Why Cow And Calf Worshipped Vagh Baras: આજથી દિવાળીના પર્વનો પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે. આજે 5 નવેમ્બર, ગુરુવારના રોજ વાઘ બારસનો તહેવાર ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર, દ્વાદશી તિથિ સવારે 10:35 વાગ્યાથી શરૂ થઈ છે અને 6 નવેમ્બરે સવારે 10:30 વાગ્યા સુધી રહેશે. વાઘ બારસના દિવસે ગાય અને વાછરડાની પૂજા કરવાની પરંપરા છે. આ વર્ષે પૂજા માટે પ્રદોષકાળનું શુભ મુહૂર્ત સાંજે 5:34થી રાત્રે 8:11 વાગ્યા સુધી રહેશે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ દિવસે ગાય અને વાછરડાની જ પૂજા શા માટે કરવામાં આવે છે? આવો જાણીએ તેની પાછળનું ધાર્મિક મહત્વ અને માન્યતા.
વાઘ બારસ પર ગાય અને વાછરડાની પૂજા શા માટે કરવામાં આવે છે?
હિન્દુ ધર્મમાં ગાયને માતા સમાન સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. ગાયને ગૌમાતા તરીકે પૂજવામાં આવે છે અને તેને સમૃદ્ધિ, પવિત્રતા તથા પોષણનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર ગાયમાં અનેક દેવી-દેવતાઓનો વાસ છે. તેથી ગાયની સેવા અને પૂજા કરવાથી પુણ્ય મળે છે અને ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ આવે છે તેવી માન્યતા છે.
વાઘ બારસને ગોવત્સ દ્વાદશી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. 'ગો'નો અર્થ ગાય અને 'વત્સ'નો અર્થ વાછરડું થાય છે. આ દિવસે ગાયની સાથે તેના વાછરડાની પૂજા કરવાનું કારણ માતા અને સંતાન વચ્ચેના પવિત્ર સંબંધ સાથે જોડાયેલું છે. ગાય પોતાના વાછરડાને જે રીતે પ્રેમથી ઉછેરે છે, તે માતૃત્વ, મમતા અને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
ગાયની પૂજા પાછળ શું છે ધાર્મિક માન્યતા?
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર સમુદ્ર મંથન દરમિયાન કામધેનુ ગાયની ઉત્પત્તિ થઈ હતી. કામધેનુને ઇચ્છાઓ પૂર્ણ કરનારી દિવ્ય ગાય માનવામાં આવે છે. આ જ કારણથી ગાયને સમૃદ્ધિ અને કલ્યાણ સાથે જોડવામાં આવે છે. વાઘ બારસના દિવસે ગાય અને વાછરડાની પૂજા કરીને પરિવારમાં સુખ-શાંતિ અને સંતાનોના સારા સ્વાસ્થ્ય માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે. ખાસ કરીને મહિલાઓ આ દિવસે વ્રત રાખીને ગૌમાતાની પૂજા કરે છે. માન્યતા છે કે આ વ્રત કરવાથી સંતાનોને સુખ, સારું સ્વાસ્થ્ય અને લાંબા આયુષ્યના આશીર્વાદ મળે છે.
વાઘ બારસ પર કેવી રીતે કરવામાં આવે છે પૂજા?
આ દિવસે ગાય અને વાછરડાને સ્નાન કરાવીને તેમના કપાળ પર કંકુ અને હળદર લગાવવામાં આવે છે. ત્યારબાદ ફૂલની માળા પહેરાવીને લીલું ઘાસ, ગોળ અને ચણાનો પ્રસાદ ખવડાવવામાં આવે છે. ધૂપ-દીવો કરીને ગૌમાતાની આરતી ઉતારવામાં આવે છે અને પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
કેટલાક પરિવારોમાં આ દિવસે દૂધ અને તેમાંથી બનતી વસ્તુઓનું સેવન ન કરવાની પરંપરા પણ છે. તેની પાછળની ભાવના એવી છે કે ગાયનું દૂધ સૌથી પહેલાં તેના વાછરડાનો અધિકાર છે. જોકે, આ રીત-રિવાજો અલગ-અલગ પરિવારો અને પ્રદેશો પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે.
આમ, વાઘ બારસ માત્ર એક ધાર્મિક તહેવાર નથી, પરંતુ ગાય પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો અને માતૃત્વ, પ્રેમ તથા જીવદયાનો સંદેશ આપતો પવિત્ર દિવસ પણ છે.