Which is healthier banana chips or potato chips: શ્રાવણ મહિનામાં ઘણા લોકો ઉપવાસ અને ફરાળ કરતા હોય છે. ઉપવાસ દરમિયાન વચ્ચે ભૂખ લાગે ત્યારે ફળ, મખાના, સાબુદાણા કે વેફર જેવા વિકલ્પો ખાવામાં આવે છે. ખાસ કરીને કેળાની વેફર અને બટાકાની વેફર લોકોમાં ખૂબ લોકપ્રિય છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે આ બંનેમાંથી સ્વાસ્થ્ય માટે કયો વિકલ્પ વધુ યોગ્ય છે? ઘણા લોકો એવું માને છે કે કેળામાંથી બનેલી વેફર હોવાથી તે બટાકાની વેફર કરતાં આપમેળે હેલ્ધી હશે. પરંતુ માત્ર મુખ્ય સામગ્રી જોવાથી નિર્ણય કરી શકાય નહીં. વેફર કયા તેલમાં બની છે, તેમાં કેટલું મીઠું ઉમેરાયું છે અને તમે કેટલી માત્રામાં ખાઈ રહ્યા છો, આ બાબતો પણ એટલી જ મહત્વની છે.
કેળાની વેફર ખાવાથી શું ફાયદો?
કેળામાં ફાઇબર સહિત કેટલાક પોષક તત્વો જોવા મળે છે. તેથી જો કેળાની વેફર ઓછા તેલમાં અને મર્યાદિત મીઠા સાથે તૈયાર કરવામાં આવી હોય તો ઉપવાસ દરમિયાન તેને થોડી માત્રામાં લઈ શકાય છે. જોકે બજારમાં મળતી ઘણી કેળાની વેફર વધારે તેલમાં તળેલી અને મીઠાવાળી હોય છે. આવી સ્થિતિમાં માત્ર કેળામાંથી બનેલી છે એટલા માટે તેને વધુ પ્રમાણમાં ખાવી યોગ્ય નથી.
બટાકાની વેફર પણ આપી શકે છે એનર્જી
બટાકામાં કાર્બોહાઇડ્રેટનું પ્રમાણ હોય છે, જે શરીરને ઊર્જા આપવામાં મદદ કરે છે. તેથી ઉપવાસ દરમિયાન બટાકામાંથી બનેલી વસ્તુ મર્યાદિત પ્રમાણમાં લેવાથી થોડા સમય માટે પેટ ભરેલું લાગવા સાથે ઊર્જા પણ મળી શકે છે. પરંતુ બટાકાની વેફર જો વધારે તેલમાં તળેલી હોય અથવા તેમાં મીઠું વધારે નાખવામાં આવ્યું હોય તો તેનું વારંવાર સેવન કરવું યોગ્ય નથી.
વેફર કઈ વસ્તુમાંથી બની છે તેના કરતાં બનાવવાની રીત મહત્વની
કેળું કે બટાકું આ બંનેમાંથી કઈ વસ્તુ પસંદ કરવી એના કરતાં વેફર કેવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવી છે તે વધારે મહત્વનું છે. ઉદાહરણ તરીકે, વધારે તેલમાં તળેલી કેળાની વેફર કરતાં ઓછી તેલમાં તૈયાર કરેલી બટાકાની વેફર કેટલાક સંજોગોમાં વધુ યોગ્ય વિકલ્પ બની શકે છે. એટલે વેફર પસંદ કરતી વખતે માત્ર તેના નામ કે મુખ્ય ઘટક પર ધ્યાન ન આપવું જોઈએ.
સિંધવ મીઠું હોય તો પણ પ્રમાણનું ધ્યાન રાખો
ઉપવાસ દરમિયાન સામાન્ય મીઠાની જગ્યાએ સિંધવ મીઠું અથવા રોક સોલ્ટનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. પરંતુ તેનો અર્થ એવો નથી કે સિંધવ મીઠું વધુ પ્રમાણમાં લઈ શકાય. વેફરમાં મીઠું કેટલું છે તેનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. વધુ પડતા સોડિયમના સેવનથી શરીરમાં પાણી જળવાઈ રહેવાની સમસ્યા થઈ શકે છે અને કેટલાક લોકો માટે તે બ્લડ પ્રેશર સાથે પણ સંબંધિત હોઈ શકે છે.
ઉપવાસમાં વેફર કેટલી ખાવી?
કેળાની હોય કે બટાકાની, વેફરનું સેવન મર્યાદિત રાખવું વધુ સારું છે. વારંવાર મોટી મુઠ્ઠી ભરીને વેફર ખાવાની ટેવ ન રાખવી જોઈએ. જો ઉપવાસ દરમિયાન વારંવાર ભૂખ લાગતી હોય તો વેફર ઉપરાંત તાજાં ફળ, દહીં, દૂધ, મખાના અથવા મર્યાદિત પ્રમાણમાં ડ્રાયફ્રૂટ્સ જેવા વિકલ્પો પણ લઈ શકાય છે. આ વિકલ્પોથી આહારમાં વધુ પોષક તત્વો સામેલ કરી શકાય છે.
ઘરે બનાવેલી વેફર બની શકે છે વધુ સારો વિકલ્પ
ઉપવાસમાં વેફર ખાવાની ઇચ્છા હોય તો શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેને ઘરે તૈયાર કરવી વધુ યોગ્ય રહે છે. કેળા અથવા બટાકાની પાતળી સ્લાઇસ બનાવીને ઓછા તેલમાં તૈયાર કરી શકાય છે અને જરૂર મુજબ થોડું સિંધવ મીઠું ઉમેરી શકાય છે. ઘરે બનાવવાથી તેલ અને મીઠાની માત્રા પર તમારું નિયંત્રણ રહે છે. આ કારણે બજારમાં મળતી વધુ તેલ અને મીઠાવાળી વેફર કરતાં ઘરેલું વર્ઝન વધુ યોગ્ય પસંદગી બની શકે છે.
કેળાની વેફર કે બટાકાની વેફર, કઈ પસંદ કરવી?
જો બંને પ્રકારની વેફર વધારે તેલ અને મીઠાથી તૈયાર કરવામાં આવી હોય તો માત્ર કેળાની વેફર છે એટલે તેને હેલ્ધી કહી શકાય નહીં. બીજી તરફ, મર્યાદિત તેલ અને મીઠાથી તૈયાર કરેલી કેળાની વેફર થોડી સારી પસંદગી બની શકે છે. આથી ઉપવાસમાં વેફર પસંદ કરતી વખતે પ્રમાણ, તેલ અને મીઠું આ ત્રણ બાબતો સૌથી પહેલાં ધ્યાનમાં રાખો. શક્ય હોય ત્યાં સુધી વેફરની જગ્યાએ ફળ, મખાના, દહીં કે અન્ય પૌષ્ટિક ફરાળી વિકલ્પોને પ્રાથમિકતા આપવી વધુ સારું છે.
નોંધ: આ સામાન્ય પોષણ સંબંધિત માહિતી છે. કોઈ ચોક્કસ સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા હોય અથવા વિશેષ આહારનું પાલન કરતા હોવ તો ડાયેટિશિયન કે હેલ્થ એક્સપર્ટની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.