Significance of Bhog: સનાતન ધર્મમાં દેવી-દેવતાઓની પૂજામાં 'ભોગ' અર્પણ કરવાનું વિશેષ મહત્વ છે. ઘણીવાર પ્રશ્ન થાય કે જે ઈશ્વર સમગ્ર સૃષ્ટિનું પાલનપોષણ કરે છે, તેમને ભોજન ચઢાવવાનું પ્રયોજન શું? આ પરંપરા પાછળ ઊંડું આધ્યાત્મિક વિજ્ઞાન અને જીવનશૈલીની શુદ્ધતા છુપાયેલી છે.
કૃતજ્ઞતા અને સમર્પણનો ભાવ
ભોગ એ માત્ર ધાર્મિક વિધિ નથી, પરંતુ ઈશ્વર પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનું માધ્યમ છે. આપણે સ્વીકારીએ છીએ કે આપણી થાળીમાં રહેલો અન્નનો દરેક દાણો પરમાત્માની કૃપા છે. ભગવાન ખોરાકનો ભૌતિક હિસ્સો નથી જમતા, પરંતુ ભક્તના 'ભાવ'ગ્રહણ કરે છે. ભોગ ચઢાવવાથી વ્યક્તિમાં રહેલો અહંકાર ઓગળે છે અને 'તેરા તુજકો અર્પણ'ની ભાવના જાગૃત થાય છે.
અન્ન દોષ: નકારાત્મકતાનો પ્રભાવ
શાસ્ત્રો મુજબ, ખોરાક માત્ર શરીરને જ નહીં, પણ મનને પણ પોષણ આપે છે. અન્નમાં ત્રણ પ્રકારના દોષ હોઈ શકે છે:
અર્થ દોષ: અનૈતિક રીતે કમાયેલા નાણાંથી મેળવેલું અન્ન.
નિમિત્ત દોષ: અશુદ્ધ સ્થાન કે અસ્વચ્છતામાં રાંધેલું ભોજન.
ભાવ દોષ: રાંધતી વખતે રાંધનારના મનમાં રહેલા ક્રોધ, લોભ કે ઈર્ષ્યા જેવા નકારાત્મક વિચારો.
આ દોષોની સીધી અસર મનુષ્યના વિચારો અને સ્વભાવ પર પડે છે. જેવું અન્ન, તેવું મન.
ભોજનમાંથી 'પ્રસાદ' બનવાની પ્રક્રિયા
જ્યારે આ દોષયુક્ત અન્ન ભગવાનના ચરણોમાં ધરાવવામાં આવે છે, ત્યારે મંત્રોચ્ચાર અને ભગવાનની દિવ્ય દૃષ્ટિથી તે શુદ્ધ થાય છે. અર્પણ કર્યા પછી તે સામાન્ય ખોરાક મટીને 'પ્રસાદ'બની જાય છે. પ્રસાદમાં દિવ્ય ઉર્જા હોય છે જે અંતરાત્માને પવિત્ર કરે છે અને માનસિક શાંતિ પ્રદાન કરે છે.
શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતામાં ભગવાન કૃષ્ણ કહે છે:
શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતામાં પણ ભગવાન કૃષ્ણ કહે છે કે જે કોઈ ભક્ત તેમને પ્રેમથી પાન, ફૂલ, ફળ કે પાણી અર્પણ કરે છે તેને તેઓ સ્વીકારે છે. ખોરાક આપવાની આ પ્રક્રિયા અહંકારને દૂર કરે છે અને સેવાની ભાવના જાગૃત કરે છે.
આમ, ભગવાનને ભોગ ચઢાવવાની પરંપરા આપણને સંયમ, શુદ્ધતા અને સેવાના પાઠ શીખવે છે. તે ખોરાકને પવિત્ર બનાવી આપણા જીવનમાં સકારાત્મકતા લાવે છે.
Disclaimer: આ લેખમાં સમાવિષ્ટ કોઈપણ માહિતી/સામગ્રી/ગણતરીની ચોકસાઈ અથવા વિશ્વસનીયતાની ખાતરી આપવામાં આવતી નથી. આ માહિતી વિવિધ માધ્યમો / જ્યોતિષીઓ / પંચાંગો / પ્રવચનો / માન્યતાઓ / શાસ્ત્રોમાંથી એકત્રિત કરીને તમારા સુધી લાવવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પ્રસારિત કરવાનો છે, તેના વપરાશકર્તાઓએ તેને માત્ર માહિતી તરીકે લેવી જોઈએ. વધુમાં, વપરાશકર્તા પોતે તેના કોઈપણ ઉપયોગ માટે જવાબદાર રહેશે. ગુજરાતી જાગરણ આની પુષ્ટિ કરતુ નથી. તમારો અભિપ્રાય અમને gujaratijagran@jagrannewmedia.com પર મોકલી શકો છો.