ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલું અંબાજી મંદિર દુર્ગા માતાનું પ્રસિદ્ધ મંદિર છે. અંબાજી માતાનું મંદિર ભારતનું એક મુખ્ય શક્તિપીઠ છે. આ મંદિર પ્રત્યે માતાના ભક્તોમાં અપાર ભક્તિ છે. તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે આ મંદિરના ગર્ભગૃહમાં દેવી માતાની કોઈ મૂર્તિ નથી. આ મંદિરમાં મુખ્યત્વે પવિત્ર શ્રીયંત્રની પૂજા કરવામાં આવે છે. ખાસ વાત એ છે કે આ શ્રીયંત્ર સામાન્ય આંખોને દેખાતું નથી અને ન તો તેનો ફોટો લઈ શકાય છે.
ગબ્બર હિલ આરાસુર ટેકરીઓ પર છે, ગબ્બર હિલની ઢાળવાળી ટેકરી પર ચઢવું ખૂબ જ મુશ્કેલ છે. યાત્રાળુઓને પહાડો પરથી પગપાળા 300 પથ્થરના પગથિયાં ચઢવા પડે છે, મુખ્ય મંદિર સુધી પહોંચવા માટે આ ટ્રેક પર ચઢવું પડે છે. અંબાજીના દર્શન કર્યા બાદ ભક્તો ગબ્બર પહાડના દર્શન અવશ્ય કરે છે.
કૈલાશ ટેકરીની ટોચ પર આવેલ કૈલાશ ટેકરી સૂર્યાસ્ત અંબાજી માતાના મંદિરથી લગભગ 2 કિલોમીટર દૂર સ્થિત છે. એક મહાન સૂર્યાસ્ત દૃશ્ય હોવા ઉપરાંત આ ટેકરી એક પૂજા સ્થળ પણ છે. ટેકરી પર આવેલા મહાદેવના મંદિરમાં પણ ભવ્ય કલાત્મક પથ્થરનો દરવાજો છે. નજીકમાં માંગલિયા ફોરેસ્ટ નામનું એક પાર્ક પણ છે, જે ટેકરીથી લગભગ 2 કિમી દૂર છે.
કુંભારિયા અંબાજી મંદિર શહેરથી દોઢ કિલોમીટર દૂર આવેલું છે. કુંભારિયા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં સાંસ્કૃતિક વારસો ધરાવતું ઐતિહાસિક, પુરાતત્વીય અને ધાર્મિક મહત્વ ધરાવતું ગામ છે. તે જૈન મંદિર સાથે જોડાયેલું ઐતિહાસિક સ્થળ છે. તેમાં ભગવાન નેમિનાથનું ઐતિહાસિક જૈન મંદિર છે જે 13મી સદીનું છે.
માનસરોવર મુખ્ય મંદિરની પાછળ આવેલું છે. એવું કહેવાય છે કે આ તળાવ 1584 થી 1594 દરમિયાન અમદાવાદના અંબાજીના નાગર ભક્ત શ્રી તાપીશંકર દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ પવિત્ર સરોવરના બે કિનારે બે મંદિર છે જેમાંથી એક મહાદેવનું મંદિર છે અને બીજું અજય દેવીનું મંદિર છે. કહેવાય છે કે અજય દેવી અંબાજીની બહેન છે. આ માનસરોવરમાં પર્યટકો અને શ્રદ્ધાળુઓ પવિત્ર સ્નાન કરવા આવે છે.
ચીકલામાં આવેલું કામાક્ષી મંદિર અંબાજીથી લગભગ એક કિલોમીટર દૂર છે. દક્ષિણ ભારતીય મંદિરની સ્થાપત્ય શૈલીને માન આપીને આ મંદિરના પટાંગણમાં અન્ય કેટલાક નાના મંદિરો પણ છે જે મુખ્ય મંદિરને પૂરક બનાવે છે. આદિત્ય શક્તિમાતાના વિવિધ અભિવ્યક્તિઓ ધરાવતું, આ મંદિર ભારતમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ શક્તિપીઠો ધરાવે છે.