Grow Coriander Without Seeds: કોથમીરનો ઉપયોગ લગભગ દરેક ભારતીય રસોડામાં થાય છે. શાક, દાળ, ચટણી કે નાસ્તો હોય, ઉપરથી નાખેલી તાજી લીલી કોથમીર સ્વાદ અને સુગંધ બંને વધારી દે છે. જો તમે પણ ઘરે તાજી કોથમીર ઉગાડવા માંગતા હોવ તો તેના માટે ખાસ બીજ ખરીદવાની જરૂર નથી. જડ સાથે મળતી કોથમીરની દાંડીની મદદથી પણ ઘરે નવો છોડ ઉગાડી શકાય છે. થોડું પાણી, યોગ્ય માટી અને પૂરતો પ્રકાશ આપવાથી આ કામ સરળતાથી કરી શકાય છે.
કોથમીરની દાંડીમાંથી છોડ કેવી રીતે ઉગાડવો?
સૌથી પહેલાં એવી કોથમીર લો જેમાં નીચેના ભાગે મૂળ જોડાયેલી હોય. મૂળવાળી કોથમીરની દાંડીમાંથી છોડ ઉગાડવો સરળ રહે છે. હવે એક સ્વચ્છ કાચનો ગ્લાસ લો અને તેમાં થોડું પાણી ભરો. કોથમીરની દાંડીને ગ્લાસમાં એવી રીતે મૂકો કે તેના મૂળ પાણીની અંદર રહે અને ઉપરના લીલા પાન પાણીની બહાર રહે.
હવે ગ્લાસને એવી જગ્યાએ રાખો જ્યાં છોડને હળવો પ્રકાશ મળી શકે. ગ્લાસનું પાણી થોડા-થોડા દિવસે બદલતા રહો. પાણી લાંબા સમય સુધી એક જ રાખવાથી દાંડીમાં સડો લાગી શકે છે. થોડા દિવસ પછી દાંડીમાંથી નવા મૂળ અથવા વૃદ્ધિ જોવા મળવા લાગે તો સમજી શકાય કે છોડ ધીમે ધીમે તૈયાર થઈ રહ્યો છે.
જ્યારે કોથમીરના મૂળ થોડી સારી રીતે ફેલાઈ જાય અને દાંડીમાં નવી લીલી કૂંપળો દેખાવા લાગે ત્યારે તેને માટીમાં લગાવી શકાય છે. આ માટે નાનો ગમલો અથવા ગ્રો બેગ લઈ તેમાં હલકી અને સારી ડ્રેનેજવાળી માટી ભરો. માટીમાં પાણી ભરાઈ ન રહે તેનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
હવે કોથમીરના મૂળને કાળજીપૂર્વક માટીમાં મૂકો અને તેને લગભગ 1થી 2 ઇંચ ઊંડાઈએ દાંડી સાથે લગાવો. ઉપરથી થોડું પાણી આપો. શરૂઆતમાં વધારે પાણી ન નાખવું, કારણ કે વધારે ભેજથી મૂળ સડી શકે છે.
કોથમીરના છોડની સંભાળ કેવી રીતે રાખવી?
કોથમીરના છોડને સારી વૃદ્ધિ માટે યોગ્ય પ્રકાશની જરૂર પડે છે. ગમલાને એવી જગ્યાએ રાખો જ્યાં દરરોજ આશરે 4થી 5 કલાક સૂર્યપ્રકાશ મળી શકે. જોકે ખૂબ જ તીવ્ર ગરમીમાં છોડને આખો દિવસ સીધો તડકો આપવાને બદલે સવારનો હળવો તડકો વધુ યોગ્ય રહે છે.
માટીની ઉપરની સપાટી સૂકી લાગે ત્યારે જ પાણી આપો. ગમલામાં પાણી ભરાઈ રહે તો કોથમીરના મૂળને નુકસાન થઈ શકે છે. તેથી ગમલાના તળિયે પાણી બહાર નીકળવા માટે છિદ્રો હોવા જરૂરી છે.
કોથમીરનો છોડ વધવા લાગે પછી તેની કોમળ લીલી પાંદડીઓ જરૂરિયાત પ્રમાણે કાપીને ઉપયોગ કરી શકો છો. એકસાથે આખો છોડ કાપી નાખવાને બદલે થોડા-થોડા પાન અને દાંડી કાપશો તો છોડમાંથી ફરી નવી વૃદ્ધિ થવાની શક્યતા રહે છે.
કોથમીરને વારંવાર એક ગમલામાંથી બીજા ગમલામાં ટ્રાન્સફર કરવાનું ટાળો. છોડના મૂળને વારંવાર હલાવવાથી તેની વૃદ્ધિ પર અસર થઈ શકે છે. તમે એકસાથે મોટી માત્રામાં કોથમીર ઉગાડવાને બદલે નાના ગમલામાં અલગ-અલગ દાંડી લગાવી શકો છો. આ રીતે જરૂરિયાત પ્રમાણે ઘરમાં જ તાજી કોથમીર મળતી રહેશે.