટ પણ ઉપયોગી માનવામાં આવે છે. જો પનીરનો રંગ બદલાય તો તેમાં સ્ટાર્ચ હોવાની શક્યતા વધી જાય છે.