Name Of Lord Sri Ram Bow: શ્રીરામની કથા જ્યારે પણ કરવામાં આવે છે ત્યારે રામ-રાવણ અંગેનો ઉલ્લેખ અચૂકપણે થાય છે અને તેમના ધનુષ કૌશલ અંગે પણ ઉલ્લેખ થાય છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે રામ પાસે જે ધનુષ હતું તે ચમત્કારિક ધનુષ હતું. આજે આપણે તેમના ધનુષ સાથે સંકળાયેલ વિવિધ બાબત અંગે ચર્ચા કરશું.
ભગવાન શ્રીરામ અને તેમના ત્રણ ભાઈઓ ધનુષબાણ સાથે અન્ય શસ્ત્રો પણ ચલાવવાનું શિક્ષણ ગુરુ વશિષ્ઠએ આપી હતી. તે સમયે શિક્ષા ગુરુકુળમાં આપવામાં આવતી હતી. સામાન્ય રીતે ધનુર્ધર પોતાની પાસે ધનુષ રાખતા હતા. બાણ પણ પોતે જ રાખતા અને અભિમંત્રિત કરતા હતા, ધનુષને બનાવવાની પોતાની કલા હતી.
રામ પાસે રહેલ ધનુષનું નામ
- ભગવાન શ્રી રામ પાસે ધનુષનું નામ કોદંડ હતું. તે ખૂબ જ શ્રેષ્ઠ ધનુષ પૈકી એક હતુ. માટે શ્રીરામને કોદંડ પણ કહેવામાં આવે છે. કોદંડનો અર્થ થાય છે વાંસમાંથી બનેલ. કોદંડ એક ચમત્કારિક ધનુષ હતું, જેને સૌ કોઈ ધારણ કરી શકતા ન હતા. તેને વિવિધ મંત્રોચ્ચારથી અભિમંત્રિત કરવામાં આવતુ હતું.
- કોદંડ એક એવું ધનુષ્ય હતું કે જેના પરથી છોડવામાં આવેલુ બાણ લક્ષ્યાંકને ભેદીને જ પાછુ આવતુ હતું. પૌરાણિક કથા પ્રમાણે એક વખત જ્યારે દેવરાજ ઈન્દ્રના દિકરા જયંતે શ્રીરામની શક્તિને પડકારવા માટે અહંકારવશ કાગડાનું સ્વરૂપ ધારણ કર્યું.તેણે સીતાજીના પગ પર ચાંચ મારી લોહી વહાવી દીધુ અને ભાગી ગયો.
- ત્યારબાદ રામે ધનુષ પર તીર ચડાવીને છોડ્યું તો ઈંન્દ્રનો દીકરો ડરી ગયો અને જ્યારે તેને કોઈ બચાવી શક્યો નહીં તો તે પરત રામ પાસે આવી માફી માંગી અને શરણ માંગી. આમ તેને માફ કરી દેવામાં આવ્યો.
- પોતાના સમયમાં શ્રી રામ આ ધનુષની મદદથી લંકા જવા માટે સમુદ્ર પર તીર છોડ્યું હતું. આ ધનુષ બાણથી વનવાસમાં રહી અનેક રાક્ષકોનો વધ કર્યો હતો. આ ધનુષની મદદથી જ તેમણે રાવણની સેનાનો સંહાર કર્યો. રામ તેમના સમયમાં ધનુર્ધર હતા. તેમના ધનુષને તેમના સીવાય અન્ય કોઈ સ્પર્શ કરી શકતુ ન હતું.
ત્યારે ધનુષ શેના બનેલા હતા?
- સામાન્ય રીતે ધનુષ લોખંડ, શિંગડા અથવા લાકડામાંથી બને છે. હવે તેને કાર્બનનો ઉપયોગ કરીને ખૂબ જ હલકા બનાવવામાં આવે છે.ધનુષની દોરી વાંસ અથવા અન્ય ઝાડના તંતુઓથી બનેલી હતી. લાકડાના ધનુષની શાફ્ટ છ ફૂટ રાખવામાં આવી હતી. નાના કદનું ધનુષ લગભગ સાડા ચાર ફૂટ લાંબુ હતું. જાડી સામગ્રીને હેન્ડલની આસપાસ આવરિત કરવામાં આવી હતી જેથી તે મજબૂત અને સ્થિર રહે. તે પકડી રાખવા માટે પણ આરામદાયક હોવું જોઈએ.
- ભેંસ, ગેંડા અથવા હરણના શિંગડા અને ચંદન, સાલ, શેરડી, કકુભ અથવા ધવલના લાકડાનો ઉપયોગ ધનુષ્યની શાફ્ટ બનાવવા માટે થતો હતો.વાંસ તેની લવચીકતાને કારણે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવતો હતો.
- પ્રાચીન ભારતમાં ધનુષ અને બાણનું સંપૂર્ણ વિજ્ઞાન હતું. તેના પ્રકારો વિશે ચાણક્યથી શરૂ કરીને ઘણા ગ્રંથોમાં લખવામાં આવ્યું છે. કોદંડમંડન નામના લખાણમાં તાર કેટલો ભારે કે હલકો છે તે પ્રમાણે 18 પ્રકારના ધનુષ્યનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. તેમના વિવિધ વજન અને માપ પણ આપવામાં આવ્યા છે.
અર્જુનના પ્રખ્યાત ધનુષનું નામ શું હતું
- અર્જુનનું પ્રખ્યાત ગાંડીવ ધનુષ્ય વાંસનું જ બનેલું હતું. કર્ણના ધનુષનું નામ વિજય હતું. ભગવાન પરશુરામે તેમનું વિજય નામનું ધનુષ્ય કર્ણને આપ્યું હતું.
કૃષ્ણએ ધનુષ્યનો ઉપયોગ કેવી રીતે કર્યો?
- શ્રી કૃષ્ણના ધનુષનું નામ 'શારંગ'હતું. શારંગ એટલે રંગીન, રંગીન, બધા રંગીન અને સુંદર.કહેવાય છે કે ભગવાન કૃષ્ણનું આ ધનુષ્ય શિંગડાનું બનેલું હતું. જો કે, કેટલાક માને છે કે આ એ જ સરોંગ છે જે કણ્વના તપસ્થળના વાંસમાંથી બનાવવામાં આવ્યું હતું.