Vinayak Chaturthi 2026: હિન્દુ ધર્મમાં ભગવાન શ્રી ગણેશને પ્રથમ પૂજનીય દેવતા માનવામાં આવે છે. કોઈપણ શુભ કાર્યની શરૂઆત ગણેશજીની પૂજા અને સ્મરણથી કરવામાં આવે છે. દર મહિનાની શુક્લ પક્ષની ચતુર્થી તિથિએ વિનાયક ચતુર્થીનું વ્રત રાખવામાં આવે છે. નવેમ્બર 2026માં આવતી વિનાયક ચોથને લાભ ચોથ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે ભક્તો ગણપતિ બાપ્પાની પૂજા કરીને સુખ, સમૃદ્ધિ અને જીવનમાં આવતી મુશ્કેલીઓ દૂર થાય તેવી પ્રાર્થના કરે છે. તો ચાલો જાણીએ વિનાયક ચોથની તિથિ, પૂજાનો શુભ સમય, પૂજા વિધિ અને વ્રતના નિયમો.
વિનાયક ચોથ 2026ની તિથિ અને પૂજાનો શુભ સમય
હિંદુ પંચાંગ અનુસાર, આ વર્ષે કાર્તિક મહિનાના શુક્લ પક્ષની ચતુર્થી તિથિએ એટલે કે 13 નવેમ્બર, શુક્રવારના રોજ વિનાયક ચતુર્થી ઉજવવામાં આવશે. આ તિથિને લાભ ચોથ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તારીખ: 13 નવેમ્બર 2026, શુક્રવાર
તિથિ શરૂ: 12 નવેમ્બર, સાંજે 6:09 વાગ્યે
તિથિ પૂર્ણ: 13 નવેમ્બર, રાત્રે 8:42 વાગ્યે
મધ્યાહન પૂજા મુહૂર્ત: સવારે 11:14 થી બપોરે 1:30 વાગ્યા સુધી
વિનાયક ચોથની પૂજા વિધિ
વિનાયક ચતુર્થીના દિવસે સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કરવું અને સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરવા. ત્યારબાદ ઘરના પૂજા સ્થાનની સફાઈ કરીને ભગવાન ગણેશની મૂર્તિ અથવા તસવીર સ્થાપિત કરવી. ગણેશજીને કુમકુમ, ચંદન અને અક્ષત અર્પણ કરવા.
પૂજા દરમિયાન ભગવાન ગણેશને લાલ ફૂલ, દૂર્વા અને મોદકનો ભોગ ધરાવવો. ત્યારબાદ અગરબત્તી અને દીવો પ્રગટાવી ગણેશજીની આરતી કરવી. આ દિવસે 'ૐ ગં ગણપતયે નમઃ' મંત્રનો જાપ કરવો પણ શુભ માનવામાં આવે છે.
વિનાયક ચોથના વ્રતના નિયમો
વિનાયક ચોથના દિવસે ભક્તો પોતાની શ્રદ્ધા અને ક્ષમતા અનુસાર વ્રત રાખે છે. વ્રત દરમિયાન કેટલાક નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે.
- સવારે સ્નાન કરીને ભગવાન ગણેશની પૂજા કર્યા પછી વ્રતનો સંકલ્પ લેવો.
- વ્રત દરમિયાન મનમાં સારા વિચારો રાખવા અને કોઈની સાથે ખરાબ વર્તન ન કરવું.
- ભક્તો પોતાની પરંપરા અનુસાર નિર્જળ અથવા ફળાહાર વ્રત રાખી શકે છે.
- પૂજા દરમિયાન ગણેશજીને દૂર્વા, લાલ ફૂલ અને મોદક અર્પણ કરવા.
- ગણેશજીની આરતી અને મંત્રજાપ કરવો.
- વ્રત દરમિયાન સાત્વિક ભોજન કરવું અને માંસાહાર તથા નશીલા પદાર્થોથી દૂર રહેવું.
- વ્રતની પૂર્ણાહુતિ પોતાની કુટુંબ પરંપરા અને સ્થાનિક ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર કરવી.
વિનાયક ચોથનું ધાર્મિક મહત્વ
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, ભગવાન ગણેશને વિઘ્નહર્તા અને બુદ્ધિના દેવતા કહેવામાં આવે છે. કોઈપણ શુભ કાર્ય શરૂ કરતાં પહેલાં તેમની પૂજા કરવામાં આવે છે, કારણ કે તેમને તમામ વિઘ્નો દૂર કરનાર દેવતા માનવામાં આવે છે.
વિનાયક ચતુર્થીના દિવસે ગણેશજીની આરાધના કરવાથી જીવનમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ આવે છે તેવી ભક્તોની શ્રદ્ધા છે. વેપાર અને નોકરીમાં પ્રગતિ, પરિવારમાં સુખ-શાંતિ તથા મનોકામનાઓની પૂર્તિ માટે પણ ભક્તો આ દિવસે ગણપતિ બાપ્પાની પૂજા કરે છે. આ દિવસ ભક્તો માટે ભગવાન ગણેશના આશીર્વાદ મેળવવા અને જીવનમાં સકારાત્મકતા લાવવાની શ્રદ્ધા સાથે જોડાયેલો છે.