Morning tiredness reason: ઘણા લોકોને સવારે 7થી 8 કલાકની ઊંઘ લીધા પછી પણ જાગતાની સાથે થાક, ઊંઘ અને શરીરમાં ભારેપણું અનુભવાય છે. આવું હંમેશા ઊંઘ ઓછી થવાને કારણે જ થાય એવું નથી. સંશોધન મુજબ, ઊંઘમાંથી જાગવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન થોડા સમય માટે મગજ અને શરીર સંપૂર્ણ રીતે સક્રિય ન થાય તો Sleep Inertia જેવી સ્થિતિ અનુભવાઈ શકે છે.
8 કલાક ઊંઘ્યા પછી પણ સવારે થાક લાગવાનું કારણ શું?
શું છે Sleep Inertia?
Sleep Inertia એટલે ઊંઘમાંથી જાગ્યા પછી થોડા સમય માટે અનુભવાતી સુસ્તી, ઊંઘ, ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મુશ્કેલી અથવા મગજ ધીમું કામ કરતું હોય તેવી લાગણી. સંશોધનમાં તેને sleep-to-wake transition એટલે કે ઊંઘમાંથી જાગવાની પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલી સ્થિતિ તરીકે વર્ણવવામાં આવી છે. સામાન્ય રીતે જાગ્યા પછી સમય પસાર થવાની સાથે તેની અસર ઓછી થતી જાય છે.
ગાઢ ઊંઘમાંથી અચાનક જાગવાથી
રાત્રે ઊંઘ દરમિયાન શરીર અલગ-અલગ sleep stagesમાંથી પસાર થાય છે. જો વ્યક્તિ ગાઢ ઊંઘના તબક્કામાં હોય અને અચાનક એલાર્મથી જાગે, તો જાગ્યા બાદની સુસ્તી વધુ અનુભવાઈ શકે છે. એક સમીક્ષામાં ગાઢ ઊંઘમાંથી જાગવાથી Sleep Inertia વધવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી છે, જોકે આ સંબંધ દરેક વ્યક્તિમાં સમાન હોય એવું નથી.
ઊંઘ્યા પછી પણ તરત જ શરીર એક્ટિવ થતું નથી
ઊંઘમાંથી જાગવું સ્વિચ ચાલુ કરવા જેવું તાત્કાલિક નથી. જાગ્યા પછી મગજની સતર્કતા અને કેટલીક માનસિક ક્ષમતાઓને સામાન્ય સ્તરે પહોંચવામાં થોડો સમય લાગી શકે છે. આ દરમિયાન આંખોમાં ઊંઘ, ધ્યાન ન લાગવું અને શરીરમાં ભારેપણું અનુભવાઈ શકે છે. સંશોધનમાં Sleep Inertiaની અસર જાગ્યા બાદ શરૂઆતના સમયગાળામાં સૌથી વધુ હોવાનું જોવા મળ્યું છે.
માત્ર 8 કલાક પથારીમાં રહેવું પૂરતું નથી
ઊંઘનો સમય પૂરતો હોવા છતાં તેની ક્વોલિટી સારી ન હોય તો સવારે થાક રહી શકે છે. રાત્રે વારંવાર ઊંઘ તૂટવી, ઊંઘમાં વિક્ષેપ થવો અથવા ઊંઘ સંબંધિત સમસ્યાઓને કારણે વ્યક્તિ પૂરતો સમય સૂઈ હોવા છતાં તાજગી અનુભવતી નથી. CDC પણ પૂરતી ઊંઘ લીધા પછી સતત ઊંઘ આવવી અથવા થાક લાગવો એ ખરાબ sleep qualityનું એક લક્ષણ ગણાવે છે.
સવારે થોડીવારની સુસ્તી સામાન્ય હોઈ શકે
જો જાગ્યા પછી થોડા સમય સુધી ઊંઘ કે થાક લાગે અને ત્યારબાદ તમે સામાન્ય રીતે એક્ટિવ થઈ જાઓ, તો તે Sleep Inertia સાથે સંબંધિત હોઈ શકે છે. એક રિવ્યૂ મુજબ, ઘણી પરિસ્થિતિઓમાં તેની સૌથી વધુ અસર શરૂઆતના 30 મિનિટમાં જોવા મળે છે અને ત્યારબાદ ધીમે ધીમે ઘટે છે. જોકે કેટલાક અભ્યાસોમાં સંપૂર્ણ રિકવરી માટે વધુ સમય પણ જોવા મળ્યો છે.
ક્યારે ધ્યાન આપવું જરૂરી?
જો પૂરતી ઊંઘ લીધા પછી પણ દરરોજ ખૂબ વધારે થાક રહેતો હોય, દિવસ દરમિયાન વારંવાર ઊંઘ આવતી હોય અથવા રાત્રે ઊંઘમાં સતત સમસ્યા રહેતી હોય, તો તેને માત્ર સામાન્ય સુસ્તી માનીને અવગણવું યોગ્ય નથી. CDC મુજબ, આવી સ્થિતિમાં sleep disorders સહિતના કારણો તપાસવા માટે હેલ્થકેર પ્રોવાઇડર સાથે વાત કરવી જોઈએ.
નોંધ: આ માહિતી સામાન્ય જાગૃતિ માટે છે. સતત અથવા વધારે થાક, દિવસ દરમિયાન અતિશય ઊંઘ કે ઊંઘ સંબંધિત સમસ્યા હોય તો તબીબી સલાહ લેવી.