Gujarati Bajra No Rotlo Recipe: શિયાળો શરૂ થતાં જ ગરમાગરમ દેશી ખાણું ખાવાની મજા જ કંઈક અલગ હોય છે. કાઠિયાવાડની ઓળખ સમાન બાજરીનો રોટલો (Gujarati Bajra No Rotlo), તેની સાથે ક્રિસ્પી-ચટાકેદાર દહીં તડકા (Dahi Tadka) અને તીખા-મીઠા ભરેલા મરચાં (Stuffed Green Chillies) એક અલ્ટીમેટ લંચ કે ડિનર કોમ્બિનેશન બનાવે છે. આ સ્વાદિષ્ટ અને પૌષ્ટિક થાળી ઘરે સરળતાથી કેવી રીતે બનાવવી, તેની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રેસિપી નીચે મુજબ છે.
ફૂલેલા બાજરીના રોટલા બનાવવાની સામગ્રી
- બાજરીનો લોટ: 2 કપ (તાજો દળેલો)
- મીઠું: સ્વાદાનુસાર
- ગરમ પાણી: લોટ બાંધવા માટે જરૂર મુજબ
- દેશી ઘી: રોટલા પર ચોપડવા માટે
બાજરીનો રોટલો બનાવવાની રીત
બાજરીનો પરફેક્ટ, પોચો અને દડા જેવો ફૂલેલો રોટલો બનાવવા માટે સૌથી પહેલાં એક કાથરોટમાં એક મોટા રોટલા જેટલો તાજો બાજરીનો લોટ અને ચપટી મીઠું લો. હવે તેમાં ધીમે-ધીમે નવશેકું ગરમ પાણી ઉમેરતા જઈને લોટ બાંધો. બાજરીનો રોટલો સારો બનવાનું અસલી રહસ્ય તેને મસળવામાં છે, તેથી તમારી હથેળીના પાછળના ભાગથી લોટને સતત બેથી ત્રણ મિનિટ સુધી ખૂબ જ સારી રીતે કણક સોફ્ટ અને એકરસ થાય ત્યાં સુધી મસળો.
લોટ સરસ કુણો થઈ જાય એટલે તેનો ગોળ લૂઓ બનાવો અને બંને હાથની હથેળીઓ વચ્ચે હળવા હાથે થાપીને કિનારીઓ સરખી કરતા જઈને ગોળ રોટલો ઘડી લો. જો હાથેથી ટીપવામાં તકલીફ પડતી હોય તો પાટલા પર ભીનું સુતરાઉ કપડું અથવા પ્લાસ્ટિક શીટ રાખીને આંગળીઓના ટેરવેથી હળવે-હળવે દબાવીને પણ રોટલો બનાવી શકાય છે. આ દરમિયાન ગેસ પર માટીની તાવડી કે લોખંડની તવી બરાબર ગરમ કરવા મૂકો.
રોટલો તૈયાર થાય એટલે તેને હળવેથી તાવડી પર મૂકો અને તરત જ હાથમાં થોડું પાણી લઈને રોટલાની ઉપરની આખી સપાટી પર હળવા હાથે ફેરવી દો જેથી તેના પર તિરાડો ન પડે. એક-બે મિનિટ પછી નીચેની બાજુ શેકાય એટલે રોટલાને તવીથાથી પલટાવી દો અને બીજી બાજુ સારી રીતે બ્રાઉન ટપકાં પડે ત્યાં સુધી શેકાવા દો. છેલ્લે રોટલાને સીધો ગેસની ધીમી આંચ પર અથવા તાવડી પર જ કપડાંથી હળવું દબાવીને ફુલાવી લો. રોટલો ઉતારીને તેના વચ્ચેના ભાગે સહેજ કાપો પાડી અંદર અને ઉપર ભરપૂર દેશી ઘી લગાવી ગરમાગરમ પીરસો.
દહીં તડકા જરૂરી સામગ્રી
- તાજું મોળું દહીં: 1.5 કપ (હળવું વલોવેલું)
- દેશી ઘી અથવા સીંગતેલ: 2 ટેબલસ્પૂન
- રાઈ: અડધી ચમચી
- જીરું: અડધી ચમચી
- હીંગ: 1/4 ચમચી
- ઝીણું સમારેલું લસણ અથવા લસણની પેસ્ટ: 1.5 ટેબલસ્પૂન
- લીલા મરચાં: 1 નંગ (બારીક સમારેલું)
- મીઠા લીમડાના પાન: 7-8 નંગ
- હળદર પાવડર: 1/4 ચમચી
- કાશ્મીરી લાલ મરચું પાવડર: 1 ચમચી
- ધાણાજીરું પાવડર: અડધી ચમચી
- મીઠું: સ્વાદ મુજબ
- લીલા ધાણા: ગાર્નિશિંગ માટે
કાઠિયાવાડી દહીં તડકા બનાવવાની રીત
ચટાકેદાર દહીં તડકા તૈયાર કરવા માટે સૌપ્રથમ એક મોટા બાઉલમાં તાજું અને ઘટ્ટ દહીં લો, તેમાં સ્વાદ મુજબ મીઠું તથા થોડા બારીક સમારેલા લીલા ધાણા ઉમેરી વલોણીથી હળવું ફેંટીને બાજુ પર રાખી દો. હવે એક નાના વઘારિયામાં બે ચમચી દેશી ઘી અથવા સીંગતેલ ગરમ કરવા મૂકો. તેલ સરખી રીતે ગરમ થાય એટલે તેમાં રાઈ અને જીરું ઉમેરો. જીરું સરસ તતડવા લાગે એટલે તેમાં ચપટી હીંગ, મીઠા લીમડાના પાન અને બારીક સમારેલું લીલું મરચું ઉમેરો.
ત્યારબાદ તેમાં ભરપૂર પ્રમાણમાં ઝીણું સમારેલું લસણ અથવા લસણની પેસ્ટ ઉમેરી ધીમા તાપે લસણ ગોલ્ડન-બ્રાઉન થાય અને તેની કાચી સુગંધ દૂર થઈ સરસ સુવાસ આવવા લાગે ત્યાં સુધી સાંતળો. લસણ શેકાઈ જાય એટલે ગેસની આંચ તરત જ બંધ કરી દો, જેથી તેલનું તાપમાન થોડું સામાન્ય થાય. હવે તેમાં હળદર પાવડર, કાશ્મીરી લાલ મરચું પાવડર અને ધાણાજીરું પાવડર ઉમેરી ચમચીથી ઝડપથી હલાવી મસાલાને તેલમાં એકરસ કરી લો;
ગેસ બંધ રાખવાથી મસાલા બળશે નહીં અને સરસ લાલ રંગ આવશે. હવે આ ગરમાગરમ સુગંધિત વઘારને સીધો તૈયાર કરી રાખેલા દહીં ઉપર રેડી દો અને હળવા હાથે મિક્સ કરીને ઉપરથી તાજા લીલા ધાણા ભભરાવો.
ભરેલા મરચાં બનાવવાની જરૂરી સામગ્રી
- મોટા લીલા મરચાં (ભાવનગરી): 250 ગ્રામ (ઓછા તીખા)
- ચણાનો લોટ (બેસન): 4 ટેબલસ્પૂન
- શેકેલા સીંગદાણાનો અધકચરો ભૂકો: 2 ટેબલસ્પૂન
- હળદર પાવડર: અડધી ચમચી
- લાલ મરચું પાવડર: 1 ચમચી
- ધાણાજીરું પાવડર: 1.5 ચમચી
- ગરમ મસાલો: અડધી ચમચી
- આમચૂર પાવડર અથવા લીંબુનો રસ: 1 ચમચી
- ખાંડ અથવા દેશી ગોળ: 1 ચમચી
- તેલ: 2 ટેબલસ્પૂન
- મીઠું: સ્વાદાનુસાર
ભરેલા મરચાં બનાવવાની રીત
મોટા ભાવનગરી મરચાંને ધોઈ, લૂછીને વચ્ચે ઊભો કાપો મૂકી અંદરથી વધારાના બીજ કાઢી લો. પછી એક બાઉલમાં શેકેલો બેસન, શેકેલા સીંગદાણાનો અધકચરો ભૂકો, હળદર, લાલ મરચું, ધાણાજીરું, ગરમ મસાલો, મીઠું, થોડો ગોળ અને લીંબુનો રસ લો. તેમાં એક ચમચી તેલ અને થોડું પાણી છાંટી મસાલાને સહેજ ભીનો કરી લો.
તૈયાર મસાલાને મરચાંમાં દબાવીને ભરી લો. હવે એક કડાઈમાં એક ચમચી તેલ ગરમ કરી મરચાંને ગોઠવી દો. ધીમા તાપે ઢાંકીને 2-3મિનિટ ચડવા દો, પછી પલટાવીને બધી બાજુથી સોફ્ટ અને ગોલ્ડન થાય ત્યાં સુધી શેકી લો.